Kriza e bankës dixhitale Ueno në Paraguaj është shndërruar në një çështje të rëndësishme politike dhe financiare, pas ndërhyrjes së autoriteteve rregullatore dhe nisjes së hetimeve që përfshijnë edhe presidentin e vendit, Santiago Peña.
Banka, e cila brenda pak vitesh u kthye në një nga institucionet financiare me rritjen më të shpejtë në Paraguaj, po përballet me dyshime për dhënien e kredive të pasiguruara kompanive të lidhura me aksionerin e saj kontrollues, Grupo Vázquez.
E krijuar në vitin 2021, Ueno kishte arritur të tërhiqte rreth 3 milionë klientë deri në qershor të këtij viti, në një vend me afërsisht 6.5 milionë banorë. Banka administronte gjithashtu rreth 850 milionë dollarë fonde publike, përfshirë depozita të institucioneve shtetërore dhe fonde të lidhura me pensionet.
Kriza u thellua pasi Banka Qendrore e Paraguajit konstatoi se institucioni nuk përmbushte kërkesat minimale për kapitalin dhe rezervat financiare, duke ndërhyrë në administrimin e tij.
Si pasojë, miliona klientë u përballën me kufizime në aksesin ndaj llogarive bankare dhe kursimeve të tyre.
Presidenti Peña në qendër të hetimeve
Presidenti Santiago Peña është përballur me akuza nga opozita për shkak të lidhjeve të mëparshme të biznesit me Grupo Vázquez, grupin që kontrollonte bankën.
Peña ka deklaruar se ka qenë aksioner i grupit deri në mars të vitit 2025, kur shiti pjesën e tij. Nga ana tjetër, Ueno ka këmbëngulur se presidenti nuk ka qenë asnjëherë aksioner apo investitor i drejtpërdrejtë i bankës.
Ligjvënësit e opozitës kanë ngritur akuza për konflikt interesi, keqpërdorim të fondeve të pensioneve dhe mbulim institucional të problemeve financiare.
Presidenti i ka mohuar akuzat, duke argumentuar se një çështje fillimisht rregullatore është shndërruar në përplasje politike dhe se pretendimet duhet të shqyrtohen nga drejtësia.
Sipas njoftimit të prokurorëve të enjten, Peña është mes personave që po hetohen në lidhje me falimentimin e bankës, megjithëse ende nuk është marrë në pyetje.
Gjatë javës, autoritetet kanë lëshuar gjithashtu urdhër-arreste për tetë drejtues të Ueno-s.
Dorëhiqet kreu i Bankës Qendrore
Hetimet kanë ngritur pikëpyetje edhe mbi mënyrën se si është mbikëqyrur banka gjatë zgjerimit të saj të shpejtë.
Kreu i Bankës Qendrore të Paraguajit, Carlos Carvallo, i cili më parë kishte mbajtur një pozicion drejtues në Ueno, dha dorëheqjen pasi institucioni vendosi ta kalonte bankën në procedurën e zgjidhjes.
Banka Qendrore ka mohuar ekzistencën e një konflikti interesi, duke deklaruar se Carvallo nuk kishte marrë pjesë në vendimmarrjet që lidheshin me Ueno-n.
Megjithatë, publikimi i detajeve të hetimit ka shtuar presionin ndaj autoriteteve financiare, ndërsa opozita kërkon sqarime mbi efektivitetin e kontrolleve të kryera gjatë viteve të fundit.
Miliona klientë presin rikthimin e kursimeve
Ndërhyrja ndaj bankës ka krijuar vështirësi për klientët, shumë prej të cilëve e përdornin Ueno-n si institucionin e tyre kryesor financiar.
Banka Qendrore ka njoftuar se po punon për transferimin e llogarive drejt institucioneve të tjera bankare, por procesi është shoqëruar me probleme teknike dhe ndërprerje të shërbimeve.
Gjatë javës, klientë të shqetësuar janë mbledhur përpara degëve të bankës, duke kërkuar akses në kursimet e tyre.
Mes të prekurve janë edhe pensionistë që merrnin pagesat shtetërore përmes Ueno-s.
Për të përshpejtuar kompensimin e depozituesve, presidenti Peña ka miratuar një ligj të posaçëm që synon lehtësimin e pagesave për klientët e prekur.
Shqetësime për sistemin financiar të Paraguajit
Autoritetet paraguajane këmbëngulin se problemet janë të kufizuara te Ueno dhe nuk përbëjnë tregues të një krize më të gjerë bankare.
Megjithatë, përmasat e institucionit dhe lidhjet e tij me tregjet ndërkombëtare kanë shtuar vëmendjen ndaj zhvillimeve.
Gjatë vitit 2026, banka kishte deklaruar se kishte siguruar rreth 510 milionë dollarë financime nga institucione zhvillimi, fonde ndërkombëtare dhe tregjet e kapitalit.
Në këtë shumë përfshihej edhe një emetim obligacionesh prej 350 milionë dollarësh në Wall Street, i udhëhequr nga JPMorgan dhe Bank of America.
Paraguaji ka arritur vitet e fundit të sigurojë vlerësime kreditore të kategorisë “investment grade”, duke forcuar pozicionin e tij në tregjet financiare ndërkombëtare.
Mbetet e paqartë nëse kriza e Ueno-s do të ndikojë në këtë reputacion, ndërsa hetimet dhe përpjekjet për mbrojtjen e depozituesve vazhdojnë.
Rasti ka vendosur njëkohësisht në provë besimin e qytetarëve te sistemi bankar dhe aftësinë e institucioneve për të garantuar transparencë në administrimin e fondeve publike.
