Fitorja e demokratëve në të dyja dhomat e Kongresit amerikan hap një fazë të re për presidencën e Donald Trump. Nga miratimi i ligjeve dhe financimeve federale te emërimet në poste të rëndësishme dhe hetimet parlamentare, shumica e re do të ketë instrumente të fuqishme për të ndikuar në vendimmarrjen e administratës gjatë dy viteve të ardhshme.
Kongresi i 120-të do të nisë punën më 3 janar 2027. Dhoma e Përfaqësuesve përbëhet nga 435 anëtarë, të cilët zgjidhen çdo dy vjet, ndërsa Senati ka 100 anëtarë me mandate gjashtëvjeçare. Në zgjedhjet e mesmandatit rinovohet e gjithë Dhoma e Përfaqësuesve dhe afërsisht një e treta e Senatit.
Kontrolli i të dyja dhomave u jep demokratëve mundësinë të drejtojnë agjendën parlamentare dhe komisionet, ku shqyrtohen projektligjet, zhvillohen seancat dëgjimore dhe ushtrohet mbikëqyrja ndaj administratës. Kryetarët e këtyre komisioneve kanë ndikim të rëndësishëm në përcaktimin e çështjeve që do të diskutohen dhe të propozimeve që do të avancojnë drejt votimit.
Ndër komisionet më të rëndësishme janë ato që merren me taksat, buxhetin dhe ndarjen e fondeve, si edhe komisionet për drejtësinë, forcat e armatosura dhe marrëdhëniet me jashtë. Përmes tyre, shumica demokrate mund të kërkojë dokumente, të thërrasë zyrtarë për dëshmi dhe të hetojë vendimet e administratës.
Megjithatë, kontrolli i Kongresit nuk u jep demokratëve mundësinë të zbatojnë automatikisht programin e tyre. Që një projektligj të bëhet ligj, Dhoma e Përfaqësuesve dhe Senati duhet të miratojnë të njëjtin tekst, i cili më pas i dërgohet presidentit për nënshkrim.
Trump mund të përdorë veton për të bllokuar ligjet që kundërshton, një mundësi të cilën e ka paralajmëruar edhe publikisht, duke deklaruar se do të bëhet “Zoti Veto”. Për ta rrëzuar veton presidenciale nevojitet një shumicë prej dy të tretash në secilën dhomë, çka zakonisht kërkon mbështetje edhe nga partia kundërshtare.
Kjo e bën negocimin mes Kongresit dhe Shtëpisë së Bardhë thelbësor. Pa marrëveshje, një pjesë e nismave mund të bllokohen, ndërsa administrata mund të përpiqet të veprojë përmes urdhrave ekzekutivë, brenda kompetencave që i njeh ligji. Këta urdhra, megjithatë, mund të kundërshtohen në gjykatë dhe nuk zëvendësojnë legjislacionin që kërkon miratimin e Kongresit.
Një nga përplasjet kryesore pritet të lidhet me financimin e qeverisë federale. Kongresi miraton fondet për funksionimin e agjencive, mbrojtjen, drejtësinë dhe shumë shërbime të tjera publike. Ndërkohë, një pjesë e madhe e shpenzimeve, përfshirë pensionet dhe programet shëndetësore Medicare e Medicaid, përcaktohet nga ligje ekzistuese.
Nëse financimi për veprimtaritë përkatëse nuk miratohet brenda afatit dhe nuk arrihet një marrëveshje e përkohshme, mund të ndodhë një mbyllje e pjesshme e qeverisë federale, e njohur si “shutdown”. Në këtë rast, disa institucione kufizojnë ose pezullojnë aktivitetin, ndërsa shërbimet thelbësore vijojnë sipas rregullave përkatëse.
Shumica demokrate do të ketë gjithashtu një rol vendimtar në emërimet presidenciale. Senati shqyrton dhe miraton kandidaturat për sekretarët e kabinetit, shumë drejtues agjencish federale, ambasadorë dhe gjyqtarë federalë, përfshirë anëtarët e Gjykatës së Lartë.
Kjo do të thotë se Trump do të duhet të sigurojë mbështetjen e senatorëve për shumë nga zgjedhjet e tij në poste kyçe. Kandidatët mund t’u nënshtrohen seancave të hollësishme dëgjimore dhe të refuzohen nëse nuk marrin votat e nevojshme.
Një tjetër instrument është procedura e shkarkimit, e njohur si “impeachment”. Dhoma e Përfaqësuesve ka kompetencën të miratojë akuzat me shumicë të thjeshtë, ndërsa gjykimi zhvillohet në Senat. Për shpalljen fajtor dhe largimin nga detyra kërkohen votat e dy të tretave të senatorëve të pranishëm.
Për rrjedhojë, edhe nëse demokratët vendosin të nisin një procedurë të re ndaj Trump, shumica e tyre parlamentare nuk garanton shkarkimin e tij. Rezultati do të varej nga akuzat, provat dhe mbështetja që ato do të merrnin në Senat.
Dy vitet e ardhshme pritet të karakterizohen nga negociata të vështira për ligjet dhe financimet, shqyrtim më i fortë i emërimeve dhe mbikëqyrje më intensive ndaj administratës. Trump do të ruajë pushtetin ekzekutiv, por për një pjesë të rëndësishme të agjendës së tij do të duhet të përballet me një Kongres të drejtuar nga kundërshtarët politikë.
