Shtatëmbëdhjetë vende të Bashkimit Evropian kanë dalë kundër shkurtimeve të fondeve për bujqësinë dhe zhvillimin rajonal në buxhetin e ardhshëm shtatëvjeçar të bllokut, duke kundërshtuar qëndrimin e Gjermanisë dhe pesë vendeve të tjera që kërkojnë reduktime të ndjeshme të shpenzimeve.
Në një letër drejtuar kryeministrit irlandez Micheál Martin, vendet e grupit të njohur si “Miqtë e Kohezionit” kërkojnë që financimi i përgjithshëm për Politikën e Kohezionit dhe Politikën e Përbashkët Bujqësore (CAP) të ruhet në Kuadrin e ardhshëm Financiar Shumëvjeçar 2028–2034.
Nismës i janë bashkuar Bullgaria, Kroacia, Qiproja, Çekia, Estonia, Greqia, Hungaria, Italia, Letonia, Lituania, Malta, Polonia, Portugalia, Rumania, Sllovakia, Sllovenia dhe Spanja. Grupi ka koordinuar prej muajsh qëndrimet për ruajtjen e financimit të politikave të kohezionit dhe bujqësisë.
Qëndrimi i tyre përplaset me atë të Gjermanisë, Austrisë, Danimarkës, Finlandës, Holandës dhe Suedisë. Gjashtë vendet kanë kërkuar shkurtime prej disa qindra miliardë eurosh në propozimin për buxhetin e ardhshëm të BE-së.
Komisioni Evropian propozoi në vitin 2025 një buxhet prej afro 2 trilionë eurosh për periudhën 2028–2034, ekuivalent me rreth 1.26% të të ardhurave kombëtare bruto të BE-së. Propozimi synon të orientojë më shumë burime drejt prioriteteve si konkurrueshmëria, mbrojtja, siguria dhe teknologjia, ndërsa një pjesë e madhe e fondeve do të kanalizohet përmes planeve kombëtare dhe rajonale.
“Miqtë e Kohezionit” argumentojnë se financimi i prioriteteve të reja nuk duhet të bëhet duke dobësuar politikat tradicionale të BE-së. Sipas tyre, fondet e kohezionit dhe CAP-i janë thelbësore për zhvillimin ekonomik dhe territorial, konkurrueshmërinë dhe sigurinë ushqimore.
Përplasja pritet të intensifikohet përpara samitit të Këshillit Evropian më 15 tetor. Presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së po udhëheq negociatat dhe synimi është arritja e një marrëveshjeje politike mes shteteve anëtare deri në fund të vitit 2026. Miratimi i MFF-së kërkon unanimitetin e vendeve anëtare dhe më pas pëlqimin e Parlamentit Evropian.
Një tjetër pikë e debatit lidhet me mënyrën se si do të financohet buxheti. Vendet e grupit “Miqtë e Kohezionit” janë shprehur të hapura ndaj burimeve të reja të të ardhurave të BE-së, por kërkojnë që ato të jenë “të drejta, të thjeshta dhe jo regresive”. Ato kanë mbështetur gjithashtu një kalendar më gradual për shlyerjen e borxhit të krijuar nga programi NextGenerationEU dhe kundërshtojnë rikthimin e uljeve të kontributeve për vendet më të pasura.
Kryeministrja italiane Giorgia Meloni dhe presidenti rumun Nicușor Dan kanë luajtur rol drejtues në koordinimin politik të grupit, i cili synon të paraqitet me një qëndrim të përbashkët në fazën vendimtare të negociatave për buxhetin e ardhshëm të Unionit.
