Komisioni Evropian ndan rreth 160 milionë € për tre vende të Ballkanit, Kosova mbetet pas në reforma
Komisioni Evropian ka ndarë gjithsej 158.9 milionë euro për Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi, në kuadër të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor, ndërsa vendet e tjera të rajonit, përfshirë Kosovën, vijojnë të mbeten pas.
Nga kjo shumë, që përfaqëson këstin e tretë të ndihmës financiare:
- Shqipëria ka përfituar 49 milionë euro
- Mali i Zi ka përfituar 44.2 milionë euro
- Maqedonia e Veriut ka përfituar 65.7 milionë euro
Kjo pagesë lidhet me periudhën e tretë gjashtëmujore të raportimit, që mbulon reformat e realizuara deri në fund të dhjetorit 2025. Sipas Komisionit Evropian, fondet janë miratuar pas një vlerësimi pozitiv për progresin në reforma, veçanërisht në:
- konkurrueshmërinë e biznesit dhe inovacionin në Shqipëri dhe Mal të Zi
- arsimin dhe digjitalizimin në Maqedoni të Veriut
Me këtë disbursim, shuma totale e fondeve të miratuara arrin në:
- 212.8 milionë euro për Shqipërinë
- 89.3 milionë euro për Malin e Zi
- 142.1 milionë euro për Maqedoninë e Veriut
Një pjesë e këtyre mjeteve do të kalojë drejtpërdrejt në buxhetet shtetërore, ndërsa pjesa tjetër do të financojë projekte përmes Kornizës së Investimeve për Ballkanin Perëndimor. Këto investime synojnë zhvillimin e:
- transportit të qëndrueshëm
- energjisë së pastër
- digjitalizimit
- kapitalit njerëzor
Plani i Rritjes konsiderohet si paketa më ambicioze financiare e Bashkimit Evropian për rajonin, me një vlerë totale prej 6 miliardë eurosh për periudhën 2024–2027. Qëllimi është integrimi gradual në tregun unik të BE-së, rritja ekonomike dhe përshpejtimi i procesit të anëtarësimit.
Situata në vendet e tjera të rajonit
Kosova ka marrë vetëm pagesën e parë prej 61.8 milionë eurosh si parafinancim (7% e totalit prej 882.6 milionë eurosh), por mbetet prapa në zbatimin e reformave. Vendi është zotuar për 111 hapa reformues në fusha si:
- sundimi i ligjit
- qeverisja
- zhvillimi ekonomik
- tranzicioni i gjelbër dhe digjital
Afati i parë për përmbushjen e 13 reformave, me vlerë 90.8 milionë euro, është deri më 30 qershor, ndërsa deri në fund të vitit duhet të realizohen edhe 27 reforma të tjera me vlerë 165.9 milionë euro.
Bosnja dhe Hercegovina mbetet i vetmi vend që nuk ka përfituar ende asnjë pagesë, pasi nuk ka miratuar agjendën e reformave.
Ndërkohë, Serbia ka marrë vetëm një pjesë të fondeve të planifikuara, për shkak të mosplotësimit të të gjitha kushteve. Komisioni Evropian po vlerëson nëse reformat e fundit, përfshirë ligjet e miratuara në janar, përmbushin kriteret, mes shqetësimeve për kufizimin e pavarësisë së gjyqësorit.
