Bisedimet e nivelit të lartë mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit në Zvicër kanë përfunduar me një marrëveshje për krijimin e një mekanizmi të posaçëm koordinimi për Libanin, ndërsa palët kanë nisur një proces diplomatik 60-ditor që synon arritjen e një marrëveshjeje të përhershme për uljen e tensioneve në rajon.

Sipas raportimit të Associated Press, SHBA-ja dhe Irani ranë dakord për ngritjen e një “qelize dekonfliktuale” për Libanin, e cila do të ndërmjetësohet nga Katari dhe Pakistani. Në këtë mekanizëm do të përfshihet edhe qeveria libaneze, me synimin për të monitoruar zbatimin e armëpushimit dhe për të shmangur përshkallëzimin e mëtejshëm të konfliktit.

Megjithatë, mbetet ende e paqartë nëse ky mekanizëm do të jetë i mjaftueshëm për të ndalur plotësisht përplasjet mes Hezbollahut dhe Izraelit, të cilat kanë vazhduar edhe pas marrëveshjeve të fundit për armëpushim.

Negociatat nisën në një klimë tensioni, pasi presidenti amerikan Donald Trump paralajmëroi Iranin me mundësinë e sulmeve të reja në rast se Teherani nuk ushtron ndikimin e tij mbi grupet aleate në Liban. Nga ana tjetër, negociatori iranian Mohammad Bagher Qalibaf deklaroi se forcat iraniane janë të gatshme të reagojnë ndaj çdo kërcënimi që mund të vijë nga SHBA-ja ose aleatët e saj.

Burimet diplomatike bëjnë të ditur se delegacionet amerikane dhe iraniane zhvilluan një takim rreth 80-minutësh, ndërsa grupet teknike do të vazhdojnë diskutimet gjatë gjithë javës në Zvicër për të detajuar pikat kryesore të marrëveshjes.

Një nga temat më të vështira mbetet programi bërthamor iranian. Uashingtoni kërkon kufizime të qarta dhe të verifikueshme mbi aktivitetet bërthamore të Teheranit, ndërsa autoritetet iraniane këmbëngulin se nuk do të heqin dorë nga e drejta për pasurimin e uraniumit për qëllime civile.

Sipas marrëveshjes paraprake të arritur deri tani, SHBA-ja ka pranuar lehtësimin e disa sanksioneve që prekin eksportet iraniane të naftës. Gjithashtu, Teherani mund të fitojë qasje në një pjesë të aseteve të ngrira jashtë vendit, me vlerë disa miliarda dollarë.

Në këmbim, Irani pritet të reduktojë rezervat e uraniumit të pasuruar dhe të lejojë mekanizma shtesë monitorimi në kuadër të negociatave të vazhdueshme.

Një tjetër çështje që vijon të krijojë tension mbetet Ngushtica e Hormuzit. Autoritetet iraniane pretendojnë se kanë vendosur kufizime në këtë korridor strategjik detar, ndërsa SHBA-ja deklaron se trafiku ndërkombëtar i anijeve po vazhdon normalisht dhe pa pengesa.

Marrëveshja e arritur në Zvicër ka shkaktuar debat edhe në politikën amerikane. Disa republikanë konservatorë e kanë krahasuar atë me marrëveshjen bërthamore të vitit 2015 të administratës së Barack Obamës, duke shprehur dyshime për efektivitetin e saj afatgjatë.

Megjithatë, tregjet ndërkombëtare kanë reaguar pozitivisht ndaj zhvillimeve diplomatike. Pas njoftimit të progresit në negociata, çmimet e naftës shënuan një rënie prej afro 8%, ndërsa investitorët vlerësuan se një marrëveshje mes SHBA-së dhe Iranit mund të kontribuojë në stabilizimin e tregjeve globale të energjisë dhe uljen e rrezikut të një konflikti më të gjerë në Lindjen e Mesme.