Një grup prej 22 vendesh, mes tyre disa shtete evropiane, ka miratuar një deklaratë të përbashkët që kërkon që inteligjenca artificiale të mbetet nën drejtimin, mbikëqyrjen dhe kontrollin e njeriut.
Deklarata u miratua të hënën, në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. Dokumenti propozon forcimin e bashkëpunimit ndërkombëtar dhe shqyrtimin e mundësisë për krijimin e një institucioni global që do të mbikëqyrte zhvillimin e inteligjencës artificiale.
Vendet nënshkruese njohin potencialin e teknologjisë për të përmirësuar jetën, avancuar shkencën dhe forcuar ekonomitë. Megjithatë, ato paralajmërojnë se zhvillimi i shpejtë i modeleve më të avancuara mund të krijojë rreziqe serioze për sigurinë, nëse nuk menaxhohet siç duhet.
Nisma u ndërmor përpara takimit të parashikuar në Uashington ndërmjet presidentit amerikan Donald Trump dhe homologut kinez Xi Jinping, drejtuesit e dy vendeve që kryesojnë garën globale për zhvillimin e inteligjencës artificiale.
As Shtetet e Bashkuara dhe as Kina nuk i janë bashkuar deklaratës. Presidenti finlandez Alexander Stubb, një prej organizatorëve kryesorë të nismës, tha se synimi është krijimi i një momenti të ri politik që do të tërheqë edhe vende të tjera.
“Mendoj se do të jetë në interesin e Kinës dhe të Shteteve të Bashkuara që të ekzistojnë disa masa mbrojtëse. Mesazhi ynë është se nevojitet ndërhyrja njerëzore dhe se njerëzit duhet të mbeten në drejtim”, deklaroi Stubb.
Duke iu referuar sulmit të fundit kibernetik të kryer nga agjentë të pakontrolluar të inteligjencës artificiale ndaj platformës Hugging Face, deklarata kërkon që kompanitë teknologjike të hartojnë protokolle transparente sigurie.
Masat e propozuara përfshijnë testimin e detyrueshëm të sistemeve përpara përdorimit, vlerësimin e pavarur dhe garantimin e aksesit të nevojshëm për ekspertët që do të shqyrtojnë rreziqet.
Dokumenti nuk kërkon ngadalësimin apo pezullimin e zhvillimit të inteligjencës artificiale. Vendet nënshkruese synojnë të përqendrohen te menaxhimi i rreziqeve, koordinimi i standardeve të përbashkëta dhe rritja e transparencës.
Në deklaratë kërkohet gjithashtu krijimi i një sistemi të përbashkët për raportimin e incidenteve të rënda të sigurisë dhe përdorimi i mekanizmave ekzistues ndërkombëtarë si bazë për një strukturë të re mbikëqyrëse.
Stubb tha se do të preferonte krijimin, brenda kuadrit të Kombeve të Bashkuara, të një institucioni të ngjashëm me Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike. Megjithatë, ai shtoi se modeli duhet të mbetet i hapur, në mënyrë që të mos refuzohet nga vendet skeptike ndaj OKB-së.
Kryeministri norvegjez Jonas Gahr Støre, i cili e ndërmori nismën së bashku me presidentin finlandez, kërkoi që çështja të trajtohet edhe nga G7 dhe G20, të cilat kanë një numër më të kufizuar anëtarësh dhe mund të veprojnë më shpejt.
Mbretëria e Bashkuar nuk e ka nënshkruar ende deklaratën. Ndër vendet e mëdha evropiane, kancelari gjerman Friedrich Merz e mbështet nismën, ndërsa Franca, Italia dhe Polonia nuk janë bashkuar.
Stubb theksoi se organizatorët nuk e shohin inteligjencën artificiale vetëm si kërcënim, por identifikoi tri rreziqe kryesore që kërkojnë mbikëqyrje: krijimin e armëve biologjike, sulmet kibernetike të kryera nga agjentë të AI-së dhe përdorimin e robotëve vrasës për sulme vdekjeprurëse.
Sipas tij, nëse përdoret në mënyrën e duhur, përfitimet e inteligjencës artificiale mund të jenë shumë më të mëdha se rreziqet, duke ndihmuar në eliminimin e sëmundjeve, rritjen e produktivitetit dhe zgjerimin e aksesit në informacion.
