Dy ditë negociatash intensive në Bruksel nuk kanë mjaftuar që liderët e Bashkimit Europian të arrijnë marrëveshje për disa prej çështjeve më të rëndësishme të unionit. Nga financimi i Ukrainës te buxheti afatgjatë, politikat klimatike dhe migracioni, samiti përfundoi me mosmarrëveshje dhe shtyrjen e vendimeve kryesore.
Sipas POLITICO, pavarësisht thirrjeve për veprime urgjente, udhëheqësit europianë nuk arritën të kapërcejnë dallimet mes tyre, ndërsa afrimi i zgjedhjeve në disa vende anëtare po e vështirëson më tej arritjen e kompromiseve.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky, i cili mori pjesë në samitin e Brukselit, kërkoi angazhime konkrete financiare për vitin 2027, por u largua pa një marrëveshje të re për mbështetjen e vendit të tij.
Zelensky kërkon 70 miliardë euro, paralajmëron krizë migratore
Gjatë një konference për shtyp, presidenti ukrainas paralajmëroi se mungesa e mbështetjes financiare mund të ketë pasoja të rënda jo vetëm për Ukrainën, por edhe për Europën.
Ai tha se vazhdimi i luftës gjatë vitit të ardhshëm do t’i kushtojë Ukrainës rreth 155 miliardë euro, ndërsa vendi ka nevojë për të paktën 70 miliardë euro ndihmë shtesë nga partnerët europianë.
“Lufta do të kushtojë 155 miliardë euro vitin e ardhshëm. Ne kemi nevojë për të paktën 70 miliardë euro të tjera nga ju, për mbrojtjen, armët dhe qëndrueshmërinë tonë”, deklaroi Zelensky.
Ai paralajmëroi se, në mungesë të mbështetjes së nevojshme, Europa mund të përballet me një valë migratore që mund të përfshijë deri në 20 milionë ukrainas.
Megjithatë, liderët europianë nuk miratuan një plan konkret financimi.
Presidenti i Këshillit Europian, António Costa, deklaroi se është rënë dakord që Komisioni Europian të përgatisë propozime për mbulimin e nevojave shtesë financiare të Ukrainës gjatë vitit 2027.
Sipas diplomatëve europianë të cituar nga POLITICO, ndër alternativat që po shqyrtohen janë përdorimi i fondeve të pashfrytëzuara të BE-së, sigurimi i kontributeve nga aleatët e Ukrainës jashtë unionit dhe një hua e re e përbashkët europiane, krahas huas prej 90 miliardë eurosh të miratuar më parë.
Asetet e ngrira ruse, pa zgjidhje
Një tjetër çështje që mbeti pezull ishte përdorimi i rreth 300 miliardë eurove asete ruse të ngrira për financimin e Ukrainës.
Megjithëse disa shtete kërkuan rihapjen e diskutimeve, kundërshtimet ligjore dhe politike vazhdojnë të pengojnë arritjen e një marrëveshjeje.
Kryeministri suedez Ulf Kristersson deklaroi se nuk kishte pasur përparim të rëndësishëm që nga diskutimet e mëparshme.
“Asgjë nuk ka ndryshuar”, tha ai, duke shtuar se, në afat të shkurtër, mbështetja financiare për Ukrainën duhet të sigurohet nga burime të tjera.
Buxheti prej 2 trilionë eurosh, përplasjet vazhdojnë
Samiti nuk solli përparim të dukshëm as në negociatat për buxhetin afatgjatë të Bashkimit Europian, me vlerë rreth 2 trilionë euro.
Presidenti francez Emmanuel Macron kërkoi që marrëveshja të përfundojë brenda vitit 2026, duke paralajmëruar se zgjedhjet presidenciale në Francë gjatë vitit të ardhshëm mund ta ndërlikojnë procesin.
Megjithatë, vendet që kërkojnë kufizimin e shpenzimeve, të udhëhequra nga Gjermania, dhe grupi i shteteve që mbështesin një buxhet më të madh nuk arritën të afronin qëndrimet.
Macron tha se një marrëveshje deri në fund të vitit mbetet e mundshme, por pranoi se mungesa e saj do të krijonte vështirësi politike dhe institucionale.
Migracioni përçan liderët europianë
Debate të ashpra u zhvilluan edhe për migracionin e parregullt.
Italia, Danimarka dhe Polonia kërkuan përfshirjen e formulimeve më të forta në konkluzionet e samitit, duke propozuar që migracioni i parregullt të lidhej shprehimisht me kriminalitetin dhe sfidat për kohezionin shoqëror.
Sipas burimeve diplomatike, nisma e mbështetur nga kryeministrja italiane Giorgia Meloni, homologja daneze Mette Frederiksen dhe kryeministri polak Donald Tusk siguroi përkrahjen e rreth dhjetë vendeve, përfshirë Hungarinë.
Propozimi lidhej edhe me kundërshtimet ndaj politikës së qeverisë spanjolle për legalizimin e rreth një milion migrantëve pa dokumente.
Megjithatë, formulimet më të ashpra nuk u përfshinë në dokumentin përfundimtar të samitit.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, konfirmoi se deri në fund të vitit do të paraqitet një mekanizëm reagimi emergjent për të ndihmuar vendet anëtare të përballojnë flukse të papritura masive migratore, si ai i regjistruar gjatë verës në enklavën spanjolle të Ceutës.
Macron kritikoi mënyrën se si u zhvillua debati, duke e cilësuar tepër të politizuar.
“Ishte një debat i keq, sepse u politizua shumë dhe u bë një burim i madh përçarjeje në tryezë”, deklaroi presidenti francez.
Përplasje edhe për politikat klimatike
Liderët nuk arritën konsensus as për ndryshimet në sistemin europian të tregtimit të emetimeve, ETS2, që prek sektorët e transportit dhe ngrohjes.
Kryeministri polak Donald Tusk udhëhoqi përpjekjet për zbutjen e rregullave, duke siguruar mbështetje më të gjerë se në samitet e mëparshme.
Megjithatë, propozimi u kundërshtua nga vendet që mbështesin ruajtjen e skemës aktuale dhe nuk arriti të miratohej.
Në përfundim, samiti i Brukselit nxori në pah dallimet e vazhdueshme mes vendeve anëtare për financat, sigurinë, migracionin dhe klimën, ndërsa vendimet më të rëndësishme iu lanë negociatave të ardhshme.
