Vdekja e një punonjëseje 28-vjeçare në një institut kundër murtajës në Rusi ka ngritur shqetësime për transparencën e autoriteteve dhe funksionimin e mekanizmave ndërkombëtarë për identifikimin e kërcënimeve shëndetësore.
Sipas POLITICO-s, Organizata Botërore e Shëndetësisë mësoi fillimisht nga mediat për rastin në Institutin Kundër Murtajës në Irkutsk. Një zyrtar lokal rus e lidhi vdekjen me murtajën, por autoritetet shëndetësore ruse e mohuan këtë, duke deklaruar se shkaku ishte një pneumoni me origjinë të papërcaktuar.
OBSH-ja kërkoi informacion më 3 tetor për të verifikuar raportimet dhe për të vlerësuar rrezikun e mundshëm. Sipas artikullit, Rusia u përgjigj pas tri ditësh, ndërsa rregullat ndërkombëtare parashikojnë përgjigje brenda 24 orësh ndaj kërkesave të tilla për verifikim.
Moska njoftoi se hetimi epidemiologjik nuk kishte identifikuar raste të murtajës në rajonin e Irkutskut dhe se nuk kishte rrezik epidemik. Megjithatë, sipas OBSH-së, mbeten pa përgjigje pyetje për shkakun e pneumonisë dhe mënyrën e ekspozimit të punonjëses.
Debati mbi detyrimin për njoftim
Rasti ka rikthyer vëmendjen te Rregulloret Ndërkombëtare të Shëndetit, kuadri detyrues për vlerësimin dhe raportimin e ngjarjeve shëndetësore që mund të kenë pasoja përtej kufijve.
Ekspertët e cituar nga POLITICO bëjnë dallimin mes detyrimit për të njoftuar një emergjencë të mundshme dhe konsultimit me OBSH-në kur informacioni është ende i pasigurt.
Profesorja e Universitetit të Otavës, Roojin Habibi, shpjegoi se, nëse nuk kishte persona të tjerë të infektuar, autoritetet ruse mund të kishin vlerësuar se rasti nuk kërkonte njoftim fillestar. Megjithatë, ajo theksoi se ndarja e informacionit në kushte pasigurie mbetet praktikë e rëndësishme për mbrojtjen e shëndetit publik.
Profesori i Universitetit Georgetown, Lawrence Gostin, paralajmëroi se mosrespektimi i rregullave rrit mundësinë që sëmundjet e reja infektive të dalin jashtë kontrollit.
OBSH-ja pa mekanizma detyrues
Një tjetër problem është mungesa e mjeteve për të detyruar shtetet të bashkëpunojnë. Përfaqësuesi i OBSH-së, Abdirahman Mahamud, u tha eurodeputetëve se organizata nuk ka kompetenca për të imponuar zbatimin e rregullave dhe mbështetet te verifikimet e vendeve anëtare.
Sipas ekspertëve, OBSH-ja mund të bëjë publike vonesat dhe pyetjet e pambyllura, ndërsa shtetet mund të ushtrojnë presion diplomatik për më shumë transparencë.
POLITICO raporton se Bashkimi Europian dhe Shtetet e Bashkuara i kanë kërkuar Rusisë informacion shtesë për rastin.
Mungesa e të dhënave të besueshme, paralajmërojnë ekspertët, mund të nxisë edhe reagime të menjëhershme nga vendet e tjera, përfshirë kufizime udhëtimi. Kjo dobëson besimin te sistemi që synon të ndërthurë raportimin transparent me një përgjigje shëndetësore proporcionale ndaj rrezikut.
