Kryeministri kanadez, Mark Carney, po shqyrton mundësinë e krijimit të një marrëdhënieje të re dhe më të ngushtë me Bashkimin Evropian, e cila mund të përfshijë edhe një formë “anëtarësimi të asociuar”, ndërsa raportet mes Otavës dhe Uashingtonit kanë arritur një tjetër pikë të ulët.
Sipas The Wall Street Journal, Carney po kërkon alternativa për të forcuar lidhjet ekonomike, strategjike dhe të sigurisë me Evropën, në një kohë kur Kanadaja përballet me tarifa të larta dhe tensione tregtare me Shtetet e Bashkuara.
Statusi i “anëtarit të asociuar” nuk ekziston aktualisht në strukturën juridike të Bashkimit Evropian. Megjithatë, sipas zyrtarëve të paidentifikuar evropianë dhe kanadezë të cituar nga gazeta, Brukseli mund të jetë i hapur për krijimin e një marrëveshjeje të posaçme. Komisioni Evropian nuk ka komentuar mbi raportimin.
Çështja pritet të jetë në qendër të fjalimit që Carney do të mbajë të enjten në Parlamentin Evropian në Strasburg. Kryeministri kanadez pritet të paraqesë vizionin e tij për të ardhmen e marrëdhënieve Kanada–BE në një mjedis ndërkombëtar të karakterizuar nga tensione tregtare dhe pasiguri gjeopolitike.
Kanadaja dhe Bashkimi Evropian po diskutojnë mundësinë e lehtësimit të rregullave për shkëmbimin e mallrave, shërbimeve dhe lëvizjen e punëtorëve. Bisedimet janë përqendruar veçanërisht në energji, inteligjencë artificiale, mbrojtje dhe minerale kritike.
Sipas raportit, palët po shqyrtojnë edhe projekte të mëdha të përbashkëta, mes tyre ndërtimin e kabllove nënujore, qendrave të të dhënave, infrastrukturës së teknologjisë cloud dhe rrjeteve satelitore.
Otava kërkon gjithashtu të zgjerojë eksportet energjetike drejt Evropës, duke përfituar nga përpjekjet e BE-së për të diversifikuar burimet e furnizimit dhe për të zvogëluar varësitë strategjike.
Çdo përpjekje për t’i dhënë Kanadasë një status të posaçëm do të përballej me pengesa juridike dhe politike. Bashkimi Evropian zbaton kritere të rrepta për anëtarësimin dhe ndryshimi i marrëveshjeve ekzistuese kërkon një proces të gjatë dhe mbështetjen e vendeve anëtare.
Megjithatë, politikat tarifore dhe kërcënimet e administratës së Donald Trump mund ta shtyjnë Brukselin drejt një qasjeje më fleksibile ndaj partnerëve strategjikë.
Kancelari gjerman, Friedrich Merz, kishte paraqitur më herët gjatë këtij viti idenë e një statusi të “anëtarit të asociuar”. Koncepti ishte menduar fillimisht për Ukrainën, por mund të përdoret edhe për Kanadanë. Ky model do të mundësonte lidhje më të thella me BE-në pa kërkuar anëtarësim të plotë.
Në një tjetër sinjal të afrimit të Kanadasë me Evropën, Carney dhe presidenti francez, Emmanuel Macron, do të vizitojnë javën e ardhshme territorin francez të Saint-Pierre-et-Miquelon, i cili ndodhet rreth 20 kilometra nga bregdeti Atlantik i Kanadasë.
Vizita vjen pasi Trump publikoi në Truth Social një hartë të Amerikës së Veriut ku flamuri amerikan shfaqej mbi disa territore franceze përtej detit, përfshirë Saint-Pierre-et-Miquelon, Guadeloupe dhe Martinique. Në hartë përfshiheshin gjithashtu Kanadaja, Meksika, Groenlanda, Islanda dhe pjesë të Amerikës Qendrore e Karaibeve.
Pallati Élysée deklaroi se vizita Macron–Carney do të nënvizojë vlerat e përbashkëta të Francës dhe Kanadasë, përfshirë lirinë, demokracinë, sundimin e ligjit dhe respektimin e sovranitetit të shteteve.
“Në një botë të shënuar nga rikthimi i politikës së forcës, tensionet gjeopolitike dhe format e reja të varësisë, Franca dhe Kanadaja ndajnë një ambicie të përbashkët për të forcuar aftësinë e tyre për të vepruar në mënyrë të pavarur”, deklaroi presidenca franceze.
Vizita do të jetë e para e një kryeministri kanadez në arkipelag. Presidenti i fundit francez që vizitoi Saint-Pierre-et-Miquelon ishte François Hollande në vitin 2014.
