Nëntë senatorë amerikanë, demokratë dhe republikanë, kanë kërkuar nisjen e një hetimi për ndërprerjet e raportuara të sistemeve satelitore që mbështesin ushtrinë ukrainase. Kërkesa vjen në një moment tensionesh mes presidentit Donald Trump dhe homologut ukrainas Volodymyr Zelensky, ndërsa liderët europianë kanë rikonfirmuar mbështetjen e tyre për Kievin.
Senatorët i kanë dërguar një letër inspektorit të përgjithshëm të Departamentit amerikan të Mbrojtjes, duke kërkuar të hetohen kufizimet e mundshme të sistemit satelitor Starshield, të zhvilluar nga kompania SpaceX dhe të kontrolluar nga qeveria amerikane.
Mes nënshkruesve janë demokratët Jeanne Shaheen, Dick Durbin, Jack Reed, Chris Coons dhe Richard Blumenthal, si dhe republikanët Thom Tillis, Susan Collins, John Cornyn dhe Lisa Murkowski.
Në letër, senatorët shprehin shqetësimin se ndërprerjet e kapaciteteve të komunikimit dhe shkëmbimit të inteligjencës mund të kenë rrezikuar personelin amerikan dhe të kenë dobësuar aftësinë e Ukrainës për t’u mbrojtur nga sulmet ruse.
“Këto ndërprerje kanë rrezikuar personelin amerikan dhe mund të kenë cenuar aftësinë e Ukrainës për t’u mbrojtur nga sulmet me raketa dhe dronë të Rusisë”, thuhet në dokument.
Senatorët kërkojnë të përcaktohet nëse zyrtarë amerikanë kanë urdhëruar, autorizuar apo miratuar ndryshime në shërbimet Starlink dhe Starshield, ose në marrëveshjet për shkëmbimin e inteligjencës me Ukrainën.
Musk: Kufizimet vendosen nga qeveria amerikane
Elon Musk, pronari i SpaceX, reagoi në platformën X, duke sqaruar se sistemet Starshield janë nën kontrollin e qeverisë amerikane.
Sipas tij, çdo kufizim i përdorimit apo i kapaciteteve të këtyre sistemeve përcaktohet nga ushtria amerikane dhe, në fund, nga presidenti i Shteteve të Bashkuara.
Nga ana e tij, Zelensky i cilësoi të rrezikshme kufizimet e raportuara të kapaciteteve satelitore, gjatë një interviste për Financial Times të publikuar më 15 tetor.
Presidenti ukrainas njoftoi gjithashtu se Kievi do të rifillojë sulmet ndaj rafinerive ruse të naftës, pavarësisht armëpushimit energjetik të shpallur nga Trump.
Zelensky argumentoi se Ukraina kishte pezulluar sulmet për tri ditë, ndërsa Rusia nuk kishte ndaluar goditjet ndaj infrastrukturës energjetike ukrainase.
Trump ashpërson kritikat ndaj Zelenskyt
Presidenti amerikan reagoi duke kritikuar sërish udhëheqësin ukrainas dhe duke vënë në dyshim gatishmërinë e tij për të negociuar përfundimin e luftës.
Në një intervistë për Newsmax më 15 tetor, Trump deklaroi se arritja e një marrëveshjeje paqeje do të ishte më e lehtë me një udhëheqje tjetër në Kiev.
“Zelensky nuk është njeri i mirë për të bërë marrëveshje. Ai nuk dëshiron të arrijë marrëveshje. Thotë se dëshiron, por nuk dëshiron”, u shpreh Trump.
Ai shtoi se e konsideron presidentin ukrainas më të vështirë për të negociuar sesa homologun rus Vladimir Putin.
Përplasja mes dy presidentëve është thelluar edhe pas vendimit të administratës amerikane për të lehtësuar sanksionet ndaj eksporteve ruse të naftës dizel, me synimin për të ulur çmimet e karburanteve.
Alexander Gray, drejtues i kompanisë American Global Strategies, deklaroi për Radion Evropa e Lirë se Zelensky duhej t’ia përcillte shqetësimet Trumpit privatisht, për të shmangur një përplasje të vazhdueshme publike që mund të dëmtojë interesat e Ukrainës.
BE rikonfirmon mbështetjen për Ukrainën
Ndërkohë, Zelensky mbërriti në Bruksel për ditën e dytë të samitit të liderëve të Bashkimit Europian, ku mbështetja financiare dhe ushtarake për Ukrainën është ndër çështjet kryesore të diskutimit.
Presidenti ukrainas theksoi se përparësi mbeten sigurimi i furnizimeve energjetike për dimrin, forcimi i mbrojtjes ajrore dhe garantimi i financimit për pjesën e mbetur të vitit 2026 dhe për vitin 2027.
Presidenti i Këshillit Europian, António Costa, deklaroi se mbështetja e BE-së për Ukrainën mbetet e fortë dhe se nuk është momenti për të reduktuar ndihmën apo për të lehtësuar sanksionet ndaj Moskës.
Edhe presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, mbrojti vazhdimin e presionit ekonomik ndaj Rusisë.
Ajo tha se BE-ja kishte mbështetur propozimin amerikan për një armëpushim energjetik, por akuzoi Moskën se nuk e kishte respektuar atë “as edhe për një minutë”.
Von der Leyen theksoi se sanksionet europiane do të mbeten në fuqi derisa Rusia të ndalojë luftën.
Sulme të reja me dronë në Ukrainë dhe Rusi
Zhvillimet diplomatike u shoqëruan me sulme të reja gjatë natës.
Sipas autoriteteve ukrainase, pesë persona u plagosën në rajonin e Çerkasit, ku një sulm rus me dron shkaktoi zjarr në një ndërtesë banimi në qytetin e Umanit.
Në Lutsk, në rajonin e Volinit, një tjetër sulm me dronë shkaktoi ndërprerje të furnizimit me energji elektrike.
Nga ana tjetër, autoritetet ruse raportuan se kishin zmbrapsur sulme ukrainase ndaj infrastrukturës së ngrohjes në rajonin e Vladimirit.
Kryebashkiaku i Moskës, Sergei Sobyanin, deklaroi se 94 dronë ukrainas ishin rrëzuar pranë kryeqytetit rus brenda tetë orësh, ndërsa katër të tjerë u raportuan të rrëzuar në rajonin e Leningradit.
Sulmet shkaktuan mbylljen e përkohshme të katër aeroporteve të Moskës dhe devijimin e fluturimeve drejt qyteteve të tjera.
Pretendimet e palëve për numrin e dronëve të rrëzuar dhe objektivat e goditura nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur.
