Bashkimi Europian po përballet me mosmarrëveshje të reja për buxhetin e ardhshëm shtatëvjeçar, pasi presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së ka propozuar një reduktim prej 159 miliardë eurosh krahasuar me planin fillestar të Komisionit Europian.
Sipas dokumentit të ri negociues, të prezantuar të shtunën, shkurtimi përfaqëson rreth 8% të buxhetit të propozuar për periudhën 2028–2034, i cili arrinte në afro 2 trilionë euro.
Propozimi synon të afrojë qëndrimet mes vendeve anëtare, veçanërisht Gjermanisë dhe aleatëve të saj, të cilët kërkojnë ulje të konsiderueshme të shpenzimeve.
Dokumenti parashikon një reduktim prej 122 miliardë eurosh krahasuar me versionin e mëparshëm të negociatave, të paraqitur nga presidenca qipriote në qershor.
Shkurtime në ndihmën e jashtme dhe konkurrueshmëri
Sipas planit të ri, pjesa më e madhe e reduktimeve do të prekë financimet për ndihmën e jashtme, konkurrueshmërinë dhe administratën e BE-së.
Konkretisht, propozohen shkurtime prej 75 miliardë eurosh në fondet për konkurrueshmërinë, 38 miliardë eurosh në ndihmën e jashtme dhe 10 miliardë eurosh në kostot administrative.
Presidenca irlandeze ka propozuar gjithashtu heqjen e një fondi rezervë, i cili do t’i mundësonte Komisionit Europian të përballonte situata të paparashikuara gjatë periudhës shtatëvjeçare.
Nga ana tjetër, subvencionet për fermerët dhe fondet e zhvillimit rajonal, që përbëjnë rreth gjysmën e buxhetit, janë përjashtuar nga shkurtimet.
Ky vendim synon të marrë mbështetjen e vendeve të Europës Jugore dhe Lindore, të njohura si grupi “Miqtë e Kohezionit”, të cilat kundërshtojnë reduktimin e fondeve për bujqësinë dhe zhvillimin rajonal.
Megjithatë, propozimi mund të mos kënaqë as vendet që kërkojnë disiplinë më të fortë buxhetore, pasi ato kanë kundërshtuar shkurtimet disproporcionale në fusha si konkurrueshmëria, mbrojtja dhe zhvillimi.
Debate edhe për taksat e reja europiane
Një tjetër pikë mosmarrëveshjeje lidhet me mënyrën e financimit të buxhetit të ardhshëm.
Presidenca irlandeze ka ruajtur në dokument pesë propozimet e Komisionit Europian për burime të reja të ardhurash, të cilat synojnë të sigurojnë gjithsej 66 miliardë euro.
Mes tyre përfshihen një kontribut nga kompanitë, i njohur si CORE, dhe të ardhura nga sistemi europian i tregtimit të emetimeve, ETS.
Megjithatë, disa qeveri kanë kundërshtuar këto masa gjatë negociatave, duke vënë në dyshim mundësinë e miratimit të tyre.
Franca kishte kërkuar përfshirjen e taksave të propozuara nga Parlamenti Europian për gjigantët digjitalë, lojërat e fatit në internet dhe kompanitë e kriptomonedhave, por këto nuk janë shtuar në dokumentin e ri.
Për të kapërcyer kundërshtimet, Irlanda ka propozuar ndryshime teknike, përfshirë zbatimin gradual të kontributeve nga ETS për vendet më të varfra dhe rritjen e të ardhurave nga taksa mbi importet që lidhen me emetimet e karbonit.
Samiti i javës së ardhshme, vendimtar për negociatat
Ambasadorët e 27 vendeve anëtare pritet të diskutojnë dokumentin të dielën, përpara takimit të udhëheqësve europianë të enjten.
Presidenti i Këshillit Europian, António Costa, ka deklaruar se synon të arrijë një mirëkuptim mbi paketën e taksave që mund të pranohet nga qeveritë.
Vendet anëtare po përpiqen të arrijnë një marrëveshje për buxhetin deri në fund të vitit, përpara se zhvillimet zgjedhore në Francë, Poloni dhe Itali të ndërlikojnë më tej negociatat.
Propozimi i presidencës irlandeze nuk përbën ende një marrëveshje përfundimtare. Miratimi i buxhetit do të kërkojë negociata të mëtejshme mes vendeve anëtare dhe institucioneve europiane.
