Agjencia Europiane e Kufijve dhe Rojës Bregdetare, Frontex, ka pezulluar pranimin e aplikimeve të reja për programin e mbështetjes së migrantëve të kthyer në vendet e origjinës, pasi fondet e parashikuara për këtë vit janë shteruar më herët nga sa pritej.
Sipas dokumenteve të brendshme të siguruara nga POLITICO, vendimi ka hyrë në fuqi më 2 tetor, pas një paralajmërimi të drejtorit ekzekutiv të Frontex, Hans Leijtens, se shpenzimet kishin arritur një nivel që nuk garantonte më mbulimin financiar të programit.
I krijuar në vitin 2022, programi ofron ndihmë financiare, kujdes shëndetësor, këshillim dhe trajnime profesionale për migrantët që kthehen në vendet e tyre pasi u është refuzuar e drejta e qëndrimit në Bashkimin Europian.
Pezullimi vjen në një moment kur BE-ja po përpiqet të përshpejtojë kthimin e migrantëve pa të drejtë qëndrimi, ndërsa Komisioni Europian po përgatit propozime për zgjerimin e kompetencave të Frontex.
Rritja e kërkesave shteron buxhetin
Sipas të dhënave të agjencisë, programi ka regjistruar mesatarisht 2,368 raste të reja në muaj, një numër dukshëm më i lartë nga parashikimet fillestare.
Vetëm në shtator, numri i rasteve ishte 63% mbi objektivin e vendosur nga Frontex, ndërsa gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit 2026 agjencia trajtoi rreth 75% më shumë raste krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Në vitet e mëparshme, Frontex kishte arritur të mbulonte shpenzimet shtesë duke transferuar fonde nga zëra të tjerë të buxhetit. Megjithatë, sipas drejtuesve të agjencisë, kjo mundësi nuk është më e mjaftueshme.
Frontex i ka kërkuar Komisionit Europian financim shtesë, por rifillimi i programit mbetet i pasigurt, ndërsa pritet qartësi mbi buxhetin e vitit 2027 dhe kuadrin financiar shtatëvjeçar që nis në vitin 2028.
“Nuk ka kuptim të flasim për një politikë europiane më ambicioze të kthimeve pa diskutuar edhe burimet e nevojshme për ta zbatuar atë”, deklaroi zëdhënësi i Frontex, Chris Borowski.
Ai sqaroi se pezullimi prek vetëm aplikimet e reja dhe se personat e pranuar më parë në program do të vazhdojnë të përfitojnë mbështetje.
Agjencia do të vijojë gjithashtu t’u ofrojë shteteve anëtare ndihmë teknike dhe operacionale për kthimin e migrantëve.
Shqetësime për politikën e migracionit
Vendimi ka ngritur pikëpyetje mbi zbatimin e strategjisë së re europiane për migracionin.
Lukas Gehrke, drejtues i zyrës globale në Bruksel të Organizatës Ndërkombëtare për Migracionin, e cilësoi mbështetjen për riintegrim si një element thelbësor për funksionimin e politikës së kthimeve.
Sipas tij, kthimet e detyruara janë më të kushtueshme dhe mbartin rreziqe më të larta për shkeljen e të drejtave të njeriut, ndërsa ndihma për riintegrim mund të nxisë kthimet vullnetare dhe të ulë mundësinë që migrantët të tentojnë sërish të hyjnë në BE.
Dokumentet e brendshme tregojnë gjithashtu se punonjësit e Frontex janë udhëzuar t’ua shpjegojnë migrantëve pezullimin si një problem institucional financimi, për të shmangur perceptimin se vendimi është marrë kundër tyre personalisht.
BE-ja planifikon zgjerimin e Frontex
Pavarësisht vështirësive financiare, Komisioni Europian synon t’i japë Frontex një rol më të madh në menaxhimin e kufijve dhe kthimin e migrantëve.
Pas krizës migratore në enklavën spanjolle të Ceutës, Brukseli ka propozuar forcimin e kapaciteteve të agjencisë për reagimin ndaj flukseve të papritura migratore dhe për mbështetjen e shteteve anëtare në situata emergjente.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, ka deklaruar se synimi është shndërrimi i Frontex në një strukturë europiane me kapacitetet dhe mjetet e nevojshme për të ndërhyrë kudo dhe kurdo që kërkohet.
Megjithatë, zgjerimi i kompetencave ka ngritur shqetësime për mungesën e burimeve financiare dhe njerëzore.
Pezullimi i programit të riintegrimit nxjerr në pah këtë sfidë, ndërsa udhëheqësit europianë përgatiten të diskutojnë politikat e migracionit në samitin dyditor të Brukselit.


