Plani i Rritjes i Bashkimit Europian po nxjerr në pah diferencat mes vendeve të Ballkanit Perëndimor, ku përfitimi i fondeve po lidhet drejtpërdrejt me zbatimin e reformave dhe stabilitetin politik. Sipas një analize të Euractiv, Shqipëria, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut kanë avancuar më shumë, ndërsa krizat politike dhe problemet me sundimin e ligjit kanë frenuar Kosovën, Bosnjë-Hercegovinën dhe Serbinë.
Shqipëria kryeson rajonin, duke përfituar 212 milionë euro deri në maj 2026. Pavarësisht polarizimit politik, shumica e qëndrueshme qeverisëse ka mundësuar miratimin dhe zbatimin e reformave të lidhura me fondet europiane. Megjithatë, kjo shumë përfaqëson vetëm rreth 23% të 922 milionë eurove të parashikuara për vendin.
Mali i Zi ka përfituar 91 milionë euro dhe vlerësohet për aftësinë për të arritur kompromise politike, ndërsa Maqedonia e Veriut ka marrë 141 milionë euro. Për Shkupin, pengesa kryesore mbetet ngërçi për ndryshimet kushtetuese, i cili vazhdon të ndikojë në avancimin e negociatave me BE-në.
Në krahun tjetër qëndrojnë Kosova, Serbia dhe Bosnjë-Hercegovina. Kosova ka përfituar vetëm 61 milionë euro, rreth 7% të shumës së parashikuar, ndërsa kriza e zgjatur politike rrezikon të pengojë përfitimin e fondeve të tjera.
Bosnjë-Hercegovina nuk ka përfituar ende fonde nga mekanizmi për shkak të mungesës së progresit në reforma dhe krizës së brendshme politike.
Serbia kishte përfituar 168 milionë euro deri në maj 2026, duke u renditur pas Shqipërisë, por fondet e mëtejshme janë pezulluar mes shqetësimeve të BE-së për reformat në sistemin gjyqësor dhe përputhjen e politikave të Beogradit me kërkesat europiane.
Koha ndërkohë po ngushtohet. Plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor, me një paketë totale prej 6 miliardë eurosh, përfundon në dhjetor 2027. Vendet që nuk arrijnë të përmbushin në kohë reformat dhe kushtet e vendosura nga Brukseli rrezikojnë të humbasin një pjesë të fondeve të parashikuara.
