Gjashtë nga vendet kontribuuese më të mëdha në Bashkimin Europian po kërkojnë një reduktim me disa qindra miliardë euro të buxhetit të ardhshëm afatgjatë të Unionit, duke shtuar presionin mbi negociatat që synohet të përfundojnë deri në fund të vitit.
Gjermania, Holanda, Austria, Danimarka, Suedia dhe Finlanda kanë përsëritur qëndrimin e tyre se propozimi i Komisionit Europian prej afro 2 trilionë eurosh për periudhën 2028-2034 është shumë i lartë dhe duhet të reduktohet ndjeshëm.
Në një letër të siguruar nga POLITICO, udhëheqësit e gjashtë vendeve kërkojnë që drafti i ardhshëm i buxhetit, i cili po përgatitet nën presidencën irlandeze të Këshillit të BE-së, të parashikojë shkurtime prej disa qindra miliardë eurosh.
Argumenti kryesor i tyre lidhet me barrën financiare që mbajnë vendet kontribuuese neto. Sipas letrës, vetëm gjashtë shtetet në fjalë financojnë pothuajse 40% të kontributeve të të gjitha vendeve anëtare, ndërsa kontribuuesit neto në tërësi mbulojnë rreth tre të katërtat e barrës së financimit.
Komisioni Europian ka propozuar një Kornizë Financiare Shumëvjeçare prej afro 2 trilionë eurosh, ekuivalente mesatarisht me 1.26% të të ardhurave kombëtare bruto të BE-së gjatë periudhës 2028-2034. Buxheti përfshin financime për bujqësinë, zhvillimin rajonal, infrastrukturën, konkurrueshmërinë, sigurinë dhe mbrojtjen.
Por gjashtë vendet kundërshtojnë rritjen e fortë të shpenzimeve. Në qëndrimin e tyre të përbashkët, ato argumentojnë se një rritje nominale prej rreth 60% krahasuar me buxhetin aktual nuk është realiste, në një kohë kur shumë qeveri europiane po përpiqen të kufizojnë shpenzimet publike.
Për të reduktuar presionin mbi buxhetet kombëtare, Komisioni ka propozuar gjithashtu burime të reja të ardhurash të drejtpërdrejta për BE-në. Sipas propozimit të tij, burimet e reja do të mund të siguronin rreth 58.5 miliardë euro në vit.
Megjithatë, kjo nuk i ka bindur vendet që kërkojnë një buxhet më të kufizuar. Në letrën e tyre ato theksojnë se, pavarësisht mekanizmit të financimit, në fund kostoja e buxhetit europian përballohet nga qytetarët e BE-së.
Përballë tyre qëndron një grup tjetër shtetesh që kërkon ruajtjen ose rritjen e financimeve, veçanërisht për bujqësinë dhe zhvillimin e rajoneve. Kjo ndarje mes vendeve anëtare po e vështirëson arritjen e një kompromisi.
Presidenca irlandeze pritet të paraqesë një propozim të ri kompromisi përpara diskutimeve të liderëve europianë në samitin e 15-16 tetorit. Negociatorët synojnë arritjen e një marrëveshjeje deri në fund të vitit, në mënyrë që buxheti i ri të jetë gati përpara hyrjes në fuqi në vitin 2028.
Megjithëse presidenti i Këshillit Europian, António Costa, është shprehur optimist për mundësinë e një marrëveshjeje, pozicionet mes dy kampeve mbeten të largëta, duke e bërë madhësinë e buxhetit një nga çështjet kryesore të negociatave të ardhshme.
