Demokratët e Suedisë pësuan një goditje të fortë në zgjedhjet parlamentare, duke humbur vota dhe ndikim për herë të parë që prej themelimit të partisë në vitet 1980. Rezultati vjen në një periudhë kur partitë populiste të djathta po shënojnë rritje në disa vende të Evropës.
Partia kundër emigracionit, e drejtuar nga Jimmie Åkesson, mori 17.5% të votave, nga 20.5% që kishte siguruar në zgjedhjet e vitit 2022. Ndërkohë, blloku i majtë fitoi me një diferencë të ngushtë dhe do të përpiqet të formojë një qeveri pa përfshirjen e partive të djathta.
Pas rezultatit kanë nisur raportimet për përplasje të brendshme te Demokratët e Suedisë. Åkesson mund të tërhiqet përkohësisht nga politika aktive, por ka deklaruar se nuk ka ndërmend të japë dorëheqjen nga drejtimi i partisë.
Rënia e mbështetjes erdhi pasi Demokratët e Suedisë kishin mbështetur për katër vjet qeverinë e qendrës së djathtë të kryeministrit Ulf Kristersson. Edhe pse nuk kishin ministra në kabinet, ata ushtruan ndikim të madh mbi politikat e qeverisë, veçanërisht në fushën e emigracionit dhe luftës kundër krimit.
Gjatë kësaj periudhe, kabineti i Kristersson miratoi masa më të ashpra ndaj emigracionit dhe ndërmori një ofensivë kundër bandave kriminale. Megjithatë, përfituesja elektorale nuk ishte partia e Åkesson. Partia e Moderuar e Kristersson rriti mbështetjen dhe e tejkaloi atë, duke u bërë forca e dytë më e madhe në parlament.
Åkesson ia atribuoi rezultatin mobilizimit të votuesve të majtë dhe shpërndarjes së votave të së djathtës mes partive të vogla, të cilat nuk arritën të kalonin pragun zgjedhor prej 4%. Ai pretendoi se socialdemokratët dhe aleatët e tyre kishin mobilizuar me sukses votuesit islamikë.
Kryetarja socialdemokrate Magdalena Andersson e kishte kthyer mundësinë e hyrjes së të djathtës radikale në qeveri në një prej temave kryesore të fushatës. Ajo paralajmëroi se një votë për partitë e tjera të së djathtës do t’u hapte rrugën ministrave të Demokratëve të Suedisë.
Kristersson e kishte thyer që në vitin 2022 tabunë e bashkëpunimit me partinë e Åkesson. Përmes një marrëveshjeje me Demokratët e Suedisë, ai siguroi shumicën parlamentare në këmbim të zbatimit të disa prej prioriteteve të tyre kryesore.
Para zgjedhjeve të fundit, kryeministri shkoi edhe më tej, duke premtuar për herë të parë se Åkesson dhe përfaqësuesit e partisë së tij do të merrnin poste ministrore nëse aleanca e djathtë do të ruante pushtetin. Sipas ekspertëve, ky premtim mund të ketë larguar një pjesë të votuesve të moderuar, veçanërisht mbështetës të liberalëve.
Megjithatë, rezultati ishte shumë i ngushtë. Nëse vetëm dy mandate do të kishin kaluar në krahun e djathtë, Demokratët e Suedisë mund të përgatiteshin për të marrë drejtimin e ministrive të rëndësishme. Një skenar i tillë nuk përjashtohet plotësisht nëse Andersson nuk arrin të sigurojë mbështetjen e nevojshme për krijimin e qeverisë.
Një tjetër faktor që ndikoi në rezultatin e partisë ishte skandali për ndërhyrje të dyshuar ruse, i cili shpërtheu në ditët e fundit të fushatës. Rusia konsiderohet nga autoritetet suedeze si kërcënimi kryesor për sigurinë kombëtare, ndërsa pushtimi i Ukrainës e shtyu Suedinë të braktiste neutralitetin ushtarak dhe të anëtarësohej në NATO.
Edhe emigracioni nuk kishte më të njëjtën peshë në shqetësimet e votuesve. Pas numrit rekord të azilkërkuesve në vitin 2015, qeveritë suedeze vendosën kufizime që e reduktuan emigracionin me rreth 96% brenda një dekade.
Sipas Andersson, disa prej politikave të qeverisë kanë shkuar tepër larg, përfshirë dëbimin e fëmijëve adoleshentë të emigrantëve që janë rritur në Suedi. Masa të tilla, sipas saj, nuk pranohen nga një pjesë e madhe e shoqërisë.
Demokratët e Suedisë duket se janë bërë pjesërisht viktimë e suksesit të politikave që vetë mbështetën. Emigracioni dhe dhuna e bandave, dy çështjet që ushqyen rritjen e partisë në zgjedhjet e mëparshme, nuk ishin më në krye të shqetësimeve të elektoratit.
Kristersson deklaroi se të shtënat me armë, të cilat katër vjet më parë dominonin titujt e mediave, janë reduktuar me rreth 80%. Qeveria e tij nisi gjithashtu një program që u ofron deri në 30 mijë euro personave të lindur jashtë vendit që pranojnë të largohen nga Suedia.
Ndërsa situata me emigracionin dhe kriminalitetin u perceptua si më pak urgjente, votuesit e zhvendosën vëmendjen te shëndetësia, arsimi dhe ekonomia. Kjo dobësoi avantazhin e Demokratëve të Suedisë, të cilët e kishin ndërtuar profilin e tyre politik kryesisht mbi emigracionin dhe rendin publik.
Andersson tha se mënyra më e efektshme për të kufizuar rritjen e populizmit të djathtë është që partitë tradicionale të përmirësojnë standardin e jetesës, shkollat dhe shëndetësinë, duke u dhënë qytetarëve më shumë siguri për të ardhmen.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se rezultati nuk përbën fundin e Demokratëve të Suedisë. Partia ruan një mbështetje të konsiderueshme dhe kalimi në opozitë mund t’i japë më shumë liri për të radikalizuar sërish mesazhin e saj.
Një largim i mundshëm i Åkesson mund të hapë rrugën për një drejtues më të ri dhe një strategji më agresive. Kjo mund të sjellë përplasje të brendshme, por edhe një ringritje të partisë përpara zgjedhjeve të ardhshme.
