Komisioni Evropian pritet të paraqesë më 27 tetor një reformë të gjerë të Frontex-it, me synimin për ta shndërruar atë në një “agjenci evropiane të kthimeve”, sipas dy zyrtarëve të BE-së të cituar nga POLITICO.
Propozimi ligjor do të përqendrohet në tri drejtime: forcimin e rolit të agjencisë në dëbime, reagimin më të shpejtë ndaj krizave kufitare dhe rritjen e kapaciteteve operacionale pa dobësuar personelin e autoriteteve kombëtare.
Në qendër të reformës është zgjerimi i kompetencave për kthimin e personave që nuk kanë të drejtë ligjore të qëndrojnë në BE. Sipas zyrtarëve, Frontex-i mund të marrë autorizime për operacione edhe jashtë territorit të Unionit, përfshirë transferime mes vendeve të treta.
Nisma vjen pas miratimit nga ligjvënësit evropianë të një rregulloreje të re për kthimet, që synon përshpejtimin e dëbimeve dhe u lejon vendeve anëtare të krijojnë qendra kthimi jashtë BE-së.
Në qershor, udhëheqësit e 19 vendeve anëtare i kërkuan Komisionit ta mbështesë ngritjen e këtyre qendrave, përfshirë përmes financimit evropian. Reforma e Frontex-it synon t’i japë agjencisë burimet dhe fleksibilitetin për zbatimin e këtij orientimi.
Një tjetër objektiv është aftësia për të ndërhyrë brenda 24 orësh në raste emergjencash kufitare.
Sipas burimeve, kriza e emigracionit në Ceuta nxori në pah mangësi në parashikimin dhe përballimin e flukseve të papritura në kufijtë e jashtëm të BE-së.
Për këtë arsye, Komisioni kërkon që Frontex-i të monitorojë më mirë vatrat e mundshme të krizave, veçanërisht përmes rrjeteve sociale, dhe të identifikojë kërcënimet përpara përshkallëzimit të tyre.
Agjencia do të ketë gjithashtu nevojë për personel dhe pajisje që mund të vendosen shpejt në terren, pa u mbështetur vetëm te marrëveshjet ekzistuese me qeveritë kombëtare.
Madhësia e forcës së Frontex-it mbetet një nga çështjet kryesore të reformës. Në fillim të vitit 2026, trupa e përhershme kishte rreth 7.800 pjesëtarë, ndërsa objektivi për vitin 2027 është 10 mijë. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka kërkuar më herët rritjen e numrit në 30 mijë.
Sipas raportimit, Brukseli po shqyrton krijimin e një rezerve të konsiderueshme që do të mobilizohej sipas nevojës. Kjo do të mundësonte rritjen e kapaciteteve evropiane, duke i mbajtur punonjësit në dispozicion të autoriteteve kombëtare kur nuk angazhohen në operacionet e Frontex-it.
Propozimi pritet të përfshijë edhe pajisje më të mira dhe procedura më të shpejta operacionale, veçanërisht për kthimet.
Zgjerimi i mandatit pritet të rihapë debatin për llogaridhënien e agjencisë dhe mbrojtjen e të drejtave të emigrantëve e azilkërkuesve, sidomos në operacionet drejt vendeve të treta.
Frontex-i nuk iu përgjigj menjëherë kërkesës për koment. Masat e përshkruara mbeten pjesë e propozimit të pritshëm dhe nuk përbëjnë ende kompetenca të miratuara përfundimisht.
