Planet e kryeministrit britanik Andy Burnham për të rishikuar marrëdhëniet e Mbretërisë së Bashkuar me Bashkimin Evropian kanë shkaktuar reagime të forta nga ish-ministra konservatorë të Tregtisë, të cilët paralajmërojnë se një rikthim në unionin doganor mund të cenojë politikën e pavarur tregtare të vendit.
Burnham ka hapur debatin për disa alternativa të marrëdhënies së ardhshme me Brukselin: ruajtjen e status quo-së, afrimin me unionin doganor, rikthimin në tregun e përbashkët ose edhe anëtarësimin e plotë në BE. Qëndrimi përbën një ndryshim të rëndësishëm nga politika me të cilën laburistët fituan zgjedhjet e vitit 2024, kur përjashtonin rikthimin në unionin doganor dhe tregun e përbashkët.
Greg Hands, i cili shërbeu disa herë si ministër i Tregtisë në qeveritë konservatore, argumentoi se opsionet e paraqitura nga Burnham mund të kenë pasoja të mëdha për marrëveshjet tregtare të nënshkruara nga Londra pas Brexit-it.
Sipas tij, një rikthim në unionin doganor të BE-së mund ta detyrojë Britaninë të rishikojë ose të heqë dorë nga disa prej marrëveshjeve të saj tregtare, pasi vendi do të duhej të harmonizonte tarifat doganore me ato të bllokut.
Që prej largimit nga BE-ja, Britania ka ndjekur një politikë të pavarur tregtare, duke lidhur marrëveshje me vende si Australia, Zelanda e Re dhe Japonia, si dhe duke iu bashkuar marrëveshjes tregtare të vendeve të Azi-Paqësorit, CPTPP.
Hands paralajmëroi gjithashtu se anëtarësimi në një union doganor me BE-në do të kufizonte aftësinë e Londrës për të përcaktuar vetë tarifat ndaj vendeve të treta dhe për të negociuar marrëveshje të reja tregtare. Ai ngriti pikëpyetje edhe për ndikimin që një afrim i tillë mund të kishte në marrëdhëniet tregtare me Shtetet e Bashkuara.
Kritikave iu bashkua edhe ish-ministri konservator i Tregtisë, Liam Fox. Sipas tij, rikthimi në BE ose në unionin doganor do të nënkuptonte fundin e politikës së pavarur tregtare britanike dhe do të ndikonte edhe te pozicioni i vendit në CPTPP.
Nga ana tjetër, mbështetësit e një marrëdhënieje më të afërt me Brukselin argumentojnë se unioni doganor do të reduktonte barrierat për tregtinë e mallrave me BE-në, e cila mbetet partneri më i madh tregtar i Mbretërisë së Bashkuar. Një rikthim në tregun e përbashkët do të ishte një hap më i thellë dhe do të kërkonte harmonizim më të gjerë me rregullat evropiane.
Vetë Burnham nuk ka zgjedhur ende publikisht një prej alternativave. Ai ka deklaruar se qeveria duhet të analizojë se çfarë është e realizueshme dhe cilat janë avantazhet dhe kostot e secilit skenar.
Debati për Brexit-in është rikthyer kështu në qendër të politikës britanike, ndërsa Londra përgatitet për një samit të ri me Bashkimin Evropian, që pritet të zhvillohet në nëntor.
