Ish-diplomati amerikan: Çdo marrëveshje e Trump me Iranin do të ngjajë me atë të Obamës

Ish-diplomati amerikan Alan Eyre, një nga figurat kyçe në negociatat me Iranin për marrëveshjen bërthamore, vlerëson se çdo marrëveshje e mundshme mes administratës së Donald Trump dhe Teheranit do të ketë në thelb të njëjtat elemente si ajo e arritur gjatë presidencës së Barack Obama.

Eyre, i cili ishte pjesë e ekipit negociator për marrëveshjen e njohur si JCPOA gjatë viteve 2010–2015, thekson se një zgjidhje e re nuk mund të shmangë modelin e mëparshëm. Sipas tij, konflikti i fundit përfaqëson një dështim strategjik për Shtetet e Bashkuara, i krahasueshëm me luftën në Irak në vitin 2003.

Ai nënvizon se Irani mbetet skeptik ndaj garancive ndërkombëtare dhe kërkon përfshirjen e aktorëve si Kina, Rusia dhe OKB-ja për çdo marrëveshje të mundshme. Megjithatë, sipas Eyre, është e vështirë të sigurohet një garanci e plotë që do të parandalojë sulme të ardhshme nga SHBA-ja apo Izraeli.

Negociatat mes palëve, sipas tij, vijojnë në mënyrë indirekte dhe ende nuk ka një marrëveshje konkrete në tryezë. Ai shton se procesi mbetet i hapur dhe i ndërlikuar, ndërsa tensionet në terren vazhdojnë.

Një nga çështjet më të ndjeshme mbetet kontrolli i ngushticës së Hormuzit, një pikë strategjike për tregtinë globale të energjisë. Eyre thekson se Irani e konsideron këtë një mjet të fuqishëm presioni dhe nuk pritet ta hapë plotësisht pa kushte. Edhe në rast të një marrëveshjeje, rikthimi në normalitet i trafikut detar mund të zgjasë me muaj.

Sa i përket programit bërthamor, propozimet aktuale përfshijnë një pezullim të përkohshëm të pasurimit të uraniumit, të ndjekur nga përdorimi i tij për qëllime civile nën mbikëqyrje ndërkombëtare. Eyre beson se, nëse arrihet një marrëveshje, Trump mund ta paraqesë atë si një sukses politik, edhe pse përmbajtja do të jetë e ngjashme me marrëveshjen e mëparshme.

Nga ana tjetër, mbetet e paqartë nëse SHBA-ja është e gatshme të lehtësojë apo të heqë sanksionet ndaj Iranit, veçanërisht në prag të zgjedhjeve. Sipas ish-diplomatit, opsione si zhbllokimi i aseteve apo dëmshpërblimet janë të vështira për t’u realizuar politikisht.

Në aspektin ushtarak, Eyre vlerëson se Irani vazhdon të mbetet një kërcënim real, pasi ka ruajtur një pjesë të konsiderueshme të kapaciteteve të tij dhe ka aftësi për t’i rindërtuar ato.

Në fund, ai thekson se zhvillimet e fundit kanë forcuar elementët më radikalë brenda Iranit, duke e bërë situatën edhe më të ndërlikuar. Sipas tij, edhe pse mund të ketë pasur fitore taktike, objektivat strategjikë të SHBA-së nuk janë arritur, ndërsa rreziku për përshkallëzim mbetet i pranishëm.