Samiti ndërkombëtar për hapësirën, i organizuar në Paris nga presidenti francez Emmanuel Macron, synonte të tregonte se Evropa ishte gati të investonte seriozisht në këtë sektor. Megjithatë, takimi dyditor përfundoi pa angazhimet financiare publike që do t’i mundësonin kontinentit të reduktonte varësinë nga Shtetet e Bashkuara.
Në kuadër të samitit, kompani hapësinore nga vende të ndryshme njoftuan partneritete dhe investime me vlerë miliarda euro. Por mungesa e fondeve të reja publike nxori në pah vështirësitë e Evropës për të siguruar në mënyrë të pavarur qasjen në hapësirë.
Situata u ndërlikua edhe përpara nisjes së takimit, kur kompani amerikane, përfshirë SpaceX, vendosën të mos merrnin pjesë. Vendimi erdhi pas presionit të Shtëpisë së Bardhë, e cila akuzoi Francën për “praktika kundër konkurrencës” dhe për shpërfillje të qëndrimeve të industrisë amerikane.
Në samit mungoi edhe kancelari gjerman Friedrich Merz, pavarësisht se aktiviteti bashkëdrejtohej nga Franca dhe Gjermania. Zyrtarët francezë minimizuan rëndësinë e mungesës amerikane, duke argumentuar se kjo i jepte Evropës mundësinë të forconte ambiciet e saj hapësinore.
Megjithatë, disa pjesëmarrës thanë se objektivat e samitit nuk ishin të qarta dhe se mungonin angazhimet politike nga vendet evropiane, përveç Francës, për rritjen e investimeve publike.
Drejtori ekzekutiv i kompanisë PLD Space, Ezequiel Sánchez, tha se kishte “ndjenja të përziera” për rezultatin e takimit. Ai e cilësoi samitin si një ide të mirë, por me zbatim të dobët, duke shtuar se industria priste një njoftim të madh financiar që nuk erdhi.
Në këtë klimë, drejtori i Përgjithshëm i Agjencisë Evropiane të Hapësirës, Josef Aschbacher, u bëri thirrje vendeve evropiane të rrisin ndjeshëm financimin.
Sipas tij, nëse Evropa investon një miliard euro në vit gjatë dhjetë vjetëve të ardhshëm, mund të krijojë kapacitetet për të dërguar astronautë në hapësirë pa u mbështetur te NASA.
“Varet nga ju. Do të jemi pasagjerë apo pilotë?”, u tha Aschbacher ministrave të vendeve anëtare të agjencisë.
Propozimi pritet të diskutohet në takimin ministror të Agjencisë Evropiane të Hapësirës, i cili do të zhvillohet në Romë gjatë muajit dhjetor.
Shoqatat e industrisë hapësinore të Francës, Gjermanisë dhe Italisë i kërkuan gjithashtu Bashkimit Evropian të caktojë të paktën 60 miliardë euro për këtë sektor në buxhetin e ardhshëm shumëvjeçar 2028–2034.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, deklaroi se propozimi i Komisionit parashikon 131 miliardë euro për mbrojtjen, sigurinë dhe hapësirën. Megjithatë, nuk u bë e qartë se sa nga kjo shumë do t’i kushtohej posaçërisht sektorit hapësinor.
Macron kërkoi zhvillimin e misioneve autonome evropiane dhe një buxhet që t’u përgjigjet ambicieve të kontinentit, por nuk dha shifra konkrete.
Pavarësisht mungesës së financimeve të reja publike, samiti prodhoi tri deklarata teknike, të lidhura me programin Copernicus, përdorimin e të dhënave shkencore nga hapësira dhe shpërndarjen e frekuencave radiofonike satelitore.
Mungesa e disa liderëve të rëndësishëm, përfshirë Merz dhe kryeministren italiane Giorgia Meloni, u interpretua nga disa pjesëmarrës si shenjë se iniciativa e Macron nuk kishte siguruar mbështetje të plotë politike.
Gjermania dhe Italia u përfaqësuan në nivel ministror, ndërsa gjatë samitit u njoftuan disa marrëveshje hapësinore mes Francës dhe Italisë.
