COP31 drejt përfundimit pa marrëveshje të fortë për lëndët fosile, OKB paralajmëron tejkalimin e kufirit 1,5°C

22 Nov 2026 • 13:49
Shpërndaje:

Konferenca e Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike, COP31, në Antalia të Turqisë, po shkon drejt përfundimit pas negociatave intensive që vijuan deri në orët e para të së dielës. Një projektdeklaratë e re pranon se ngrohja globale pritet të tejkalojë pragun kritik prej 1,5 gradësh Celsius, por nuk përmban angazhime të qarta për reduktimin e përdorimit të qymyrit, naftës dhe gazit.

Dokumenti prej 10 faqesh, i publikuar rreth 32 orë pas afatit fillestar për përfundimin e samitit, ka shkaktuar reagime nga organizatat mjedisore dhe ka nxjerrë në pah përçarjet mes vendeve pjesëmarrëse për mënyrën e përballimit të krizës klimatike.

Megjithëse lëndët djegëse fosile konsiderohen burimi kryesor i emetimeve të gazeve serrë që shkaktojnë ngrohjen globale, drafti nuk i përmend ato shprehimisht. Në vend të kësaj, dokumenti i referohet marrëveshjes së arritur në samitin COP28 në Dubai, në vitin 2023, ku vendet ranë dakord për një tranzicion gradual larg përdorimit të lëndëve djegëse fosile.

Reklamë Ola

Delegacioneve nga afro 200 vende iu dha kohë të shqyrtonin tekstin përpara seancës plenare të parashikuar për të dielën në orën 09:00 sipas kohës lokale.

Presidenti i COP31, Murat Kurum, u bëri thirrje vendeve pjesëmarrëse të tregojnë fleksibilitet dhe të arrijnë një kompromis pas dy javësh diskutimesh të vështira. Sipas tij, dallimet mes palëve janë ngushtuar, megjithëse mbeten mosmarrëveshje për disa prej çështjeve kryesore.

Reklamë InterMedika

Projektdeklarata është kritikuar ashpër nga organizata ndërkombëtare Greenpeace, e cila e konsideron të papranueshme mungesën e një reference të qartë ndaj qymyrit, naftës dhe gazit.

Drejtori ekzekutiv i Greenpeace Germany, Martin Kaiser, paralajmëroi se formulimi aktual mund t’u mundësojë kompanive të mëdha të energjisë fosile të vazhdojnë aktivitetin e tyre për dekada të tjera, pa ndryshime thelbësore në modelet e biznesit.

Ai shprehu gjithashtu shqetësimin se mbështetja te teknologjitë e kapjes dhe depozitimit të dioksidit të karbonit në nëntokë mund të përdoret si argument për të shtyrë reduktimin e përdorimit të lëndëve fosile.

Kaiser i bëri thirrje ministrit gjerman të Mjedisit, Carsten Schneider, Bashkimit Evropian dhe vendeve më të cenueshme nga ndryshimet klimatike që të kundërshtojnë tekstin e propozuar.

Një nga pikat më të rëndësishme të draftit është pranimi se objektivi për kufizimin e ngrohjes globale në 1,5 gradë Celsius mbi nivelet paraindustriale pritet të tejkalohet.

Ky objektiv, i përcaktuar në Marrëveshjen e Parisit të vitit 2015, konsiderohet thelbësor për kufizimin e pasojave më të rënda të ndryshimeve klimatike.

Megjithatë, dokumenti thekson se çdo tejkalim i pragut duhet të jetë sa më i kufizuar dhe të zgjasë për një periudhë sa më të shkurtër.

Sipas vlerësimeve të përmendura në raportet e OKB-së, tejkalimi i përkohshëm i kufirit prej 1,5 gradësh tashmë konsiderohet i pashmangshëm. Edhe skenarët më optimistë parashikojnë që ngrohja globale mund të arrijë në 1,7 deri në 1,8 gradë Celsius deri në mesin e shekullit.

Për të kufizuar rritjen e temperaturave në këto nivele, do të kërkoheshin reduktime të jashtëzakonshme të emetimeve të gazeve serrë, përkatësisht me 18% deri në vitin 2030 dhe me 45% deri në vitin 2035.

Rritja e temperaturave globale po shoqërohet me intensifikimin e fenomeneve ekstreme të motit, përfshirë valët e të nxehtit, thatësirat, stuhitë dhe zjarret pyjore, të cilat po shkaktojnë pasoja gjithnjë e më të mëdha për popullsinë, ekonominë dhe ekosistemet.

Një tjetër çështje e diskutuar gjatë negociatave është përshpejtimi i elektrifikimit të ekonomisë globale.

Turqia ka propozuar që pjesa e energjisë elektrike në konsumin përfundimtar global të energjisë të rritet nga rreth 23% aktualisht në 35% deri në vitin 2035.

Kjo nismë synon zëvendësimin gradual të lëndëve djegëse fosile me energji elektrike në sektorë si transporti, ngrohja dhe industria, duke ndihmuar në uljen e emetimeve.

Megjithatë, drafti përfundimtar përdor një formulim më të përgjithshëm, duke iu referuar zgjerimit të përdorimit të energjisë së pastër, pa përcaktuar objektiva konkrete për elektrifikimin.

Sipas ekspertëve, ky formulim mund të përfshijë burime të ndryshme energjetike me emetime të ulëta, përfshirë energjinë bërthamore.

Financimi i veprimeve klimatike mbetet një tjetër pikë e rëndësishme mosmarrëveshjeje mes vendeve të zhvilluara dhe atyre në zhvillim.

Dokumenti ripohon angazhimin e marrë në samitin e mëparshëm në Brazil për trefishimin e financimit të përshtatjes klimatike deri në vitin 2035, me qëllim mbështetjen e vendeve që përballen me pasojat më të rënda të ndryshimeve klimatike.

Megjithatë, drafti nuk përcakton objektiva të ndërmjetëm apo një shumë përfundimtare financimi, duke lënë të hapura pyetjet mbi mënyrën se si do të sigurohen dhe shpërndahen fondet.

Në vend të një marrëveshjeje të detajuar, vendet pjesëmarrëse pritet të diskutojnë mekanizmat e zbatimit dhe të hartojnë një udhërrëfyes përpara konferencës së ardhshme të klimës, të planifikuar në Etiopi.

Projektdeklarata trajton edhe rolin e shkencës në monitorimin e përparimit global kundër ndryshimeve klimatike.

Dokumenti i bën thirrje Panelit Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike (IPCC) që raportet e ardhshme shkencore të publikohen në kohë për procesin e vlerësimit global të angazhimeve klimatike në vitin 2028.

Kjo çështje ka qenë objekt debatesh, pasi disa vende, përfshirë Arabinë Saudite dhe Indinë, kanë kërkuar shtyrjen e publikimit të raporteve.

Raportet e IPCC-së konsiderohen një nga burimet më të rëndësishme shkencore për vlerësimin e ndryshimeve klimatike dhe për përcaktimin e politikave ndërkombëtare të reduktimit të emetimeve.

Ndërkohë, zgjatja e negociatave përtej afatit zyrtar ka krijuar vështirësi shtesë për organizatorët e samitit.

Megjithëse konferencat ndërkombëtare të klimës shpesh përfundojnë më vonë nga sa është planifikuar, niveli i pasigurisë dhe përçarjet e thella mes delegacioneve janë konsideruar të pazakonta edhe pas një dite të plotë shtesë negociatash.

Deri të shtunën, shumë ministra dhe disa delegacione kishin filluar të largoheshin nga Antalia, ndërsa diskutimet vijonin.

Sipas rregullave procedurale të konferencës, të paktën dy të tretat e vendeve pjesëmarrëse duhet të jenë të përfaqësuara për të mundësuar marrjen e vendimeve zyrtare.

Pavarësisht përpjekjeve të presidencës turke për të arritur një kompromis, mbetet e paqartë nëse dokumenti do të marrë mbështetjen e nevojshme nga të gjitha palët.

Negociatat e COP31 kanë nxjerrë edhe një herë në pah vështirësinë e arritjes së një marrëveshjeje globale që të balancojë interesat ekonomike dhe energjetike të vendeve me nevojën urgjente për reduktimin e emetimeve.

Ndërsa shkenca paralajmëron se kufiri prej 1,5 gradësh Celsius pritet të tejkalohet, rezultati përfundimtar i samitit do të tregojë nëse vendet janë të gatshme të ndërmarrin angazhime më konkrete për të kufizuar pasojat e krizës klimatike.