Negociatat SHBA-Iran në Zvicër mbyllen me progres, hiqen disa sanksione ndaj Teheranit

Negociatat mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit në Zvicër kanë përfunduar në mënyrë konstruktive, ndërsa palët kanë rënë dakord të vijojnë bisedimet teknike gjatë ditëve në vijim.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, deklaroi se si rezultat i progresit të arritur janë hequr sanksionet ndaj eksporteve iraniane të naftës dhe është liruar një pjesë e aseteve të ngrira të Iranit jashtë vendit. Ai njoftoi gjithashtu nisjen e një programi të gjerë për rindërtimin dhe zhvillimin ekonomik të vendit.

“Është nisur një plan i madh rindërtimi dhe zhvillimi për Iranin”, deklaroi Araghchi pas përfundimit të takimit.

Sipas një deklarate të përbashkët të ndërmjetësve nga Katari dhe Pakistani, SHBA-ja dhe Irani kanë rënë dakord të krijojnë një Komitet të Nivelit të Lartë, i cili do të mbikëqyrë procesin e negociatave dhe zbatimin e marrëveshjeve të ardhshme.

Nën drejtimin e këtij komiteti do të funksionojnë grupe pune të specializuara për programin bërthamor iranian, heqjen e sanksioneve ekonomike dhe mekanizmat e zbatimit të marrëveshjeve.

Ndërmjetësit e përshkruan rezultatin e bisedimeve si një “përparim inkurajues”, pas muajsh tensionesh dhe mosmarrëveshjesh mes palëve.

Megjithatë, negociatat u përballën me vështirësi në momentet e fundit, pasi presidenti amerikan Donald Trump kritikoi ashpër Iranin gjatë një interviste për Fox News dhe paralajmëroi mundësinë e rifillimit të bombardimeve nëse nuk arrihet një marrëveshje përfundimtare.

“Nëse ata nuk arrijnë një marrëveshje, ne do të mbledhim taksa”, deklaroi Trump, duke iu referuar kalimit në Ngushticën e Hormuzit.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baghaei, konfirmoi se Teherani kishte refuzuar përkohësisht të vazhdonte negociatat pas këtyre deklaratave, por bisedimet rifilluan më vonë.

Një nga pikat më të ndjeshme mbetet Ngushtica e Hormuzit, korridori strategjik për transportin global të energjisë. Për të shmangur incidente të mundshme, SHBA-ja dhe Irani kanë rënë dakord të krijojnë një linjë të drejtpërdrejtë komunikimi për menaxhimin e situatave të sigurisë në zonë dhe garantimin e kalimit të sigurt të anijeve tregtare gjatë periudhës 60-ditore të marrëveshjes së përkohshme.

Palët kanë rënë dakord gjithashtu të krijojnë një mekanizëm të posaçëm për Libanin, me ndërmjetësimin e Katarit dhe Pakistanit, me synim uljen e tensioneve mes Izraelit dhe Hezbollahut dhe parandalimin e përshkallëzimit të konfliktit.

Sipas ministrit Araghchi, funksionimi i këtij mekanizmi do të jetë “testi i parë i vërtetë” për efektivitetin e marrëveshjeve të arritura deri tani.

Pavarësisht sfidave që mbeten, zhvillimet e fundit kanë rritur pritshmëritë për një normalizim gradual të marrëdhënieve mes Uashingtonit dhe Teheranit, si dhe për më shumë stabilitet në Lindjen e Mesme dhe tregjet ndërkombëtare të energjisë.