Bashkimi Europian rrezikon të përballet me një bllokim të vendimmarrjes, ndërsa zgjedhjet dhe pasiguria politike në katër ekonomitë e tij më të mëdha vështirësojnë marrëveshjet për buxhetin e ardhshëm dhe financimin e Ukrainës.
Sipas një analize të POLITICO-s, zhvillimet në Gjermani, Francë, Itali dhe Spanjë, vende që përfaqësojnë së bashku rreth 60 për qind të ekonomisë dhe popullsisë së BE-së, mund të kufizojnë gatishmërinë e qeverive për të bërë kompromis në muajt në vijim.
Shenjat e para u shfaqën në samitin e fundit europian. Pas dy ditësh bisedimesh, udhëheqësit nuk shënuan përparim për buxhetin prej rreth 2 trilionë eurosh dhe u përfshinë në përplasje për politikën energjetike.
Në përfundimet e samitit mungoi edhe angazhimi për arritjen e një marrëveshjeje buxhetore përpara fundit të vitit, pavarësisht përpjekjeve të presidentit të Këshillit Europian, António Costa, për ta ruajtur këtë afat.
Kalendari zgjedhor vështirëson kompromisin
Presidenti qipriot, Nikos Christodoulides, deklaroi për POLITICO-n se zgjedhjet në Spanjë e bëjnë të pamundur përfundimin e marrëveshjes politike brenda vitit. Sipas tij, situata do të ndërlikohet më tej në vitin 2027, kur në zgjedhje do të shkojnë edhe Franca, Italia dhe vende të tjera.
Spanjollët votojnë më 29 nëntor, ndërsa sondazhet e cituara nga POLITICO parashikojnë humbjen e kryeministrit Pedro Sánchez dhe ardhjen në pushtet të së djathtës dhe së djathtës ekstreme. Sipas dy diplomatëve europianë, qeveria e re nuk pritet të formohet përpara janarit, çka mund të vonojë negociatat.
Në Francë, Emmanuel Macron po i afrohet fundit të mandatit dhe nuk mund të kandidojë për një mandat të tretë radhazi. Sipas katër diplomatëve europianë, gjatë një diskutimi me dyer të mbyllura në samitin e fundit, ai pranoi se në muajt e fundit në detyrë nuk do të kishte mandatin politik për të nënshkruar një marrëveshje për buxhetin.
Në Gjermani, forcimi i Alternativës për Gjermaninë dhe rënia e popullaritetit të kancelarit Friedrich Merz mund të kufizojnë hapësirën e tij për lëshime. Ndërkohë, Italia përgatitet për zgjedhjet e vitit 2027, mes vlerësimeve të disa diplomatëve se kryeministrja Giorgia Meloni mund të kërkojë votim më herët.
Costa i ka kundërshtuar shqetësimet se kalendari zgjedhor duhet të pengojë marrëveshjen.
“Jetojmë në 27 demokraci. Pothuajse çdo muaj kemi zgjedhje. Nëse çështja do të ishin zgjedhjet, nuk do të mund të miratonim kurrë një buxhet të ri”, deklaroi ai.
Financimi i Ukrainës mbetet pa zgjidhje
Vështirësitë politike përkojnë me nevojën për të siguruar fonde të tjera për Ukrainën. Sipas vlerësimeve të FMN-së të cituara në artikull, Kievi përballet vitin e ardhshëm me një mungesë buxhetore prej 30–35 miliardë dollarësh, pavarësisht angazhimit të mëparshëm të BE-së për 90 miliardë euro.
Një nga mundësitë është përdorimi i rreth 200 miliardë eurove asete ruse të bllokuara në institucionin financiar Euroclear, me seli në Bruksel. Megjithatë, Belgjika vijon të kundërshtojë përpjekjet për përdorimin e tyre në ndihmë të Ukrainës.
Alternativa të tjera, përfshirë emetimin e borxhit të përbashkët, kërkojnë gjithashtu marrëveshje politike mes vendeve anëtare.
Në samitin e fundit, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky paralajmëroi se një disfatë e Ukrainës mund të detyronte deri në 20 milionë ukrainas të largoheshin drejt BE-së.
Presioni i jashtëm shtohet
Pasiguria e brendshme vjen ndërsa BE-ja përballet me tensione në marrëdhëniet me administratën amerikane, kërcënime nga Rusia dhe konkurrencë ekonomike në rritje nga Kina.
Ish-ministri i Jashtëm i Lituanisë, Gabrielius Landsbergis, e përshkroi situatën si presion nga tri drejtime: SHBA-ja, Rusia dhe Kina. Kryeministri belg Bart De Wever paralajmëroi gjithashtu se aktorë të jashtëm kërkojnë përçarjen e Europës dhe kanë mjete për ta goditur atë.
Diplomatë të cituar nga POLITICO shohin një problem shtesë te mungesa e figurave me peshë politike dhe mbështetje të qëndrueshme kombëtare, të afta për të ndërmjetësuar kompromiset mes kryeqyteteve.
Një zyrtar i lartë europian sugjeroi se janari mund të ofrojë një mundësi për marrëveshjen buxhetore, përpara se fushatat zgjedhore ta ngushtojnë më tej hapësirën e negociatave.
Bashkëraportuesi i Parlamentit Europian për buxhetin, Siegfried Mureșan, kritikoi ritmin e deritanishëm të udhëheqësve të BE-së: “Koha po mbaron.”
