Shqetësimet e luftës po tronditin ekonominë ruse. Tregu i aksioneve është në rrezik të rënies, duke tërhequr rublën me të.
Dhe kjo është në krye të çmimeve dhe pagave të larta që nuk do të lëvizin.
Megjithatë, asnjë prej tyre nuk e ka ndalur presidentin rus Vladimir Putin. Moska është përgatitur për këtë.
Nëse ka ndonjë gjë, retorika e Kremlinit sugjeron se është i gatshëm të sakrifikojë ekonominë në altarin e ambicies së Putinit për të ripërtërirë infrastrukturën e sigurisë që ka qenë në vend që nga fundi i Luftës së Ftohtë, duke grumbulluar trupa në kufirin e Ukrainës dhe duke rrezikuar luftë gjatë rrugës.
Ka arsye që llogaritjet mund të jenë të shëndosha – të paktën për momentin. Pavarësisht viteve të sanksioneve dhe një pandemie, ekonomia e Rusisë është e pajisur më mirë se shumë për t’i mbijetuar një krize – edhe nëse është një e prodhuar vetë. Ndërkohë, ka pak që Putini duhet të frikësohet në shtëpi. Opozita politike është strukur dhe është detyruar të hesht pothuajse, edhe pse rusët e zakonshëm ankohen për çeqet e tyre të zhdukura.
“Politika e jashtme është më e rëndësishme për Putinin sesa pasojat ekonomike,” tha për POLITICO Sergei Guriev, një ish-kryekonomist në Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, i cili tani është profesor në Sciences Po.
“Në demokraci, vendime të tilla kanë një çmim politik,” shtoi ai. “Në Rusi, Putini nuk ka frikë nga pakënaqësia publike. Opozita është shuar dhe ai mendon se propaganda dhe censura do t’i pengojnë njerëzit të dinë se sa të këqija janë gjërat.”
Rusia ka qenë këtu më parë.
Pasi vendi aneksoi Krimenë nga Ukraina në vitin 2014, Perëndimi goditi Rusinë me sanksione, duke e çuar rublën në një krizë. E shoqëruar nga më shumë sanksione për ndërhyrjen në zgjedhje, luhatjet e çmimeve të naftës dhe një pandemi, rubla nuk u rikuperua kurrë.
Pasojat sfiduan qëndrimin e gjatë të Putinit për rusët: kushte më të mira jetese edhe nëse liritë politike janë duke u ulur.
Ai u ofroi atyre diçka tjetër në vend të kësaj: një ëndërr për një perandori ruse të ringjallur.
“Putini filloi të besonte në misionin e tij historik, se rusët janë në borxh ndaj tij dhe duhet t’i delegojnë të gjitha përgjegjësitë,” tha Tatiana Stanovaya, themeluese e konsulencës R.Politik. “Në mendjen e Putinit, nëse ai shkon në luftë me Ukrainën, është çështje e tij personale dhe çështje e mbijetesës së Rusisë”.
Putini e përcolli këtë narrativë luftarake të mërkurën, pas një heshtjeje të dukshme disajavore mbi krizën e Ukrainës gjatë një video-konference me atletët rusë në rrugën e tyre për në Lojërat Olimpike Dimërore në Pekin.
“Rusët nuk kanë frikë nga vështirësitë,” tha ai. “Ata na bëjnë gjithmonë më të fortë, më të bashkuar dhe më të sigurt.”
Putini ka arsye për të qenë i sigurt. Rusia është bërë më e përgatitur financiarisht se sa ishte në vitin 2014 për goditjet e jashtme ekonomike, ndoshta duke shtuar besimin e lidershipit se mund të përballojë stuhinë e ardhshme.
“Çmimet e naftës janë të larta dhe situata makroekonomike e Rusisë nuk ka probleme të mëdha; buxheti është i balancuar”, tha Guriev, ish-ekonomist.
Për më tepër, Rusia ka një fond sovran të pasurisë prej gati 200 miliardë dollarësh, të cilin mund ta përdorë për të ndihmuar në stabilizimin e ekonomisë.
“Ka inflacion, por duhet theksuar se Rusia ka një avantazh të madh ndaj shumë vendeve të tjera: nëse rrit normat e interesit, nuk do të ketë probleme për të shlyer borxhin e saj sovran,” tha Guriev.
Megjithatë, realiteti i përditshëm për shumicën e familjeve ruse është më pak rozë.
Për gati një dekadë, të ardhurat reale kanë ngecur. Një pjesë e dhimbjes është mpirë nga rritja e huamarrjes – por të çarat po shfaqen.
“Kur do të indeksohet pagesa jonë? Kur do të mund të blej një televizor, jo me hua, por me para?” tha një grua e re në TikTok në një postim emocionues, të mbushur me sharje që qarkullonte në mediat sociale. “Së shpejti do të më duhet të marr një kredi vetëm për të blerë bukë, sepse rroga ime avullon ditën që shfaqet në llogarinë time bankare.”
Në një sondazh të pavarur, më shumë se 40 për qind e të anketuarve e përshkruan situatën ekonomike të Rusisë si “të keqe” ose “shumë të keqe”. Që nga fillimi i vitit, mediat dhe mediat sociale janë mbushur me krahasime të çmimeve.
Përfundimi i përgjithshëm: për shumë rusë, inflacioni personal është shumë më i lartë se norma zyrtare prej 8 për qind që deklaroi Ministri i Financave Anton Siluanov në fund të vitit të kaluar.
Gjithmonë në mesazh, edhe nga qelia e tij e burgut, figura kryesore e opozitës Alexei Navalny kontribuoi me dy cent.
Në dyqanin e burgut ku e çojnë dy herë në muaj, “Unë e shikoj banakun me të njëjtin tmerr të dëshpëruar që ndjen edhe çdo pensionist në raundin e tyre të blerjeve”, shkruhej në një postim në llogarinë e tij në Instagram. “Së pari mishi i zier i konservuar u bë një luks, pasi u rrit në çmim nga 140 rubla në 250 (79 përqind). Nuk e kam blerë prej kohësh dhe ju siguroj se një pensionist do të mund të hajë patate dhe zierje maksimumi një herë në muaj”.
Djathi, shtoi ai, po bëhet “ushqimi i oligarkëve”.
Pra, edhe nëse ngecja aktuale nuk rezulton në një luftë të kushtueshme me Ukrainën, paqëndrueshmëria tashmë po e shtrëngon ekonominë ruse.
Dhe sanksionet e reja, më të ashpra, të cilat mund të përfshijnë ndërprerjen e Rusisë nga sistemi ndërkombëtar i pagesave financiare SWIFT dhe shënjestrimin e bankave të saj, do ta paraqesin vendin me një sfidë të paprecedentë.
Edhe me tamponët në vend, “do të jetë ende shumë e pakëndshme dhe do të bëjë që rubla të bjerë,” tha Guriev, një mbështetës i vendosur i Navalny. “Kjo është diçka që popullata ruse do ta ndjejë shumë mirë.”
Dhe për çfarë do të pyesin veten shumë rusë?
Ndryshe nga aneksimi i Krimesë në vitin 2014, të cilin shumica e rusëve e mbështetën, sondazhet nuk tregojnë entuziazëm për konflikt të drejtpërdrejtë me Ukrainën. E megjithatë ka pak ose aspak pyetje publike të linjës së Kremlinit.
Pas një viti veçanërisht represiv në 2021, opozita e Rusisë është shkatërruar. Përveç postimit të çuditshëm në rrjetet sociale, ka pak që Navalny mund të bëjë nga burgu. I gjithë rrjeti i tij është cilësuar si ekstremist, ndërsa kritikët e tjerë, përfshirë gazetarët, janë etiketuar si “agjentë të huaj”.
Çdo veprimtari qytetare është tokë e pabesë. Në fillim të këtij muaji, organizatorët e një proteste kundër rritjes së çmimeve në Tuva, një rajon në kufi me Mongolinë që rendit vazhdimisht më të varfrit në Rusi, morën një paralajmërim për “ekstremizëm”.
Si rezultat, edhe në mesin e atyre që nuk i besojnë tregimit të medias shtetërore të Ukrainës si një shtet kukull dhe NATO-s si agresor, mbretëron apatia politike.
“Ka pak vetëdije për situatën,” tha Greg Yudin, një sociolog. “Njerëzit, në përgjithësi, po përpiqen të largohen nga kjo temë.”
Kjo ka lejuar që të mbetet përshtypja se aventurizmi ushtarak i Rusisë vjen falas.
Viktoria, një parukiere tridhjetë e ca në Moskë, rrëfeu se nuk kishte dëgjuar për kërcënimin e luftës.
“Duhet t’i jepni Putinit që ai të arrijë të mbrojë qytetarët e tij nga çdo gjë që ndodh në skenën globale,” tha ajo.
Ashtu si shumë rusë, ajo nuk mendonte se do të vinte në luftë. Por nëse ndodh, ajo ndjeu se nuk kishte të drejtë të kritikonte Moskën, “dorën që më ushqen”.
Për një kohë të gjatë, kjo duket se ka udhëhequr edhe të menduarit e elitave ruse, të cilat kanë grumbulluar pasuri të madhe nën patronazhin e Putinit.
Tani besnikëria e tyre do të vihet në provë ndërsa ata shikojnë pasuritë e tyre të mbajtura peng të ambicieve gjeopolitike të presidentit të tyre.
“Teknokratët dhe elita e biznesit janë të tronditur dhe të dëshpëruar. Por atyre u është hequr e drejta për të përmendur edhe ndonjë shqetësim gjeopolitik, e lëre më për të dialoguar, duke rrezikuar të dyshohet se janë të pabesë apo jo patriotë”, tha Stanovaya.
“Strategjia më e mirë është të jesh i heshtur, i padukshëm dhe të përshtatesh me çfarëdo që të ndodhë.”
Vetëm një grup mund të përfitojë nga ngecja aktuale: siloviki skifter, aleatët e Putinit në ushtri dhe shërbimet e sigurisë. “Nëse Rusia sheh një valë të re konfrontimi, ndikimi i tyre do të rritet,” tha Stanovaya.
Informacioni që ata do t’i transmetojnë presidentit rus është i thjeshtë: nuk është çështja nëse, por kur, Rusia do të goditet me sanksione drakoniane për një arsye ose një tjetër.
“Pra, do të ishte më mirë nëse Rusia bën atë që dëshiron në lidhje me politikën e saj të jashtme pa humbur kohë,” tha Stanovaya. “Dhe përgatitet për kohët e vështira – pavarësisht çmimit.”/Politico
Eunews.al
