Protesta, numrat dhe perceptimi: Kush flet në emër të kujt?

Kemi hyrë në javën e dytë të protestave kundër investimit në Zvërnec dhe një pyetje themelore vazhdon të mbetet pa përgjigje: kush e përfaqëson realisht këtë lëvizje dhe sa e gjerë është mbështetja e saj në shoqërinë shqiptare?

Kjo nuk është një pyetje kundër protestuesve. Në një demokraci, e drejta për të protestuar është e pacenueshme dhe duhet mbrojtur. Por po aq e rëndësishme është të kuptohet pesha reale e një lëvizjeje që po prodhon jehonë të madhe brenda dhe jashtë vendit.

Në fund të fundit, demokracia mbështetet mbi numrat. Jo mbi perceptimet, jo mbi zhurmën e rrjeteve sociale dhe as mbi emocionin e momentit. Prandaj numërimi i protestuesve nuk është thjesht një debat gazetaresk, por një element i rëndësishëm për të kuptuar përmasat reale të fenomenit.

A janë në shesh dy mijë, pesë mijë apo dhjetë mijë vetë? Kjo ka rëndësi, por pyetja më e madhe mbetet tjetërkund: sa qytetarë shqiptarë e mbështesin realisht këtë kauzë jashtë protestës?

Në mungesë të të dhënave të qarta, secila palë tenton të ndërtojë narrativën e saj. Ndërsa protestuesit flasin për një lëvizje që përfaqëson shumicën e heshtur, qeveria dhe mbështetësit e saj argumentojnë se bëhet fjalë për një pakicë aktive. E vërteta mund të përcaktohet vetëm nga instrumente objektive, si sondazhet serioze ose, në raste të veçanta, përmes mekanizmave demokratikë si referendumi.

Ndërkohë, ajo që po ndodh është se protesta po krijon një perceptim ndërkombëtar shumë më të madh sesa përmasat e saj reale në terren. Në rrjetet sociale qarkullojnë mijëra postime, video dhe fotografi që shpesh e paraqesin situatën në Shqipëri si një revoltë masive kombëtare. Në disa raste përdoren materiale të nxjerra jashtë kontekstit, montazhe apo përmbajtje të manipuluara që e bëjnë të vështirë dallimin mes realitetit dhe perceptimit.

Kjo ka pasoja konkrete. Shqipëria është në prag të sezonit turistik dhe imazhi i saj ndërkombëtar ka rëndësi ekonomike. Kur një vizitor potencial sheh vetëm pamje protestash dhe përplasjesh, ai mund të krijojë përshtypjen e gabuar se vendi po përballet me një krizë të madhe politike apo sociale.

Një element tjetër që ka rritur vëmendjen ndërkombëtare është lidhja e investimit me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump. Për shumë media dhe aktivistë jashtë Shqipërisë, kjo histori nuk shihet thjesht si një debat për mjedisin apo zhvillimin turistik, por si pjesë e përplasjes më të gjerë politike që zhvillohet në Shtetet e Bashkuara.

Kjo shpjegon edhe interesin e figurave ndërkombëtare si senatori Bernie Sanders, i cili e ka përdorur rastin shqiptar për të mbështetur argumentet e tij kundër ndikimit të miliarderëve në ekonomi dhe politikë. Por pyetja që lind është nëse Shqipëria po gjykohet për atë që ndodh realisht në territorin e saj, apo po përdoret si simbol në beteja ideologjike që zhvillohen diku tjetër.

Nëse kjo lëvizje ka mbështetje të gjerë në shoqëri, mënyra më e mirë për ta provuar nuk janë rrjetet sociale, por mekanizmat demokratikë. Historia ka treguar se protestat mund të ndryshojnë realitete, por në fund janë votat ato që përcaktojnë drejtimin politik të një vendi.

Një tjetër pyetje që mbetet e hapur lidhet me vetë organizimin e protestës. Deri tani nuk ka një strukturë të qartë përfaqësimi dhe as figura publike që marrin përgjegjësi politike për drejtimin e saj. Kjo e bën të vështirë jo vetëm dialogun institucional, por edhe matjen reale të mbështetjes që ajo gëzon.

Protesta është një shenjë e shëndetit demokratik të një shoqërie. Është pozitive që të rinjtë angazhohen dhe zgjedhin të shprehin qëndrimet e tyre. Por që një lëvizje të kthehet në forcë transformuese, ajo duhet të kalojë nga protesta te përfaqësimi, nga emocioni te organizimi dhe nga rrjetet sociale te projektet konkrete politike.

Përndryshe, rrezikon të mbetet vetëm një moment i fortë mediatik, me ndikim të madh në perceptim, por me ndikim të kufizuar në realitetin politik.