SHBA rrit ndikimin në Ballkan me miliarda dollarë investime në energji dhe infrastrukturë

Shtetet e Bashkuara po forcojnë praninë e tyre ekonomike dhe strategjike në Ballkan përmes investimeve të mëdha në sektorin energjetik, me fokus të veçantë te gazi natyror i lëngshëm (LNG), në një përpjekje për të reduktuar varësinë e rajonit nga furnizimet ruse.

Sipas një analize të gazetës gjermane Kölner Stadtanzeiger, Uashingtoni po shfrytëzon ndryshimet e mëdha në tregun energjetik evropian pas luftës në Ukrainë për të zgjeruar ndikimin e tij gjeopolitik në Ballkanin Perëndimor.

Strategjia amerikane përfshin investime në terminale LNG-je, gazsjellës dhe marrëveshje afatgjata furnizimi, me synimin për t’u shndërruar në furnizuesin kryesor të gazit për vendet e rajonit.

Një nga projektet më të rëndësishme është gazsjellësi Southern Interconnection, i cili do të lidhë terminalin e gazit të lëngshëm në ishullin Krk të Kroacisë me Bosnjë dhe Hercegovinën. Projekti, me një gjatësi prej 236 kilometrash dhe vlerë të parashikuar rreth 1.5 miliardë dollarë, konsiderohet kyç për sigurinë energjetike të rajonit.

Sekretari amerikan i Energjisë, Chris Wright, e ka cilësuar projektin si një element të rëndësishëm të partneritetit energjetik mes SHBA-së dhe Ballkanit. Për Bosnjë dhe Hercegovinën, ai ka një rëndësi të veçantë strategjike, pasi aktualisht vendi mbështetet pothuajse tërësisht te gazi rus që transportohet përmes gazsjellësit TurkStream.

Me përfundimin e projektit, që parashikohet në vitin 2028, Sarajeva do të ketë për herë të parë akses të drejtpërdrejtë në burime alternative dhe jo-ruse të gazit natyror.

Megjithatë, mënyra e zbatimit të projektit ka shkaktuar diskutime në Bruksel. Autoritetet e Bosnjë dhe Hercegovinës i dhanë kompanisë amerikane një koncesion 30-vjeçar pa zhvilluar një procedurë tenderimi publik, duke u mbështetur në një ligj të posaçëm.

Bashkimi Evropian ka shprehur rezerva për këtë praktikë, duke paralajmëruar se shmangia e procedurave standarde të prokurimit mund të ndikojë në integrimin e vendit në tregun evropian të energjisë dhe në përfitimin e fondeve të zhvillimit për Ballkanin Perëndimor.

Pavarësisht këtyre shqetësimeve, investimet amerikane po mirëpriten nga një pjesë e madhe e qeverive të rajonit, të cilat i konsiderojnë ato si një mundësi për diversifikimin e burimeve energjetike dhe rritjen e sigurisë ekonomike.

Përveç energjisë, kompanitë amerikane po shtojnë investimet edhe në infrastrukturën digjitale të Ballkanit, me synimin për të kufizuar praninë e kompanive kineze si Huawei dhe ZTE. Paralelisht, SHBA po forcon bashkëpunimin ushtarak me vendet e rajonit, duke konsoliduar më tej rolin e saj strategjik në Ballkanin Perëndimor.