Një valë kërcënimesh për bomba ka përfshirë disa prej mediave më të mëdha në Irlandë dhe dhjetëra fluturime në Evropë, duke ngritur shqetësime për një fushatë të mundshme të koordinuar që synon shkaktimin e kaosit dhe ndërprerjen e shërbimeve.
Autoritetet irlandeze po hetojnë lidhjen e mundshme të këtyre incidenteve me Samitin e Komunitetit Politik Evropian, i cili pritet të zhvillohet javën e ardhshme në Dublin, me pjesëmarrjen e udhëheqësve nga dhjetëra vende.
Të premten në mëngjes, redaksitë e transmetuesit publik irlandez RTÉ, televizionit Virgin Media, gazetës Irish Independent dhe radios Newstalk morën mesazhe elektronike me përmbajtje identike, ku pretendohej se në ambientet e tyre ishin vendosur pajisje shpërthyese.
Si masë sigurie, tri prej redaksive u evakuuan, duke shkaktuar ndërprerje të programeve në RTÉ dhe Newstalk. Ndërkohë, Virgin Media vijoi transmetimet.
Pas kontrolleve, policia irlandeze konfirmoi se nuk ishte gjetur asnjë pajisje e dyshimtë.
Dyshime për një fushatë të koordinuar destabilizuese
Një zyrtar i qeverisë irlandeze, i cili foli për POLITICO në kushte anonimiteti, deklaroi se shtimi i kërcënimeve mund të lidhet me organizimin e Samitit të Komunitetit Politik Evropian në Dublin.
Sipas tij, autoritetet kishin parashikuar një rritje të kërcënimeve hibride gjatë presidencës irlandeze të Këshillit të Bashkimit Evropian, ndërsa samiti i ardhshëm përbën një nga aktivitetet më të rëndësishme të kësaj periudhe.
Qeveria irlandeze deklaroi se ende nuk dihet kush qëndron pas kërcënimeve dhe nëse bëhet fjalë për individë të veçuar apo për një operacion të organizuar.
Megjithatë, ngjashmëria e incidenteve dhe përhapja e tyre në disa vende evropiane kanë ngritur dyshime për një fushatë të koordinuar ndërprerjesh.
“Këto kërcënime vijnë pas problemeve të vazhdueshme në transportin ajror evropian, të shkaktuara nga incidente të ngjashme, dhe duket e mundshme që të bëhet fjalë për një fushatë të koordinuar”, thuhet në deklaratën e qeverisë irlandeze.
Të paktën 40 fluturime të kërcënuara brenda dy ditësh
Incidentet nuk janë kufizuar vetëm në Irlandë.
Sipas të dhënave të raportuara, të paktën 18 fluturime evropiane u përballën me kërcënime për bomba gjatë së premtes, ndërsa një ditë më parë ishin regjistruar të paktën 22 raste të ngjashme.
Mes kompanive të prekura përmenden edhe transportuesit irlandezë Ryanair dhe Aer Lingus.
Në Hungari, autoritetet ngritën në fluturim avionë luftarakë pas kërcënimeve që përfshinin tri avionë civilë pasagjerësh.
Ministri hungarez i Mbrojtjes, Romulusz Ruszin-Szendi, konfirmoi ndërhyrjen e forcave ajrore për t’iu përgjigjur situatës.
Ndërkohë, aeroporti i Pragës raportoi nëntë fluturime të kërcënuara vetëm gjatë së premtes.
Autoritetet franceze njoftuan katër raste të tjera që përfshinin avionë në hapësirën ajrore të vendit, ndërsa qeveria bullgare bëri të ditur se dy fluturime drejt Sofjes ishin objekt i kërcënimeve të ngjashme.
Përfaqësues të industrisë së aviacionit theksuan se çdo alarm duhet të trajtohet me seriozitet, pavarësisht mundësisë që kërcënimi të rezultojë i rremë.
Paul Reuter, kapiten avioni dhe nënkryetar i Shoqatës Evropiane të Pilotëve, deklaroi se çdo informacion për praninë e një bombe në bord duhet të trajtohet si një rrezik real deri në përfundimin e kontrolleve.
Spanja ngre shqetësimin për luftë psikologjike
Ministri i Jashtëm spanjoll, José Manuel Albares, deklaroi se incidentet e përsëritura mund të përbëjnë një formë agresioni hibrid dhe lufte psikologjike.
Në një intervistë për televizionin publik spanjoll TVE, ai theksoi se ngjashmëria e kërcënimeve në vende të ndryshme evropiane ngre pikëpyetje mbi natyrën e tyre.
“Nuk mund të jetë rastësi që kaq shumë ngjarje identike ndodhin me të njëjtën mënyrë veprimi në të gjithë Evropën”, deklaroi Albares.
Edhe drejtori ekzekutiv i grupit ajror IAG, Luis Gallego, vlerësoi se personat përgjegjës synojnë të shkaktojnë kaos dhe ndërprerje të funksionimit normal të aeroporteve.
Përveç aviacionit dhe mediave, autoritetet kanë raportuar edhe sulme kibernetike ndaj sistemeve të ftohjes së supermarketeve në të paktën shtatë vende evropiane.
Samiti në Dublin, masa të paprecedenta sigurie
Shtimi i incidenteve vjen përpara Samitit të Komunitetit Politik Evropian, i cili pritet të mbahet të enjten e ardhshme në kryeqytetin irlandez.
Komuniteti Politik Evropian u krijua në vitin 2022, pas nisjes së pushtimit rus në shkallë të gjerë të Ukrainës, si një platformë dialogu për sigurinë dhe çështjet strategjike të kontinentit.
Samiti pritet të mbledhë udhëheqës nga 47 vende, përfaqësues të organizatave ndërkombëtare, përfshirë NATO-n, si dhe kryeministrin kanadez Mark Carney.
Një zyrtar irlandez theksoi se, megjithëse ekzistojnë dyshime për lidhje mes incidenteve dhe përpjekjeve për destabilizim, autoritetet nuk kanë identifikuar ende përgjegjësit.
Ai shmangu atribuimin e kërcënimeve Rusisë, por kujtoi se vende të tjera evropiane, përfshirë Danimarkën, kanë ngritur më parë shqetësime të ngjashme për aktivitete hibride përpara organizimit të takimeve ndërkombëtare.
Policia irlandeze po përgatit një operacion të gjerë sigurie për samitin.
Drejtuesi i policisë, Liam Geraghty, deklaroi se përmasat e masave të planifikuara tejkalojnë edhe ato që kërkohen zakonisht për vizitat e presidentëve amerikanë.
“Nuk kemi parë më parë në Irlandë një operacion policor dhe sigurie të këtyre përmasave”, u shpreh ai.
Autoritetet evropiane vijojnë hetimet për të përcaktuar origjinën e kërcënimeve dhe për të verifikuar nëse incidentet në sektorë të ndryshëm janë pjesë e një operacioni të përbashkët.
