Zelanda e Re do të mbajë të shtunën, më 7 nëntor, zgjedhjet e përgjithshme parlamentare, në një garë mes koalicionit qeverisës të qendrës së djathtë dhe opozitës së qendrës së majtë, ndërsa sondazhet tregojnë se formimi i qeverisë së ardhshme mund të kërkojë negociata mes disa forcave politike.
Kryeministri Christopher Luxon, drejtues i Partisë Kombëtare, synon të sigurojë një mandat të dytë në krye të qeverisë, pas ardhjes në pushtet në vitin 2023. Ai drejton një koalicion me Partinë ACT dhe partinë Zelanda e Re e Para.
Përballë tij është Partia Laburiste, e udhëhequr nga ish-kryeministri Chris Hipkins, e cila kërkon rikthimin në pushtet pas tre vitesh në opozitë.
Sipas sondazhit të fundit të Post-Freshwater Strategy, të cituar nga Reuters, Partia Laburiste regjistron 30.7% të mbështetjes, me një rritje prej dy pikësh përqindjeje.
Partia Kombëtare renditet me 26.4%, pas një rënieje prej 1.2 pikësh. Ndërkohë, Zelanda e Re e Para mbështetet nga 12% e të anketuarve, ndërsa ACT regjistron 9.8%.
Partia Mundësia ka arritur në 5.1% të mbështetjes, një nivel që mund t’i mundësojë përfaqësim parlamentar dhe rol në negociatat për formimin e qeverisë. Partia Māori regjistron 2%.
Megjithatë, sondazhet pasqyrojnë preferencat e të anketuarve dhe jo rezultatin përfundimtar të votimit.
Ekonomia dhe kostoja e jetesës në qendër të fushatës
Ekonomia ka dominuar debatin politik gjatë fushatës, me vëmendje të veçantë te papunësia, rritja e çmimeve dhe përballueshmëria e banesave.
Qeveria e Luxon është përballur me kritika nga opozita lidhur me ritmin e rimëkëmbjes ekonomike dhe vështirësitë financiare të familjeve.
Partia Kombëtare ka mbrojtur politikat e saj për kontrollin e shpenzimeve publike, uljen e taksave dhe nxitjen e rritjes ekonomike.
Nga ana tjetër, laburistët e Hipkins kanë vendosur në qendër të programit uljen e kostos së jetesës, përmirësimin e shërbimeve shëndetësore, investimet në punësim dhe strehim, si dhe forcimin e shërbimeve publike.
Fushata është përqendruar gjithashtu te politikat për popullsinë autoktone Māori, ndryshimet klimatike, emigracioni dhe marrëdhëniet me Kinën dhe partnerët e sigurisë në rajonin e Paqësorit.
Partitë e vogla mund të përcaktojnë formimin e qeverisë
Zelanda e Re përdor sistemin zgjedhor të përfaqësimit proporcional të përzier, i cili kombinon zgjedhjen e kandidatëve në zona elektorale me shpërndarjen e mandateve sipas votës për partitë.
Ky sistem favorizon përfaqësimin e disa forcave politike dhe e bën të zakonshëm krijimin e qeverive të koalicionit.
Për rrjedhojë, partia që siguron numrin më të madh të votave nuk e merr automatikisht drejtimin e qeverisë. Për formimin e saj nevojitet mbështetja e shumicës parlamentare.
Nëse asnjëri prej blloqeve kryesore nuk siguron numrat e nevojshëm, partitë më të vogla mund të luajnë rol të rëndësishëm në përcaktimin e koalicionit të ardhshëm.
Mbi 1.4 milion qytetarë kanë votuar paraprakisht
Votimi paraprak ka nisur më 26 tetor dhe, sipas të dhënave të raportuara, deri të mërkurën në mbrëmje rreth 1.44 milion qytetarë kishin ushtruar të drejtën e votës.
Qendrat e votimit janë planifikuar të qëndrojnë të hapura të shtunën nga ora 09:00 deri në 19:00, sipas orës lokale.
Rezultatet paraprake pritet të publikohen gjatë mbrëmjes së zgjedhjeve, ndërsa shpallja e rezultateve zyrtare, përfshirë votat speciale dhe ato të qytetarëve jashtë vendit, është parashikuar për më 27 nëntor.
Zgjedhjet përbëjnë një moment të rëndësishëm për të ardhmen politike të Zelandës së Re, ndërsa rezultati do të përcaktojë nëse koalicioni aktual do të vazhdojë qeverisjen apo vendi do të hyjë në një fazë të re politike.
