Irlanda e Veriut është përfshirë nga një përplasje e re politike dhe fetare pas vendimit të qeverisë britanike për të ndaluar një marshim të Urdhrit të Portokalltë (Orange Order), një organizatë protestante pro-britanike, në qytetin Portadown.
Sekretari britanik për Irlandën e Veriut, Chris Bryant, mbrojti vendimin e tij përpara Dhomës së Komunave, duke argumentuar se ndalimi ishte i nevojshëm për të shmangur përshkallëzimin e dhunës.
Marshimi ishte autorizuar më parë nga Komisioni i Pavarur i Paradave, por mijëra protestues, të mbështetur nga partia republikane Sinn Féin, kishin bllokuar për gati dy javë rrugën Garvaghy Road, një zonë me shumicë katolike.
“Urdhri i Portokalltë kishte fituar të drejtën ligjore për të marshuar, por zbatimi i këtij vendimi nuk mund të bëhet me çdo kusht. Respektimi i ligjit nënkupton edhe parandalimin e trazirave serioze”, deklaroi Bryant.
Unionistët akuzojnë qeverinë britanike
Vendimi shkaktoi reagime të ashpra nga partitë unioniste, të cilat mbështesin vazhdimin e bashkimit të Irlandës së Veriut me Mbretërinë e Bashkuar.
Kreu i Partisë Demokratike Unioniste, Gavin Robinson, akuzoi qeverinë britanike se i ishte nënshtruar presionit të republikanëve irlandezë dhe kërcënimeve për dhunë.
Sipas Robinson, mes protestuesve në Garvaghy Road kishte edhe persona të lidhur me Ushtrinë Republikane Irlandeze (IRA).
Bryant i hodhi poshtë akuzat, duke theksuar se ndërhyrja e tij kishte ndihmuar në shmangien e përplasjeve.
“E kundërshtoj plotësisht akuzën se i jam nënshtruar sundimit të turmës. E vërteta është se situata ka kaluar në mënyrë jashtëzakonisht paqësore”, tha ai.
Përplasja përfundon në gjykatë
Çështja ka përfshirë edhe institucionet gjyqësore të Irlandës së Veriut.
Gjykata e Apelit rrëzoi kërkesën e protestuesve të Garvaghy Road për të kundërshtuar vendimin fillestar që lejonte marshimin.
Ndërkohë, Gjykata e Lartë në Belfast autorizoi përfaqësuesit e Urdhrit të Portokalltë të vijojnë sfidën ligjore kundër sekretarit Bryant dhe drejtuesit të policisë së Irlandës së Veriut, Jon Boutcher.
Seanca për këtë çështje pritet të nisë të hënën e ardhshme.
Konflikti rikthen kujtimet e përplasjeve të dhunshme të viteve 1990, kur marshimet protestante në zonat katolike shkaktuan trazira të mëdha. Në vitin 1997, marshimi në Garvaghy Road u zhvillua nën mbrojtjen e policisë dhe ushtrisë britanike.
Dështon mocioni kundër ministrave të Sinn Féin
Tensionet u zhvendosën edhe në Asamblenë e Irlandës së Veriut, ku partitë unioniste kërkuan largimin nga detyra të katër ministrave të Sinn Féin.
Në shënjestër ishte edhe ministrja e parë, Michelle O’Neill, e akuzuar nga unionistët se kishte mbështetur bllokimin e marshimit dhe kishte shkelur detyrimet e saj institucionale.
Pas një debati treorësh, unionistët votuan për largimin e ministrave, por mocionet dështuan për shkak të rregullave të posaçme të ndarjes së pushtetit mes komuniteteve.
Rreth 33-34 deputetë unionistë votuan në favor të largimeve, ndërsa 35 përfaqësues të Sinn Féin dhe Partisë Socialdemokrate e të Punës (SDLP) votuan kundër.
O’Neill i hodhi poshtë akuzat, duke deklaruar se partitë unioniste nuk e kanë pranuar faktin që një republikane irlandeze drejton qeverinë rajonale.
Përplasja ka nxjerrë në pah ndarjet e vazhdueshme mes komuniteteve protestante dhe katolike, duke vënë sërish në provë bashkëqeverisjen në Irlandën e Veriut.
