John O’Brennan: A po shndërrohet Bullgaria në “Hungarinë e dytë” të Bashkimit Evropian?
Opinion nga John O’Brennan
Fitorja e Rumen Radev në zgjedhjet parlamentare të 19 prillit në Bullgari u prit me debate të shumta në Evropë. Ish-presidenti dhe ish-gjenerali i forcave ajrore premtoi gjatë fushatës se do të “rrëzonte oligarkinë bullgare”, ndërsa partia e tij, Progressive Bulgaria, siguroi shumicën e parë absolute të fituar nga një forcë politike në vend që prej vitit 1997.
Sipas autorit, menjëherë pas zgjedhjeve pati spekulime se Bashkimi Evropian mund të kishte fituar “një tjetër Viktor Orbán” në tryezën e Këshillit Evropian. Edhe pse disa analistë argumentonin se Bullgaria kishte qenë një anëtare e besueshme e NATO-s dhe BE-së, zhvillimet e tre muajve të parë të qeverisë së Radev kanë shtuar shqetësimet.
O’Brennan thekson se administrata e re ka ndërmarrë disa vendime që ndryshojnë ndjeshëm qëndrimin e Sofjes ndaj luftës në Ukrainë. Fillimisht, Radev urdhëroi ndalimin e dërgesave të armëve dhe pajisjeve ushtarake për Ukrainën, pavarësisht se Bullgaria kishte qenë një nga mbështetëset e rëndësishme të Kievit në fazat e para të pushtimit rus në vitin 2022.
Më pas, sipas autorit, qeveria bullgare njoftoi se do të ndërpriste edhe ndihmën financiare për Ukrainën, duke argumentuar se vendi po përballet me vështirësi buxhetore.
Një tjetër veprim që ka shkaktuar reagime në Bruksel ishte kërcënimi i Radev për të bllokuar paketën e 21-të të sanksioneve të Bashkimit Evropian ndaj Rusisë. Sipas O’Brennan, presidenti bullgar kërkoi heqjen nga lista e sanksioneve të disa figurave ruse, përfshirë themeluesin e kompanisë Lukoil, Vagit Alekperov, Patriarkun Kirill, kreun e Kishës Ortodokse Ruse dhe mbështetës të luftës në Ukrainë, si edhe oligarkun Iskander Makhmudov.
Autori shkruan se argumenti i Radev për mbrojtjen e Makhmudov lidhej me faktin se një prej kompanive të tij furnizon trenat e metrosë së Sofjes, duke e konsideruar funksionimin e sigurt të transportit publik si interes kombëtar.
Sipas O’Brennan, emëruesi i përbashkët i këtyre vendimeve është se ato pengojnë Ukrainën dhe favorizojnë Rusinë, duke ngritur dyshime se Bullgaria mund të shndërrohet në një aleat të Kremlinit brenda Bashkimit Evropian.
Autori citon edhe ish-presidentin e Estonisë, Toomas Hendrik Ilves, i cili është shprehur se Bullgaria duket se dëshiron të afrohet më shumë me Rusinë dhe e ka renditur vendin, së bashku me Hungarinë, ndër shtetet më të prekura nga korrupsioni në BE.
Në analizë argumentohet se orientimi i Radev nuk është i rastësishëm, pasi partia e tij ka rrënjë te ish-Partia Socialiste Bullgare, e cila ruajti qëndrime pro-ruse edhe pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik.
O’Brennan ndalet edhe te lidhjet historike mes Bullgarisë dhe Rusisë, të cilat datojnë që nga lufta ruso-turke e viteve 1877–1878 dhe çlirimi i Bullgarisë nga Perandoria Osmane, si edhe te ndikimi që Moska ka ndërtuar në ekonominë, mediat dhe hapësirën informative bullgare gjatë dekadave të fundit.
Në përfundim, autori paralajmëron se Bashkimi Evropian mund të shtojë vëmendjen ndaj korrupsionit dhe sundimit të ligjit në Bullgari, veçanërisht duke pasur parasysh miliardat e eurove që vendi përfiton nga fondet evropiane.
Megjithatë, ai thekson se është ende herët për të pohuar nëse Rumen Radev do të ndjekë plotësisht modelin e Viktor Orbánit, por shton se veprimet e tre muajve të parë të qeverisë së tij tregojnë një kurs më konfrontues ndaj Bashkimit Evropian dhe një pozicion që, sipas tij, mund ta afrojë gjithnjë e më shumë Sofjen me Moskën.
