Humbja e rëndë e konservatorëve përballë AfD-së në zgjedhjet e Saksoni-Anhaltit po shkakton tensione të reja brenda koalicionit qeverisës të kancelarit Friedrich Merz, ndërsa socialdemokratët e SPD-së po vënë gjithnjë e më shumë në pikëpyetje reformat e dakordësuara me të.
Sipas POLITICO, drejtues dhe deputetë të SPD-së po sinjalizojnë se rezultati i zgjedhjeve të së dielës duhet të shërbejë si një paralajmërim për qeverinë federale dhe se problemi nuk lidhet vetëm me mënyrën se si reformat u shpjegohen qytetarëve, por edhe me vetë përmbajtjen e tyre.
AfD-ja arriti një fitore të fortë në Saksoni-Anhalt, ndërsa pakënaqësia ndaj Merz dhe CDU-së së tij konsiderohet një prej faktorëve që ndikuan në rezultatin e konservatorëve.
Kancelari ka pranuar se niveli i ulët i mbështetjes së tij ndikoi në rezultatin zgjedhor, por këmbëngul se përgjigjja duhet të jetë vazhdimi i reformave dhe një komunikim më i mirë me qytetarët për domosdoshmërinë e tyre.
SPD-ja po jep sinjale të kundërta.
“Rruga që qeveria federale ka ndjekur me planet e saj të reformave ka shkaktuar veçanërisht pasiguri”, deklaroi deputetja socialdemokrate Rasha Nasr për POLITICO. Sipas saj, rezultati në Saksoni-Anhalt tregoi se qeveria nuk mund të vazhdojë thjesht me të njëjtin kurs.
Merz e ka vendosur reformimin e ekonomisë dhe shtetit social në qendër të mandatit të tij, duke e prezantuar veten si “kancelari i reformave”. Planet e tij përfshijnë rritjen e moshës së pensionit për të garantuar qëndrueshmërinë e sistemit, reduktimin e disa përfitimeve të sigurimit shëndetësor për të frenuar rritjen e kontributeve dhe shtrëngimin e rregullave për lejet mjekësore, me synimin për të nxitur rritjen ekonomike.
Deri tani, SPD-ja nën drejtimin e ministrit të Financave Lars Klingbeil ka mbështetur një pjesë të rëndësishme të këtij kursi, duke argumentuar se Gjermanisë i nevojiten vendime të vështira për të rimëkëmbur ekonominë. Por dobësimi politik i Merz dhe pikëpyetjet mbi qëndrueshmërinë e koalicionit duket se po ndryshojnë llogaritë e socialdemokratëve.
Vetë Klingbeil sinjalizoi një rishikim të kursit që në mbrëmjen e zgjedhjeve në Saksoni-Anhalt. Ai tha se rezultati përbën “një arsye për të reflektuar mbi politikat këtu në Berlin dhe mbi agjendën e reformave të qeverisë federale”.
Përplasjet e hapura bënë që Merz të diskutonte të hënën me Klingbeil dhe drejtuesen tjetër të SPD-së, Bärbel Bas, për dallimet mes partnerëve të koalicionit.
Megjithatë, SPD-ja nuk pritet të largohet nga qeveria, pasi një lëvizje e tillë mund të çonte në zgjedhje të parakohshme në një moment kur partia ndodhet pranë niveleve historikisht të ulëta të mbështetjes. Sipas sondazheve të cituara nga POLITICO, SPD-ja është rreth 12%, afërsisht 4.4 pikë përqindjeje më poshtë se rezultati i saj në zgjedhjet federale të vitit 2025, i cili ishte vetë rezultati më i dobët i partisë në më shumë se një shekull.
Një tjetër provë e rëndësishme pritet më 20 shtator, kur do të zhvillohen dy zgjedhje të tjera rajonale. Vëmendja është veçanërisht te Mecklenburg-Vorpommern, ku kryeministrja socialdemokrate Manuela Schwesig renditet e dyta pas AfD-së, por SPD-ja ka arritur të ngushtojë diferencën gjatë javëve të fundit.
Schwesig ka ndërtuar një pjesë të mbështetjes së saj duke kritikuar pikërisht reformat e Merz, të cilat i ka konsideruar tepër të ashpra dhe të padrejta për qytetarët që punojnë dhe kontribuojnë më shumë.
“Po, kemi nevojë për reforma sociale, shteti social duhet të stabilizohet dhe kostot e punës nuk duhet të rriten. Por është e papranueshme që pikërisht ata që punojnë më shumë dhe kontribuojnë më shumë të mbajnë barrën më të rëndë”, deklaroi ajo.
Brenda SPD-së tashmë po vihet në diskutim plani për ta bërë më të vështirë marrjen e lejeve mjekësore, ndërsa disa politikanë socialdemokratë kërkojnë edhe rikthimin e subvencioneve shtetërore për uljen e çmimeve të karburanteve. CDU-ja e Merz e kundërshton këtë të fundit për shkak të kostos së lartë.
Pavarësisht presionit nga partnerët e koalicionit dhe rezultatit në Saksoni-Anhalt, Merz nuk ka dhënë shenja tërheqjeje.
“Këtu bëhet fjalë për asgjë më pak se të ardhmen e vendit tonë dhe mundësitë për fëmijët dhe nipërit tanë”, deklaroi kancelari, duke shtuar se vendosmëria e tij për të vazhduar rrugën e reformave mbetet “e palëkundur”.
Përplasja mbi kursin ekonomik dhe social rrezikon tashmë të bëhet një provë e rëndësishme për stabilitetin e koalicionit, ndërsa forcimi i AfD-së po ushtron presion mbi të dyja partitë qeverisëse për të ndryshuar strategjinë e tyre politike.
