Zgjedhjet parlamentare të 29 nëntorit në Spanjë mund të rikthejnë në qendër të debatit politik çështjen e pavarësisë së Katalonjës, gati një dekadë pas krizës kushtetuese që përfshiu vendin në vitet 2017–2018.
Sipas një analize të POLITICO, mundësia e formimit të një qeverie nga Partia Popullore konservatore (PP) dhe partia e ekstremit të djathtë Vox ka ngritur shqetësime mes forcave separatiste katalanase, të cilat druhen nga kufizimi i kompetencave të autonomisë rajonale.
Katalonja, me rreth 8 milionë banorë, përfaqëson afro 19% të ekonomisë spanjolle dhe 16.5% të popullsisë së vendit, duke e bërë çështjen e saj të rëndësishme si politikisht, ashtu edhe ekonomikisht.
Frika nga kufizimi i autonomisë
Përfaqësuesit e partive pro pavarësisë paralajmërojnë se një qeveri e drejtuar nga PP dhe Vox mund të ashpërsojë marrëdhëniet mes Madridit dhe Barcelonës.
Francesc-Marc Álvaro, kandidat për Senatin nga E Majta Republikane e Katalonjës (ERC), deklaroi se kufizimi i kompetencave të vetëqeverisjes do të rriste tensionet në shoqërinë katalanase.
Ndërkohë, deputetja Míriam Nogueras, nga partia Junts, u shpreh se një ndryshim i qeverisë në Madrid mund t’i japë një shtysë të re lëvizjes për pavarësi.
Gjatë qeverisjes së kryeministrit socialist Pedro Sánchez, marrëdhëniet me forcat separatiste u karakterizuan nga negociata dhe kompromise politike. Një prej vendimeve më të rëndësishme ishte miratimi i ligjit të amnistisë për personat e përfshirë në përpjekjen për shkëputje të vitit 2017.
Megjithatë, lëvizja separatiste është dobësuar vitet e fundit për shkak të përçarjeve të brendshme dhe ndryshimit të prioriteteve të qytetarëve.
Sipas të dhënave të autoriteteve rajonale, rreth 43% e katalanasve mbështesin pavarësinë, ndërsa çështje si strehimi, emigracioni dhe kriminaliteti kanë marrë më shumë vëmendje.
Gjuha katalanase, një tjetër pikë përplasjeje
Kreu i Partisë Popullore, Alberto Núñez Feijóo, ka deklaruar se nuk synon centralizimin e pushtetit, por përmirësimin e funksionimit të autonomive rajonale.
Megjithatë, ai ka paralajmëruar se synon të shfuqizojë ligjin e amnistisë për separatistët katalanas.
Nga ana tjetër, Vox ka mbajtur historikisht një qëndrim më të ashpër ndaj separatizmit, duke kërkuar kufizimin e ndikimit të partive që mbështesin shkëputjen nga Spanja dhe ndryshime në sistemin e decentralizuar të vendit.
Një nga çështjet që mund të shkaktojë tensione është përdorimi i gjuhës katalanase në institucionet publike dhe në sistemin arsimor.
Ekspertët paralajmërojnë se kufizimi i përdorimit të gjuhëve rajonale në parlamentin spanjoll ose ndryshimi i modelit të arsimit në gjuhën katalanase mund të nxisë reagime të forta.
Presidenti socialist i Katalonjës, Salvador Illa, ka shprehur shqetësimin se një qeveri e drejtuar nga Feijóo dhe Santiago Abascal mund të cenojë kompetencat e fituara gjatë dekadave të autonomisë.
Rikthimi i Puigdemont mund të ndikojë në zhvillimet politike
Ish-presidenti katalanas Carles Puigdemont, i cili drejtoi përpjekjen për pavarësi në vitin 2017 dhe prej atëherë jeton në Belgjikë, ka pranuar se lëvizja separatiste është aktualisht e përçarë dhe e dobësuar.
Megjithatë, ai ka theksuar se krizat politike në Spanjë mund të krijojnë mundësi të reja për avancimin e kërkesave për pavarësi.
Sipas artikullit, drejtësia spanjolle ka vendosur se ligji i amnistisë mund të zbatohet edhe ndaj Puigdemont, duke hapur rrugën për kthimin e tij të mundshëm në Katalonjë pas zgjedhjeve.
Analistët vlerësojnë se drejtimi që do të marrë çështja katalanase do të varet nga politikat e qeverisë së ardhshme dhe nga raporti i forcave mes PP-së dhe Vox.
Një qasje më konfrontuese nga Madridi mund të rrisë sërish mbështetjen për lëvizjen separatiste, ndërsa një politikë më bashkëpunuese mund të ndihmojë në ruajtjen e stabilitetit institucional.
Kështu, zgjedhjet e 29 nëntorit pritet të kenë rëndësi jo vetëm për drejtimin e ardhshëm politik të Spanjës, por edhe për marrëdhëniet mes qeverisë qendrore dhe Katalonjës.
