Italia mund të prodhojë sërish energji elektrike nga burimet bërthamore brenda vitit 2035, deklaroi ministri italian i Energjisë, Gilberto Pichetto Fratin, ndërsa projektligji që hap rrugën për ndërtimin e reaktorëve të rinj pritet të votohet në Senat.
Vendi hoqi dorë nga energjia bërthamore pas referendumit të vitit 1987, të zhvilluar në klimën e krijuar nga katastrofa e Çernobilit. Centralet e fundit bërthamore italiane u mbyllën në vitin 1990.
Megjithatë, pasiguria gjeopolitike, varësia nga furnizimet e huaja dhe kostot e larta të energjisë elektrike për bizneset kanë shtyrë qeverinë e kryeministres Giorgia Meloni të rishikojë këtë politikë.
Projektligji, i cili krijon bazën ligjore për zhvillimin e centraleve të reja, pritet të mbërrijë të hënën në Senat dhe të miratohet brenda pak ditësh. Ai ka kaluar më herët në Dhomën e Deputetëve.
Në një intervistë për “Politico”, Pichetto Fratin tha se krizat energjetike të lidhura me luftën në Ukrainë dhe tensionet në Gjirin Persik kanë nxjerrë në pah “varësinë e tepruar” të Italisë nga burimet e huaja.
Sipas tij, zhvillimi i energjisë bërthamore nuk është vetëm çështje ekonomike, por edhe pjesë e sigurisë kombëtare.
Qeveria Meloni synon që përmes kësaj teknologjie të ulë kostot e energjisë dhe të rrisë konkurrueshmërinë e industrisë italiane, në një kohë kur edhe Bashkimi Europian po kërkon më shumë pavarësi energjetike.
Komisioni Europian paraqiti në mars një strategji për të përshpejtuar ndërtimin e reaktorëve të vegjël modularë në Europë gjatë fillimit të viteve 2030.
Fokusi te reaktorët e vegjël modularë
Planet italiane përqendrohen kryesisht te reaktorët e vegjël modularë, të njohur si SMR. Sipas ministrit, prodhimi i tyre në seri deri në fund të kësaj dekade mund ta shkurtojë kohën e ndërtimit në tre ose katër vjet, duke e bërë të mundur nisjen e prodhimit të energjisë në vitet 2034 ose 2035.
Projektligji nuk autorizon menjëherë ndërtimin e centraleve. Ai krijon kuadrin për ngritjen e një autoriteti të pavarur të sigurisë bërthamore, përcaktimin e rregullave për menaxhimin e mbetjeve radioaktive dhe zhvillimin e një depoje kombëtare.
Dekretet zbatuese pritet të paraqiten deri në fund të vitit. Ndërkohë, partnerët industrialë do të vlerësojnë kostot, operatorët e mundshëm dhe zonat ku mund të ndërtohen centralet.
Pichetto Fratin mbështet një model ku centralet menaxhohen nga sektori privat, por nën mbikëqyrjen e rreptë të autoriteteve publike.
Kompanitë italiane kanë nisur tashmë përgatitjet. Enel, Ansaldo Energia dhe grupi Leonardo kanë krijuar sipërmarrjen e përbashkët “Nuclitalia”, e cila po studion teknologjitë e avancuara bërthamore.
Edhe kompania franceze EDF ka nënshkruar një deklaratë bashkëpunimi me partnerë industrialë italianë për zhvillimin e reaktorëve të vegjël modularë, me synimin që impiantet e para të jenë gati deri në vitin 2035.
Opozita kundërshton projektin
Qeveria nuk ka nevojë të zhvillojë një referendum të ri për të miratuar kuadrin ligjor. Megjithatë, kundërshtarët e energjisë bërthamore mund të kërkojnë më vonë një votim popullor për shfuqizimin e tij.
Partitë e gjelbra argumentojnë se investimet në energjinë bërthamore do të largonin fondet nga burimet e rinovueshme. Angelo Bonelli, përfaqësues i të Gjelbërve, e akuzoi qeverinë se po u shërben interesave të kompanive energjetike dhe ndotësve.
Zgjedhjet parlamentare të vitit të ardhshëm përbëjnë një tjetër pasiguri, pasi një qeveri e re mund ta ndryshojë sërish drejtimin e politikës energjetike.
“Jemi një demokraci. Nëse populli italian zgjedh prapambetjen në vend të modernizimit të së ardhmes, kjo do të ishte një zgjedhje demokratike, megjithëse për mendimin tim fatkeqe”, deklaroi Pichetto Fratin.
Gianfranco Caruso, profesor i inxhinierisë bërthamore në Universitetin Sapienza të Romës, e konsideroi realist objektivin e vitit 2035. Sipas tij, energjia bërthamore duhet të plotësojë burimet e rinovueshme, pasi një sistem i mbështetur tërësisht tek energjia diellore dhe ajo e erës do të ishte i vështirë për t’u menaxhuar.
Megjithatë, bindja e opinionit publik mund të jetë më e vështirë sesa miratimi i ligjit. Një sondazh i publikuar në qershor tregoi një epërsi të ngushtë të mbështetësve të energjisë bërthamore, por gjashtë në dhjetë italianë kundërshtonin ndërtimin e një centrali në provincën e tyre.
