Çmimi Nobel në Fiziologji ose Mjekësi për vitin 2026 u është dhënë Karl Deisseroth, Peter Hegemann dhe Georg Nagel për zbulimet e tyre mbi kanalet jonike të kontrolluara nga drita dhe zhvillimin e optogjenetikës, një teknikë që ka transformuar kërkimet mbi trurin dhe sistemin nervor.
Optogjenetika u mundëson studiuesve të aktivizojnë ose çaktivizojnë qeliza të caktuara nervore duke përdorur dritën. Kjo ka bërë të mundur studimin me një saktësi shumë më të madhe të qarqeve nervore që lidhen me funksione si kujtesa, emocionet, lëvizja dhe sjellja.
Hegemann dhe Nagel luajtën rol kyç në identifikimin dhe karakterizimin e channelrhodopsinave, proteina të ndjeshme ndaj dritës të gjetura te algat. Deisseroth më pas ndihmoi në shndërrimin e këtij zbulimi në një metodë praktike për kontrollimin e neuroneve me dritë, duke hedhur themelet e optogjenetikës moderne.
Sipas Asamblesë Nobel në Institutin Karolinska, kjo teknologji ka hapur mundësi të reja për të kuptuar mënyrën se si grupe të veçanta qelizash nervore kontribuojnë në funksionimin e trurit dhe në sjellje.
Ndikimi i optogjenetikës është veçanërisht i rëndësishëm për kërkimet mbi sëmundjet neurologjike dhe çrregullimet psikiatrike, pasi u jep shkencëtarëve mundësinë të studiojnë qarqe të veçanta nervore në mënyrë shumë më të kontrolluar se metodat tradicionale.
Tre laureatët do të ndajnë çmimin prej 12 milionë koronash suedeze.
Komiteti Nobel e cilësoi punën e tyre si një ndërthurje të biologjisë, neuroshkencës dhe inxhinierisë që ka ndryshuar rrënjësisht mënyrën se si studiuesit mund të analizojnë marrëdhënien mes aktivitetit nervor dhe funksioneve të trurit.
