Komisioni Evropian nuk tërhiqet nga rregullat për metanin, pezullon gjobat për tre vjet për të shmangur krizën e furnizimit

Komisioni Evropian ka vendosur të mos ndryshojë rregullat e reja për monitorimin e emetimeve të metanit nga importet e naftës dhe gazit, pavarësisht presionit të industrisë së hidrokarbureve dhe disa shteteve anëtare, të cilat paralajmërojnë se legjislacioni mund të rrezikojë furnizimin me energji të Bashkimit Evropian.

Rregullat e reja, që do të hyjnë në fuqi në vitin 2027, detyrojnë eksportuesit e naftës dhe gazit të raportojnë emetimet e metanit, një nga gazrat serrë më të fuqishëm që kontribuon në ngrohjen globale.

Kompanitë e sektorit argumentojnë se afatet janë të pamundura për t’u përmbushur dhe paralajmërojnë se shumë eksportues mund të shmangin tregun evropian për të reduktuar rrezikun ligjor, duke orientuar furnizimet drejt rajoneve të tjera.

Megjithatë, Komisioni Evropian ka refuzuar të rihapë legjislacionin, nga frika se procesi mund të çojë në dobësimin e rregullave klimatike. Në vend të kësaj, ai ka publikuar udhëzime të reja që u rekomandojnë shteteve anëtare të mos vendosin gjoba ndaj kompanive për tre vitet e para, duke u dhënë atyre më shumë kohë për t’u përshtatur me kërkesat.

Rekomandimet u bënë zyrtare të hënën dhe pritet të diskutohen nga vendet anëtare të BE-së gjatë kësaj jave.

Sipas Komisionit, fitimet e konsiderueshme që kompanitë realizojnë nga eksportet drejt Evropës janë një arsye e fortë për të besuar se ato nuk do të heqin dorë nga ky treg, edhe në kushtet e pasigurive ligjore.

Kjo bindje është forcuar edhe nga rritja e çmimeve të energjisë pas tensioneve në Lindjen e Mesme dhe kërcënimeve ndaj trafikut në Ngushticën e Hormuzit, të cilat e kanë bërë tregun evropian edhe më fitimprurës për eksportuesit.

Një zyrtar evropian u shpreh se udhëzimet e reja do ta bëjnë më të qartë mënyrën e zbatimit të rregullave dhe se shumica e kompanive do të zgjedhin të respektojnë legjislacionin, në vend që të humbasin aksesin në një nga tregjet më të mëdha të gazit në botë.

Sipas Institutit Jacques Delors, vetëm gjatë 100 ditëve pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit, Bashkimi Evropian pagoi rreth 62 miliardë euro shtesë për furnizimet me energji. Gjatë kësaj periudhe, importet e gazit natyror të lëngshëm (LNG) dhe karburantit për avionë nga Shtetet e Bashkuara u rritën ndjeshëm.

Komisioni Evropian u ka bërë të ditur ambasadorëve të vendeve anëtare se ndikimi real i rregullave duhet të vlerësohet vetëm në vitin 2028, pasi ato të kenë hyrë në fuqi, dhe jo mbi bazën e parashikimeve të industrisë.

Megjithatë, përfaqësuesit e industrisë vazhdojnë të paralajmërojnë për pasoja serioze.

Sekretari i Përgjithshëm i Eurogas, Andreas Guth, deklaroi se ekziston mundësia që një sasi e konsiderueshme gazi që nuk përmbush kërkesat të përfundojë gjithsesi në tregun evropian, ndërsa paralajmëroi se një pjesë e ngarkesave mund të devijohen drejt tregjeve të tjera.

Nga ana tjetër, kompania amerikane Venture Global, një nga eksportueset më të mëdha të gazit natyror të lëngshëm, ka vijuar të nënshkruajë kontrata afatgjata furnizimi me vende si Greqia dhe shtete të tjera të Ballkanit, duke sinjalizuar se kërkesa për gaz amerikan në Evropë mbetet e fortë.

Megjithatë, drejtues të tjerë të industrisë argumentojnë se kompanitë nuk mund të vazhdojnë eksportet nëse ekziston rreziku i shkeljes së ligjit, edhe në rast se gjobat pezullohen përkohësisht.

Komisioni Evropian pranon në draftin e rekomandimit se periudha trevjeçare pa penalitete mund të krijojë raste të përkohshme mosrespektimi të rregullave.

Edhe Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) ka shprehur shqetësim, duke paralajmëruar se rregullat e reja mund të bëjnë që deri në 50% e importeve të naftës bruto të Bashkimit Evropian të mos jenë në përputhje me kërkesat e reja.

Megjithatë, Komisioni Evropian nuk planifikon të ndryshojë drejtim. Sipas diplomatëve evropianë, Brukseli mbetet i vendosur të zbatojë legjislacionin klimatik, duke ofruar vetëm fleksibilitet të përkohshëm për zbatimin e tij, pa ndryshuar objektivat afatgjatë të reduktimit të emetimeve të metanit.