Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar do të blejë 12 avionë të rinj luftarakë, të cilët mund të pajisen me bomba bërthamore dhe do t’i bashkohen misionit bërthamor ajror të NATO-s.
Downing Street thotë se ky veprim është “forcimi më i madh i pozicionit bërthamor të Mbretërisë së Bashkuar në një brez”.
Avionët e rinj F-35 A mund të mbajnë ende armë konvencionale, por kanë mundësinë të pajisen me bomba bërthamore të prodhuara në SHBA.
Vendimi do të shpallet nga kryeministri në samitin e NATO-s që zhvillohet këtë javë në Holandë.
Misioni bërthamor ajror i NATO-s përfshin pajisjen e avionëve aleatë me bomba amerikane B61 të grumbulluara në Evropë.
Shtatë vende të tjera, përfshirë SHBA-të, Gjermaninë dhe Italinë, tashmë përdorin avionët me aftësi të dyfishta.
Përdorimi i armëve bërthamore do të kërkonte autorizimin e grupit të planifikimit bërthamor të NATO-s, si dhe të presidentit amerikan dhe kryeministrit britanik.
SHBA-të tashmë kanë parapozicionuar rezerva të bombave B61 në Evropë.
Justin Bronk i organizatës kërkimore të mbrojtjes Royal United Services Institute (RUSI) tha se SHBA-të do të vazhdonin të kontrollonin lëshimin dhe përdorimin e tyre në rast lufte. Kjo mund të jetë e diskutueshme meqenëse Mbretëria e Bashkuar mbështetet nga SHBA-të.
Kryeministri Keir Starmer tha se “në një epokë pasigurie radikale nuk mund ta marrim më paqen si të mirëqenë, prandaj qeveria ime po investon në sigurinë tonë kombëtare”.
Sekretari i Mbrojtjes John Healey i tha BBC se investimi do të “forconte pengesën kolektive të NATO-s që vjen nga të paturit e kësaj aftësie bërthamore”.
Duke folur në Hagë përpara një samiti të NATO-s, Healey tha se programi do të mbështeste 20 mijë vende pune dhe më shumë se 100 kompani në të gjithë Mbretërinë e Bashkuar në zinxhirin e furnizimit.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, e quajti njoftimin “një tjetër kontribut të fuqishëm britanik në NATO”.
Aeroplanët e rinj të shpejtë do të vendosen në bazën e RAF Marham në Norfolk.
Vendimi për të blerë avionë F-35 A do të shihet si një fitore për RAF – e cila ka kohë që lobon për një avion luftarak me rreze më të gjatë veprimi që mund të qëllojë një larmi më të madhe bombash dhe raketash.
Varianti F-35 B, aktualisht i operuar nga RAF dhe Forcat Ajrore të Marinës Mbretërore, ka një rreze më të shkurtër veprimi dhe mund të mbajë më pak armë.
F-35 B u zgjodh fillimisht sepse mund të operojë nga dy transportuesit e avionëve të Marinës Mbretërore – HMS Queen Elizabeth dhe HMS Prince of Wales.
Britania aktualisht ka vetëm një sistem shpërndarjeje për armë bërthamore strategjike më të mëdha – të lëshuara nga nëndetëset e saj të klasit Vanguard nëpërmjet raketave balistike Trident.
Ndërsa raketat Trident prodhohen dhe mirëmbahen në SHBA, kokat luftarake në raketa prodhohen dhe mirëmbahen në Mbretërinë e Bashkuar.
Qeveritë e njëpasnjëshme kanë këmbëngulur që përdorimi i tyre nuk do të varet nga SHBA – prandaj përshkruhet si “parandaluesi i pavarur” i Britanisë.
Aeroplanët luftarakë të RAF-it ishin të aftë të mbanin armë bërthamore taktike më të vogla deri në vitin 1998 – kur bombat WE177 të projektuara dhe të prodhuara në Mbretërinë e Bashkuar u tërhoqën nga shërbimi.
Vendimi vjen pas Rishikimit Strategjik të Mbrojtjes, për të cilin Sekretari i Mbrojtjes Healey tha se “konfirmoi se përballemi me rreziqe të reja bërthamore, me shtete të tjera që rrisin, modernizojnë dhe diversifikojnë arsenalet e tyre bërthamore”.
Dhe të martën, qeveria publikoi një strategji të sigurisë kombëtare në të cilën tha se Mbretëria e Bashkuar duhet “të përgatitet në mënyrë aktive për mundësinë që atdheu i Mbretërisë së Bashkuar të vihet nën kërcënim të drejtpërdrejtë, potencialisht në një skenar lufte”.
