Qeveritë evropiane po diskutojnë nevojën për të caktuar një përfaqësues që të zhvillojë bisedime të drejtpërdrejta me presidentin rus Vladimir Putin për paqen në Ukrainë. Megjithatë, ende nuk ka një qëndrim të përbashkët se kush duhet ta marrë këtë mandat.
Sipas POLITICO-s, debati ka marrë urgjencë pas udhëtimit të të dërguarit amerikan Steve Witkoff në Rusi, me propozimin për një samit trepalësh mes Putinit, presidentit amerikan Donald Trump dhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy.
Në kryeqytetet evropiane është shtuar shqetësimi se negociatat mes Uashingtonit dhe Moskës mund të zhvillohen pa përfshirjen e duhur të Evropës dhe Ukrainës.
Pavel kërkon një mandat të përbashkët evropian
Presidenti çek Petr Pavel deklaroi se Evropa duhet të identifikojë një person ose një grup udhëheqësish që të negociojnë në emër të saj.
“Presidenti Putin nuk e konsideron Bashkimin Evropian si autoritet. Ai nuk dëshiron të flasë me Ursula von der Leyen, nuk flet me Kaja Kallas. Ka ndërprerë komunikimin edhe me udhëheqës të tjerë evropianë, përfshirë Emmanuel Macron”, tha Pavel në një intervistë për rrjetin mediatik Axel Springer.
Sipas tij, negociatorët nuk duhet të jenë domosdoshmërisht përfaqësues institucionalë të BE-së apo NATO-s, por udhëheqës të mandatuar nga vendet e tjera evropiane.
Edhe ish-ministri britanik David Lidington mbështeti krijimin e një kanali komunikimi me Kremlinin, megjithëse u shpreh skeptik për rezultate të shpejta. Sipas tij, një kanal i tillë mund të përdoret kur të krijohet një mundësi reale për marrëveshje.
Stubb mes emrave të diskutuar
Presidenti finlandez Alexander Stubb është një nga emrat që po tërheq vëmendje në diskutimet diplomatike.
Në favor të tij përmenden marrëdhëniet e mira me Trumpin dhe përvoja e Finlandës në raportet me Rusinë, me të cilën ndan një kufi rreth 1 300 kilometra të gjatë.
“Stubb është me interes për shkak të njohurive finlandeze dhe dialogut tradicional me Rusinë”, tha për POLITICO-n një diplomat evropian.
Një tjetër diplomat vlerësoi se presidenti finlandez ka treguar gatishmëri për të marrë një rol drejtues dhe mund të shërbejë si i dërguar evropian në një samit të ardhshëm paqeje.
Stubb mori pjesë të martën në bisedimet në Oslo me Zelenskyyn dhe Witkoffin, përpara nisjes së të dërguarit amerikan drejt Rusisë.
Diskutimet për rolin e Costës
Një tjetër emër i përmendur është presidenti i Këshillit Evropian, António Costa.
Sipas një diplomati të cituar nga POLITICO, në samitin e fundit në Bruksel, udhëheqësit evropianë e pyetën Costën nëse kishte ardhur koha të komunikonte drejtpërdrejt me Putinin. Ai u përgjigj se nuk do ta bënte këtë në atë moment.
I njëjti diplomat argumentoi se Costa mund të perceptohet si ndërmjetës më i pranueshëm nga Moska sesa presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, apo shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas.
Megjithatë, diplomatët mbeten të ndarë për mënyrën e përfaqësimit. Disa kërkojnë që BE-ja të ketë një zë të vetëm, ndërsa të tjerë këmbëngulin se institucionet evropiane duhet të jenë të përfshira në çdo fazë, krahas qeverive kombëtare.
Komisioni: BE-ja është tashmë në tryezë
Komisioni Evropian thekson se është i përfshirë në proces, duke përmendur pjesëmarrjen në takimin e Oslos të Björn Seibert, kreut të kabinetit të von der Leyen.
Zëdhënësja Paula Pinho tha se bisedimet synonin të shqyrtonin nëse ekzistojnë kushtet për negociata trepalëshe apo shumëpalëshe, ku Ukraina dhe Rusia të ulen në të njëjtën tryezë.
Sipas saj, diskutimet u përqendruan te territori, siguria dhe rimëkëmbja e Ukrainës pas luftës. Witkoff pritet të informojë palën ukrainase dhe evropianët për rezultatet e takimit me Putinin.
“Është shumë e rëndësishme që të jemi në tryezë, të paraqesim qëndrimin tonë dhe të angazhohemi për objektivin e përbashkët: përfundimin e kësaj lufte të tmerrshme”, deklaroi Pinho.
