Presidenti izraelit Isaac Herzog pritet të vendosë të dielën se kujt do t’i japë mandatin e parë për formimin e qeverisë, pas zgjedhjeve parlamentare të 27 tetorit, të cilat nuk prodhuan një shumicë të qartë.
Në garë janë kryeministri aktual Benjamin Netanyahu dhe rivali i tij, ish-shefi i ushtrisë Gadi Eisenkot, ndërsa dallimet mes partive politike po vështirësojnë krijimin e një koalicioni qeverisës.
Gjatë konsultimeve me presidentin, 67 nga 120 deputetët e Knesset-it kanë rekomanduar Eisenkotin për formimin e qeverisë, ndërsa 46 janë shprehur në mbështetje të Netanyahut.
Megjithatë, numri më i madh i rekomandimeve nuk garanton krijimin e një shumice parlamentare, pasi një pjesë e mbështetjes për Eisenkotin vjen nga partitë arabe izraelite, të cilat ai ka përjashtuar nga pjesëmarrja në qeverinë e tij.
Përçarjet mes partive vështirësojnë formimin e koalicionit
Sipas rezultateve të paraqitura, blloku i djathtë dhe fetar i Netanyahut kontrollon 53 mandate, ndërsa katër partitë me shumicë hebraike që mbështesin Eisenkotin kanë 48 vende. Partitë arabe përfaqësohen nga 19 deputetë.
Për të siguruar shumicën prej të paktën 61 mandatesh, Eisenkotit do t’i nevojitej mbështetja e partive ultraortodokse United Torah Judaism dhe Shas.
United Torah Judaism ka sinjalizuar gatishmëri për të shqyrtuar një marrëveshje me një qeveri të re, në këmbim të plotësimit të kërkesave të saj për shërbimin ushtarak të hebrenjve ultraortodoksë.
Ndërkohë, Shas ka deklaruar mbështetjen për Netanyahun, duke e bërë më të vështirë arritjen e një marrëveshjeje nga opozita.
Edhe kryeministri aktual përballet me pengesa, pasi nuk ka siguruar mbështetjen e plotë të aleatëve tradicionalë dhe do t’i duhej të bindte të paktën një parti opozitare për t’iu bashkuar koalicionit të tij.
Një mundësi tjetër mbetet krijimi i një qeverie të unitetit kombëtar, me ndarjen me rotacion të postit të kryeministrit mes Netanyahut dhe Eisenkotit. Megjithatë, disa parti opozitare e kanë përjashtuar bashkëqeverisjen me Netanyahun.
Roli i partive arabe në negociata
Partitë që përfaqësojnë qytetarët arabë të Izraelit, Lista e Përbashkët dhe Lista e Bashkuar Arabe (Ra’am), kanë siguruar së bashku 19 mandate.
Ra’am ka shprehur gatishmërinë për t’u përfshirë në një qeveri të drejtuar nga Eisenkoti, ndërsa Lista e Përbashkët ka ofruar mbështetje parlamentare nga jashtë, pa marrë pjesë drejtpërdrejt në kabinet.
Përfaqësuesit e këtyre partive kërkojnë masa konkrete për përmirësimin e kushteve të jetesës së komuniteteve arabe, luftën kundër kriminalitetit, ndalimin e shembjes së banesave dhe përparim drejt një zgjidhjeje politike për çështjen palestineze.
Megjithatë, përfshirja e tyre në një koalicion qeverisës mbetet e vështirë për shkak të kundërshtimeve nga disa prej partnerëve të mundshëm të Eisenkotit.
Rreziku i zgjedhjeve të reja
Sipas procedurave kushtetuese izraelite, kandidati që merr mandatin nga presidenti ka 28 ditë kohë për të formuar qeverinë, me mundësi zgjatjeje deri në 14 ditë të tjera.
Nëse përpjekja e parë dështon, presidenti mund t’ia kalojë mandatin një kandidati tjetër. Në rast se edhe ky proces nuk sjell një shumicë, deputetët mund të propozojnë një kandidat të tretë.
Nëse asnjë kandidat nuk arrin të formojë qeverinë, parlamenti shpërndahet dhe vendi shkon drejt zgjedhjeve të reja brenda 90 ditësh.
Deri në krijimin e një qeverie të re, Netanyahu do të vijojë të ushtrojë detyrën e kryeministrit.
Analisti i çështjeve izraelite Nehru Jamhour, në një prononcim për Al Jazeera, ka vlerësuar se një ngërç i zgjatur politik mund t’i shërbejë interesave të Netanyahut, nëse vendi detyrohet të zhvillojë zgjedhje të tjera.
Vendimi i presidentit Herzog do të jetë hapi i parë në përcaktimin e rrugës politike që do të ndjekë Izraeli pas zgjedhjeve, ndërsa formimi i një shumice të qëndrueshme parlamentare mbetet ende i pasigurt.
