Financial Times: Propozim për t’i hequr kompetenca diplomacisë së BE-së, në sfond përplasjet mes Von der Leyen dhe Kallas
Një debat i ri institucional po merr formë në Bruksel, ndërsa po shqyrtohet mundësia e kufizimit të kompetencave të Shërbimit Evropian për Veprim të Jashtëm (SEAE), institucioni që konsiderohet si krahu diplomatik i Bashkimit Evropian. Sipas një dokumenti të cituar nga Financial Times dhe që i atribuohet qeverisë franceze, një pjesë e funksioneve të këtij institucioni mund t’i transferohen Komisionit Evropian dhe qeverive kombëtare të vendeve anëtare.
Dokumenti argumenton se SEAE, me një buxhet vjetor prej rreth 1 miliard eurosh dhe një rrjet prej më shumë se 140 delegacionesh diplomatike në mbarë botën, nuk po arrin të përmbushë në mënyrë efektive sfidat e reja gjeopolitike me të cilat përballet Bashkimi Evropian.
Propozimi vjen në një moment kur raportet mes presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe Përfaqësueses së Lartë të BE-së për Politikën e Jashtme dhe Sigurinë, Kaja Kallas, konsiderohen të tensionuara. Sipas burimeve diplomatike të cituara nga Financial Times, mosmarrëveshjet mes dy zyrtareve janë bërë gjithnjë e më të dukshme në muajt e fundit, veçanërisht për çështje që lidhen me emërimet diplomatike dhe drejtimin e politikës së jashtme evropiane.
Një nga pikat më të debatueshme lidhet me emërimin e kreut të ri të delegacionit të Bashkimit Evropian në Meksikë. Ky post ka marrë rëndësi të veçantë strategjike pas forcimit të marrëdhënieve tregtare dhe ekonomike mes BE-së dhe Meksikës. Sipas raportimeve, Kallas ka mbështetur emërimin e një anëtareje të kabinetit të saj me kombësi estoneze, ndërsa disa vende anëtare dhe zyrtarë të Komisionit Evropian preferojnë vazhdimin e përfaqësimit nga diplomati portugez që mban aktualisht postin.
Mosmarrëveshja ka shkaktuar reagime në disa kryeqytete evropiane, veçanërisht në Francë dhe Itali, të cilat kanë shprehur rezerva për mënyrën e menaxhimit të emërimeve në strukturat diplomatike të BE-së.
Tensionet mes institucioneve janë reflektuar edhe në mënyrë simbolike. Financial Times raporton se në ndërtesën e SEAE-së, përballë selisë së Komisionit Evropian në Bruksel, është vendosur së fundmi një mbishkrim gjigant me fjalën “Reliable” (“I besueshëm”), një veprim që disa diplomatë e interpretojnë si një mesazh indirekt në adresë të Komisionit Evropian dhe drejtimit të tij.
Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se realizimi i një reforme të tillë do të ishte politikisht dhe ligjërisht shumë i vështirë. Një numër i konsiderueshëm shtetesh anëtare nuk mbështesin rritjen e mëtejshme të kompetencave të Komisionit Evropian, ndërsa Ursula von der Leyen është kritikuar shpesh për përqendrimin e pushtetit në duart e institucionit që drejton.
Për më tepër, ndryshimi i rolit dhe kompetencave të SEAE-së do të kërkonte modifikime të traktateve themelore të Bashkimit Evropian. Një proces i tillë kërkon miratimin unanim të të gjitha vendeve anëtare, gjë që e bën të vështirë arritjen e një konsensusi politik.
Analistët paralajmërojnë gjithashtu se çdo përpjekje për të dobësuar rolin e diplomacisë së përbashkët evropiane mund të krijojë pakënaqësi në vendet baltike, të cilat mbështesin fuqishëm Kaja Kallas dhe konsiderohen ndër zërat më aktivë të Bashkimit Evropian kundër Rusisë dhe në mbështetje të Ukrainës.
Debati zhvillohet në një kohë kur Bashkimi Evropian po përballet me sfida të shumta gjeopolitike, nga lufta në Ukrainë dhe tensionet në Lindjen e Mesme deri te konkurrenca globale me Kinën dhe Shtetet e Bashkuara. Për këtë arsye, çdo ndryshim në arkitekturën diplomatike të BE-së pritet të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në mënyrën se si blloku evropian do të projektojë politikën e tij të jashtme në vitet e ardhshme.
