Përpjekjet për krijimin e rregullave globale për inteligjencën artificiale po përballen me një pengesë të madhe: dy vendet që kanë një pjesë kyçe të industrisë së AI-së, Shtetet e Bashkuara dhe Kina, nuk i janë bashkuar nismës së fundit ndërkombëtare për forcimin e mbikëqyrjes së teknologjisë.
Debati ka qenë një nga temat kryesore gjatë Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork, ku udhëheqës politikë dhe drejtues të kompanive teknologjike kanë paralajmëruar për rreziqet që mund të shoqërojnë zhvillimin e shpejtë të sistemeve gjithnjë e më të fuqishme të AI-së.
Presidenti amerikan Donald Trump e bëri të qartë qëndrimin e administratës së tij gjatë fjalimit në OKB, duke deklaruar se SHBA-ja kundërshton përpjekjet për të krijuar atë që ai e quajti një “skemë globaliste” për kontrollin e inteligjencës artificiale.
Vetëm një ditë më vonë, drejtuesit e dy prej kompanive kryesore amerikane të AI-së dhanë një mesazh ndryshe nga Këshilli i Sigurimit.
CEO i OpenAI, Sam Altman, bëri thirrje për bashkëpunim ndërkombëtar, duke argumentuar se edhe vendet që konkurrojnë mes tyre duhet të jenë në gjendje të bashkohen kur përballen me një teknologji të re dhe të fuqishme.
Dario Amodei, drejtuesi i Anthropic, kërkoi standarde të përbashkëta globale për testimin e modeleve të avancuara. Ai paralajmëroi se, nëse menaxhohet keq, inteligjenca artificiale mund të krijojë rreziqe serioze për njerëzimin.
Presioni për një mekanizëm ndërkombëtar është shtuar edhe nga një deklaratë e mbështetur nga më shumë se 20 vende dhe Bashkimi Europian. Nisma, e udhëhequr nga Finlanda dhe Norvegjia, kërkon që sistemet e avancuara të AI-së të mbeten nën drejtimin, mbikëqyrjen dhe kontrollin njerëzor, si dhe propozon eksplorimin e krijimit të një mekanizmi ndërkombëtar për standardet dhe verifikimin.
Por SHBA-ja dhe Kina nuk iu bashkuan deklaratës, duke ngritur pikëpyetje mbi efektivitetin e një sistemi global që nuk përfshin dy fuqitë kryesore në garën për inteligjencën artificiale.
Megjithatë, Pekini ka dhënë sinjale se mbështet një formë bashkëpunimi ndërkombëtar. Përfaqësuesi i përhershëm i Kinës në OKB, Fu Cong, deklaroi në Këshillin e Sigurimit se vendi i tij mbështet krijimin e një kuadri global qeverisës të bazuar në konsensus.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, u ka kërkuar veçanërisht vendeve me kapacitetet më të mëdha në AI që të marrin përgjegjësi më të madhe për mënyrën se si zhvillohet teknologjia.
Edhe presidenti francez Emmanuel Macron ka kërkuar që vendet e tjera të mos bëhen të varura nga dy fuqitë kryesore në këtë sektor, SHBA-ja dhe Kina, por të bashkëpunojnë për zhvillimin e kapaciteteve të tyre.
Përpjekjet e OKB-së për krijimin e një arkitekture globale të qeverisjes së AI-së janë ende në fazat e para. Organizata ka ngritur Panelin e Pavarur Ndërkombëtar Shkencor për Inteligjencën Artificiale, ndërsa diskutimet synojnë të krijojnë standarde të përbashkëta për sigurinë dhe kontrollin e teknologjisë.
Megjithatë, dallimet mes fuqive të mëdha tregojnë se arritja e një marrëveshjeje globale do të jetë e vështirë. Për vendet që kërkojnë rregulla ndërkombëtare, sfida kryesore mbetet përfshirja e SHBA-së dhe Kinës në një sistem të përbashkët, ndërkohë që gara mes tyre për epërsi në inteligjencën artificiale vazhdon.
