Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, ka zhvilluar në Bruksel takimin e parë të nivelit të lartë me përfaqësues të Listës Studentore të Serbisë, forcës politike që fitoi shumicën absolute në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit, duke i dhënë fund dominimit 14-vjeçar të Partisë Progresive Serbe (SNS) të Aleksandar Vuçiçit.
Takimi u zhvillua të hënën, më 2 nëntor, me ftesë të komisioneres evropiane dhe në të morën pjesë katër përfaqësues të lëvizjes studentore. Diskutimet u përqendruan kryesisht te rivendosja e demokracisë, sundimi i ligjit dhe reformat institucionale në Serbi.
Sipas Euronews, ky ishte kontakti i parë zyrtar i nivelit të lartë mes përfaqësuesve të Listës Studentore dhe Komisionit Evropian pas fitores së tyre në zgjedhje.
Gjatë një seance dëgjimore në Komisionin e Punëve të Jashtme të Parlamentit Evropian, Marta Kos konfirmoi zhvillimin e takimit dhe shprehu gatishmërinë e Bashkimit Evropian për të mbështetur autoritetet e reja serbe në procesin e reformave.
“Serbia ka mundësinë për një fillim të ri. Qeveria e re serbe ka mundësinë të kthejë faqen, të forcojë institucionet demokratike dhe të drejtat themelore, si dhe të ndërmarrë hapat e nevojshëm për të përparuar në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian”, deklaroi Kos.
Komisionerja theksoi se përfaqësuesit e Listës Studentore kanë vendosur në qendër të prioriteteve të tyre rikthimin e demokracisë dhe forcimin e shtetit të së drejtës.
Sipas saj, kërkesat e lëvizjes studentore përputhen me një pjesë të rëndësishme të kushteve që Bashkimi Evropian i ka vendosur Serbisë në procesin e integrimit.
Këto përfshijnë luftën kundër korrupsionit, garantimin e lirisë së medias, pavarësinë e gjyqësorit, marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë dhe përafrimin e politikave të vendit me ato të Bashkimit Evropian.
Lista Studentore siguroi shumicën absolute në parlament
Lista Studentore lindi nga protestat masive që përfshinë Serbinë pas shembjes së një strehe betoni në stacionin hekurudhor të Novi Sadit, më 1 nëntor 2024, ku humbën jetën 16 persona.
Tragjedia shkaktoi protesta të gjera kundër korrupsionit dhe mungesës së përgjegjësisë institucionale, duke u shndërruar gradualisht në një lëvizje politike që sfidoi pushtetin e Partisë Progresive Serbe.
Në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit, Lista Studentore fitoi 140 nga 250 vendet në parlament, duke siguruar numrat e nevojshëm për të formuar e vetme qeverinë.
Megjithatë, procesi i kalimit të pushtetit është shoqëruar me vonesa për shkak të parregullsive të raportuara në disa qendra votimi.
Komisioni Zgjedhor i Serbisë shpalli rezultatet përfundimtare të enjten, më 5 nëntor, duke hapur rrugën për procedurat e konstituimit të parlamentit dhe formimit të qeverisë së re.
Ende pa një drejtues të konfirmuar për qeverinë
Pavarësisht fitores zgjedhore, Lista Studentore nuk ka përcaktuar ende përfundimisht strukturën drejtuese dhe përbërjen e kabinetit të ardhshëm qeveritar.
Një nga figurat më të njohura të lëvizjes është kardiologu dhe profesori universitar Ilija Srdanović, i cili ka zhvilluar kontakte me disa udhëheqës evropianë pas zgjedhjeve.
Presidenti francez Emmanuel Macron, presidenti i Këshillit Evropian António Costa dhe kryeministri kroat Andrej Plenković janë ndër drejtuesit evropianë që kanë komunikuar me përfaqësues të lëvizjes.
Megjithatë, sipas Euronews, Srdanović nuk ishte pjesë e delegacionit prej katër personash që u takua me Marta Kos në Bruksel.
Emrat e pjesëmarrësve në takim nuk janë bërë publikë nga Komisioni Evropian.
Kosova mbetet një nga çështjet kryesore në marrëdhëniet me BE-në
Ndryshimi politik në Serbi ka krijuar pritshmëri për përmirësimin e marrëdhënieve mes Beogradit dhe Brukselit, por disa çështje të politikës së jashtme mbeten të pazgjidhura.
Një ndër pengesat kryesore është normalizimi i marrëdhënieve me Kosovën.
Kryeministri shqiptar Edi Rama, në një intervistë për Euronews, ka shprehur skepticizëm se qeveria e re serbe do të ndryshojë qëndrim lidhur me njohjen e pavarësisë së Kosovës.
Nga ana tjetër, përfaqësues të Listës Studentore kanë shprehur mbështetje për vazhdimin e dialogut me Prishtinën, pa paraqitur deri tani një qëndrim të ri për njohjen e Kosovës.
Një tjetër çështje e rëndësishme mbetet përafrimi i politikës së jashtme serbe me atë të Bashkimit Evropian, veçanërisht në lidhje me sanksionet ndaj Rusisë.
Brukseli kërkon reforma demokratike
Takimi mes Marta Kos dhe përfaqësuesve të Listës Studentore u zhvillua në të njëjtën javë kur Komisioni Evropian përfundoi vlerësimin vjetor të vendeve kandidate për anëtarësim.
Raporti për Serbinë evidenton shqetësime lidhur me respektimin e të drejtave themelore dhe vazhdimin e retorikës kundër Bashkimit Evropian nga autoritetet serbe.
Megjithatë, periudha e vlerësimit përfundoi përpara zgjedhjeve parlamentare, ndaj dokumenti nuk pasqyron ndryshimet e fundit politike në vend.
Komisionerja Kos ka theksuar se Bashkimi Evropian është i gatshëm të mbështesë qeverinë e ardhshme në zbatimin e reformave të nevojshme për përparimin e procesit të integrimit.
Zhvillimet e fundit në Serbi shënojnë një fazë të re në marrëdhëniet mes Beogradit dhe institucioneve evropiane, ndërsa formimi i qeverisë dhe përcaktimi i prioriteteve të saj do të jenë vendimtare për drejtimin politik të vendit në muajt e ardhshëm.
