Liderët e 27 vendeve të Bashkimit Europian mblidhen këtë të premte në Dublin për një samit që fillimisht ishte planifikuar t’i kushtohej inteligjencës artificiale, por që pritet të dominohet nga një sërë çështjesh politike dhe ekonomike.
Sipas POLITICO, në qendër të diskutimeve do të jenë përfaqësimi i Europës në negociatat për paqen në Ukrainë, financimi i Kievit, buxheti i ardhshëm i BE-së dhe gara për drejtimin e Bankës Qendrore Europiane.
Takimet zyrtare nisin në orën 09:45, ndërsa konferenca për shtyp është parashikuar rreth orës 16:15.
1. Inteligjenca artificiale dhe konkurrenca me SHBA-në e Kinën
Një nga temat kryesore është zhvillimi i kapaciteteve europiane në inteligjencën artificiale, nga infrastruktura kompjuterike dhe teknologjia cloud deri te prodhimi i çipave dhe modeleve të avancuara.
Presidenti i Këshillit Europian, António Costa, u ka kërkuar liderëve të diskutojnë se si Europa mund të shndërrohet në një aktor kryesor dhe të pavarur në këtë sektor.
Kryeministri finlandez Petteri Orpo dhe homologu estonez Kristen Michal mbështesin zhvillimin e modeleve europiane që mund të konkurrojnë me teknologjitë amerikane dhe kineze.
Megjithatë, pengesa kryesore mbetet financimi i investimeve të nevojshme.
Në diskutime pritet të kontribuojnë edhe drejtuesi i kompanisë franceze Mistral AI, Arthur Mensch, dhe studiuesi Geoffrey Hinton.
2. Negociatat për Ukrainën, kush do ta përfaqësojë Europën?
Një tjetër çështje e rëndësishme është përcaktimi i përfaqësuesit europian në negociatat e ardhshme të paqes mes Ukrainës dhe Rusisë.
I dërguari amerikan Steve Witkoff deklaroi të enjten, pas takimit me presidentin Vladimir Putin në Moskë, se përfaqësuesit europianë do të ftohen në raundin e ardhshëm të bisedimeve.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka kërkuar që Europa të zgjedhë një përfaqësues të vetëm, mundësisht deri në fund të nëntorit.
Megjithatë, mes vendeve anëtare vazhdojnë mosmarrëveshjet.
Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Politikën e Jashtme, Kaja Kallas, mbështet idenë që ajo dhe António Costa të përfaqësojnë Bashkimin Europian.
Nga ana tjetër, presidenti francez Emmanuel Macron kërkon që vendet europiane të bien fillimisht dakord mbi qëndrimin e përbashkët dhe garancitë e sigurisë.
Kancelari gjerman Friedrich Merz mbështet vijimin e formatit E3, ku përfshihen Gjermania, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar.
3. Ukraina përballet me mungesë financimi prej 70 miliardë eurosh
Financimi i Ukrainës mbetet një tjetër pikë e rëndësishme e diskutimeve, pasi Kievi përballet me një mungesë të parashikuar prej 70 miliardë eurosh për vitin 2027.
Kancelari Merz ka kërkuar që mbështetja financiare për Ukrainën të lidhet me negociatat për buxhetin e ardhshëm shumëvjeçar të Bashkimit Europian.
Ai ka theksuar se Gjermania, si kontribuuesja më e madhe në buxhetin e BE-së, nuk mund të pranojë që disa vende të shmangin përgjegjësitë e tyre për sigurinë europiane.
Ndërkohë, një grup ligjvënësish europianë kërkojnë që asetet e ngrira ruse të vendosen nën një strukturë të kontrolluar nga BE-ja, në mënyrë që përdorimi i tyre të mos përcaktohet nga një marrëveshje pa pjesëmarrjen e Europës.
Çështja e financimit pritet të rikthehet në samitin e 26–27 nëntorit.
4. Buxheti i BE-së për vitet 2028–2034
Megjithëse nuk është pjesë zyrtare e agjendës, buxheti i ardhshëm shtatëvjeçar i Bashkimit Europian pritet të diskutohet gjatë takimeve dypalëshe.
Vendet anëtare vazhdojnë të kenë dallime mbi nivelin e kontributeve dhe shpërndarjen e fondeve.
Rreth datës 21 nëntor pritet të paraqitet një dokument i ri negociues me propozime kompromisi.
Sipas POLITICO, nuk pritet një marrëveshje përfundimtare në Dublin, por diskutimet mund të ndihmojnë në afrimin e qëndrimeve përpara takimit të ardhshëm të liderëve.
5. Gara për drejtimin e Bankës Qendrore Europiane
Një tjetër temë që pritet të diskutohet në prapaskenë është pasardhësi i Christine Lagarde në krye të Bankës Qendrore Europiane.
Mes emrave që po diskutohen janë spanjolli Pablo Hernández de Cos dhe ish-guvernatori i Bankës Qendrore të Holandës, Klaas Knot.
Presidenti francez Emmanuel Macron dhe kancelari gjerman Friedrich Merz pritet të zhvillojnë bisedime për këtë çështje, e cila lidhet edhe me emërime të tjera të rëndësishme në institucion.
Sipas POLITICO, Franca dhe Gjermania janë të interesuara për postin e kryeekonomistit të BQE-së, ndërsa në vitin 2027 pritet të përfundojnë mandatet e Isabel Schnabel dhe Philip Lane në Bordin Ekzekutiv.
Një marrëveshje politike për ndarjen e posteve mund të diskutohet në samitin e 26–27 nëntorit.
Një samit me disa vendime të hapura
Takimi i Dublinit zhvillohet në një moment kur Bashkimi Europian përballet me sfida të njëkohshme në siguri, ekonomi dhe teknologji.
Megjithëse inteligjenca artificiale ishte tema fillestare e samitit, negociatat për Ukrainën dhe mosmarrëveshjet mbi financimin e saj pritet të marrin një pjesë të konsiderueshme të vëmendjes politike.
Sipas POLITICO, mbetet për t’u parë nëse liderët do të arrijnë të afrojnë qëndrimet e tyre apo do t’i shtyjnë vendimet kryesore për takimin e ardhshëm në fund të nëntorit.
