Administrata e presidentit amerikan Donald Trump ka ushtruar presion diplomatik ndaj disa vendeve aleate dhe institucioneve europiane për t’u tërhequr nga një konferencë ndërkombëtare mbi dezinformimin, pasi organizatorët përfshinë diskutime që e cilësonin edhe SHBA-në si burim të mundshëm të ndërhyrjeve në informacion.
Sipas një raportimi të POLITICO, të bazuar në pjesë të një dokumenti diplomatik të Departamentit amerikan të Shtetit, Uashingtoni u kërkoi përfaqësive të tij diplomatike në disa vende europiane të shprehnin shqetësimet për programin e konferencës “#Disinfo2026”, që zhvillohet më 7 dhe 8 tetor në Vilnius të Lituanisë.
Në qendër të kundërshtimeve amerikane ishin dy panele që trajtonin ndikimin e mundshëm të politikave të SHBA-së në mjedisin informativ europian dhe presionin e administratës amerikane ndaj organizatave që luftojnë dezinformimin.
Njëri prej diskutimeve titullohej “SHBA-ja si kërcënim FIMI: ta njohim, të përshtatemi dhe të reagojmë”, ndërsa tjetri shqyrtonte mënyrën se si organizatat kundër dezinformimit po përballen me presionin e qeverisë amerikane.
Termi FIMI, i përdorur nga Bashkimi Europian, i referohet manipulimit dhe ndërhyrjes së huaj në informacion, përfshirë përhapjen e përmbajtjeve mashtruese për të ndikuar në opinionin publik.
Uashingtoni kundërshton krahasimin me Rusinë dhe Kinën
Në dokumentin diplomatik, administrata amerikane argumentonte se përfshirja e SHBA-së në të njëjtën kategori me Rusinë dhe Kinën krijonte një krahasim të pavend, që sipas saj minimizonte natyrën dhe përmasat e ndërhyrjeve të këtyre dy vendeve.
Departamenti i Shtetit u kërkoi ambasadave amerikane në Francë, Norvegji, Rumani dhe Poloni të komunikonin verbalisht kundërshtimet e Uashingtonit dhe të vlerësonin nëse qeveritë përkatëse pajtoheshin me përshkrimin e SHBA-së si aktor i ndërhyrjeve informative.
Sipas burimeve të cituara nga POLITICO, disa prej këtyre vendeve u nxitën gjithashtu të rishikonin pjesëmarrjen në aktivitet.
Kanadaja, Lituania dhe BE-ja tërheqin mbështetjen
Pas kontakteve diplomatike me zyrtarët amerikanë, Kanadaja dhe Lituania vendosën të tërhiqnin mbështetjen zyrtare për konferencën, duke kërkuar heqjen e logove të ministrive të tyre nga materialet e aktivitetit.
Një vendim të ngjashëm mori edhe Shërbimi Europian i Veprimit të Jashtëm (EEAS), struktura diplomatike e Bashkimit Europian, i cili u hoq nga programi zyrtar.
Përfaqësuesit e EEAS dhe të Ministrisë së Jashtme lituaneze deklaruan se disa pjesë të programit nuk përputheshin me qëndrimet e tyre institucionale, pa dhënë shpjegime të mëtejshme.
Sipas dokumentit të siguruar nga POLITICO, ministri i Jashtëm i Lituanisë, Kęstutis Budrys, kishte deklaruar pas kontakteve me ambasadën amerikane se panelet mbi SHBA-në nuk përfaqësonin pikëpamjet e qeverisë lituaneze dhe se zyrtarët e ministrisë nuk do të merrnin pjesë.
Franca, ndërkohë, nuk e tërhoqi mbështetjen dhe mbeti mbështetësja kryesore e konferencës.
Debat për lirinë e shprehjes dhe luftën kundër dezinformimit
Vendimi i administratës Trump ka shkaktuar reagime mes pjesëmarrësve në konferencë.
Adam Fivenson, studiues në American University dhe pjesëmarrës në një prej paneleve të kundërshtuara nga Uashingtoni, e cilësoi reagimin e Departamentit të Shtetit si të pazakontë.
Sipas tij, studiuesit po ushtronin të drejtën e tyre për lirinë e shprehjes, duke diskutuar mënyrat për të luftuar manipulimin e informacionit dhe ndikimin e tij në shoqëri.
Pavarësisht presionit diplomatik, paneli ku merrte pjesë Fivenson u zhvillua sipas programit.
Nga ana tjetër, Departamenti amerikan i Shtetit mbrojti qëndrimin e administratës, duke deklaruar se cilësimi i SHBA-së si kërcënim FIMI dëmton objektivat e përbashkëta të vendeve aleate.
“Nuk duhet të jetë surprizë që vendet të distancohen nga kjo konferencë pasi mësojnë se ajo e ka etiketuar SHBA-në si një ‘kërcënim FIMI’”, deklaroi Departamenti i Shtetit.
Përplasja vjen në një periudhë mosmarrëveshjesh mes Uashingtonit dhe institucioneve europiane për rregullimin e platformave digjitale dhe kufijtë mes luftës kundër dezinformimit dhe mbrojtjes së lirisë së shprehjes.
Administrata Trump ka kritikuar vazhdimisht disa rregulla europiane për përmbajtjet në internet, duke argumentuar se ato mund të kufizojnë lirinë e fjalës. Nga ana tjetër, institucionet europiane i konsiderojnë këto masa pjesë të përpjekjeve për të mbrojtur përdoruesit dhe integritetin e hapësirës informative.
