Macron largohet nga samiti i fundit i NATO-s me një trashëgimi të fortë në mbrojtje, por nën hijen e Le Pen dhe krizës buxhetore
Presidenti francez Emmanuel Macron mori pjesë këtë javë në samitin e tij të fundit të NATO-s si president i Francës, duke lënë pas një trashëgimi të rëndësishme në fushën e mbrojtjes, por edhe përballë sfidave që mund ta ndryshojnë drejtimin e politikës franceze pas zgjedhjeve të vitit të ardhshëm.
Macron mbërriti me vonesë në samitin e zhvilluar në Ankara, u largua përpara përfundimit të tij dhe pati pak dalje publike, një stil që e ka karakterizuar edhe në samitet e mëparshme të Aleancës. Megjithatë, gjatë gati një dekade në krye të Francës, ai ka qenë një nga zërat më të fortë për forcimin e mbrojtjes europiane dhe reduktimin e varësisë së kontinentit nga Shtetet e Bashkuara.
“Sot është e qartë se vendet europiane po investojnë gjithnjë e më shumë në mbrojtjen e tyre. Këtë e kam mbështetur prej nëntë vitesh”, deklaroi Macron në përfundim të samitit.
Gjatë presidencës së tij, Franca ka rritur ndjeshëm shpenzimet ushtarake, ka shtuar praninë e saj në krahun lindor të NATO-s dhe ka nisur diskutimet për përfshirjen e partnerëve europianë në sistemin francez të parandalimit bërthamor.
Pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, Parisi mori drejtimin e forcave të NATO-s në Rumani dhe njoftoi dërgimin e trupave në Finlandë, ndërsa njëkohësisht u tërhoq nga disa prej ish-kolonive të saj në rajonin afrikan të Sahelit.
Franca ka luajtur gjithashtu një rol kyç në plotësimin e boshllëkut të krijuar nga reduktimi i pranisë ushtarake amerikane në Europë. Sipas Macron, vendi i tij ka mbuluar rreth 80% të nevojave detare të NATO-s të krijuara nga ripozicionimi i forcave amerikane.
Megjithatë, fundi i mandatit të tij shoqërohet me dy sfida të mëdha: kufizimet buxhetore dhe mundësia e ardhjes në pushtet të lideres së ekstremit të djathtë, Marine Le Pen.
Le Pen, e cila kryeson në disa sondazhe për zgjedhjet presidenciale të vitit 2027, ka deklaruar se nëse zgjidhet presidente do ta tërheqë Francën nga komanda e integruar ushtarake e NATO-s, duke rikthyer modelin e ndjekur nga Charles de Gaulle në vitin 1966. Ajo ka bërë të ditur gjithashtu se dëshiron një rol shumë më të kufizuar të Francës në NATO dhe Bashkimin Europian.
Sipas analistit të sigurisë Elie Tenenbaum nga Instituti Francez për Marrëdhëniet Ndërkombëtare (IFRI), pyetja kryesore për aleatët europianë është nëse presidenti i ardhshëm do të vazhdojë kursin europian të Macron apo do ta përmbysë atë.
Nga ana tjetër, financat publike mbeten një tjetër pengesë serioze. Franca synon të shpenzojë pak më shumë se 2.5% të PBB-së për mbrojtjen deri në vitin 2030, shumë larg objektivit prej 3.5% të vendosur nga NATO për vitin 2035.
Borxhi publik francez ka kaluar 115% të PBB-së, ndërsa Gjermania pritet të tejkalojë Francën në shpenzimet ushtarake. Parashikimet tregojnë se Berlini do të investojë rreth 109.7 miliardë euro në mbrojtje vitin e ardhshëm, ndërsa Franca synon të arrijë në 63.3 miliardë euro deri në vitin 2027.
Shefi i Shtabit të Përgjithshëm francez, gjenerali Fabien Mandon, ka paralajmëruar se ekziston rreziku real që Gjermania të bëhet fuqia kryesore ushtarake në Europë.
Analistët vlerësojnë se, megjithëse Macron ka shtyrë përpara konceptin e autonomisë strategjike europiane, investimet reale nuk kanë qenë gjithmonë në të njëjtin nivel me ambiciet politike.
Pavarësisht këtyre sfidave, Macron u shpreh se samiti i NATO-s konfirmoi vizionin që ai ka mbrojtur prej vitesh.
“Një Europë që investon në mbrojtje dhe mbron sovranitetin e saj strategjik brenda NATO-s. Sot, kjo është bërë realitet”, shkroi ai në rrjetet sociale.
