Çmimi Nobel për Paqen për vitin 2026 i është dhënë juristes afrikano-jugore Navanethem “Navi” Pillay, për kontributin e saj në mbrojtjen e të drejtave të njeriut, forcimin e drejtësisë ndërkombëtare dhe promovimin e paqes.
Vendimi u shpall këtë të premte në Oslo nga Komiteti Norvegjez i Nobelit, i cili vlerësoi përpjekjet e 85-vjeçares për të mbrojtur shtetin e së drejtës dhe për të luftuar pandëshkueshmërinë për krimet më të rënda ndërkombëtare.
Pillay, ish-Komisionere e Lartë e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut, ka ndërtuar një karrierë të gjatë në mbrojtje të dinjitetit njerëzor dhe forcimin e institucioneve ndërkombëtare të drejtësisë.
Gjatë shpalljes së fitueses, kryetari i Komitetit Norvegjez të Nobelit, Jørgen Watne Frydnes, theksoi se bota po përballet me një rritje të konflikteve dhe me presione politike ndaj institucioneve të së drejtës ndërkombëtare.
“Jetojmë në një kohë kur numri i luftërave dhe konflikteve po rritet dhe kur gjyqtarët dhe institucionet e së drejtës ndërkombëtare po përballen me sulme politike”, deklaroi Frydnes.
Ai nënvizoi se zgjidhja paqësore e konflikteve kërkon respektimin e ligjit dhe të institucioneve ndërkombëtare.
E lindur në Afrikën e Jugut gjatë periudhës së aparteidit, Pillay nisi karrierën duke mbrojtur aktivistë kundër diskriminimit racor, përfshirë Nelson Mandelën.
Më vonë, ajo shërbeu si gjyqtare në Tribunalin Penal Ndërkombëtar për Ruandën dhe në Gjykatën Penale Ndërkombëtare, duke kontribuar në zhvillimin e jurisprudencës për krimet e luftës, krimet kundër njerëzimit dhe gjenocidin.
Komiteti i Nobelit vlerësoi veçanërisht rolin e saj në forcimin e mekanizmave që synojnë të sigurojnë përgjegjësi ligjore për shkeljet e rënda të të drejtave të njeriut.
Çmimi i këtij viti shoqërohet me një shpërblim prej 12 milionë koronash suedeze, ekuivalente me rreth 1.2 milionë dollarë.
Ceremonia e dorëzimit të Nobelit të Paqes do të zhvillohet më 10 dhjetor në Oslo.
Me këtë vendim, Komiteti Norvegjez i Nobelit vendos në qendër të vëmendjes rëndësinë e drejtësisë ndërkombëtare dhe mbrojtjen e institucioneve ligjore në një periudhë tensionesh dhe konfliktesh globale.
