Spanja përgatitet për zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 29 nëntorit, të shpallura nga kryeministri Pedro Sánchez, ndërsa partia e së djathtës radikale Vox synon të forcojë pozitat e saj dhe të sigurojë një rol në qeverinë e ardhshme.
Pas tetë vitesh qeverisjeje socialiste, zgjedhjet pritet të përqendrohen te ekonomia, emigracioni dhe politikat sociale, me mundësinë e një bashkëpunimi mes Partisë Popullore (PP) dhe Vox në qendër të debatit politik.
Sipas të dhënave të POLITICO Poll of Polls, të përditësuara më 3 tetor, Partia Popullore e drejtuar nga Alberto Núñez Feijóo kishte rreth 33% mbështetje, Partia Socialiste (PSOE) 26%, ndërsa Vox renditej e treta me 18%.
Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Vox fitoi 33 nga 350 vendet në Kongresin e Deputetëve. Mbështetja e regjistruar në sondazhet e fundit i jep partisë mundësinë të synojë një përfaqësim më të madh parlamentar.
Kreu i Vox, Santiago Abascal, e përshëndeti shpalljen e zgjedhjeve si një lajm shumë të mirë, ndërsa zëdhënësi i partisë, José Antonio Fúster, e cilësoi votimin si një moment vendimtar për vendin.
“Kjo është shpresa e fundit që Spanja të jetë sërish Spanjë”, deklaroi Fúster për POLITICO.
Vox kërkon ndryshime në politikat e emigracionit
Një nga objektivat kryesore të Vox është ashpërsimi i politikave të emigracionit, përfshirë dëbimin e emigrantëve pa dokumente dhe të shtetasve të huaj që kryejnë vepra penale.
Partia mbështet gjithashtu parimin e ashtuquajtur “përparësi kombëtare”, sipas të cilit shtetasit spanjollë duhet të kenë përparësi në përfitimin e disa shërbimeve publike dhe ndihmave sociale.
Megjithatë, zbatimi i kësaj politike përballet me kufizime ligjore që ndalojnë diskriminimin në aksesin ndaj shërbimeve dhe përfitimeve të caktuara.
Gazetari i El País, Miguel González, thekson se zbatimi i plotë i propozimeve të Vox do të kërkonte ndryshime në legjislacionin për emigracionin.
Ndërkohë, Partia Popullore ka ashpërsuar qëndrimin e saj për disa çështje të emigracionit, por mes dy forcave mbeten dallime për mënyrën e zbatimit të politikave.
Cilat ministri mund të kërkojë Vox?
Në rast të një marrëveshjeje qeverisëse me Partinë Popullore, Vox synon që përfaqësimi i saj në kabinet të pasqyrojë peshën elektorale të partisë.
Eurodeputeti Jorge Buxadé ka deklaruar më herët se partia mund të kërkojë poste ministrore në përpjesëtim me votat që merr, megjithëse pjesëmarrja e drejtpërdrejtë në qeveri nuk është alternativa e vetme.
Sipas analistëve të cituar nga POLITICO, ministritë e Bujqësisë, Emigracionit, Punëve të Brendshme dhe Industrisë mund të jenë ndër fushat me interes për Vox.
Partia mund të synojë gjithashtu ndikim në arsim dhe kulturë, duke pasur parasysh qëndrimet e saj kundër disa politikave për barazinë gjinore dhe mbështetjen e komunitetit LGBTQ+.
Megjithatë, Fúster ka theksuar se përparësi në negociatat me PP-në do të kenë marrëveshjet programore dhe jo ndarja e posteve.
Përplasje të mundshme me Brukselin
Një tjetër objektiv i Vox është reduktimi i rregullave që partia i konsideron pengesë për aktivitetin ekonomik, veçanërisht në sektorin bujqësor.
Vox kundërshton disa standarde europiane të sigurisë dhe kontrolleve fitosanitare, duke argumentuar se ato rrisin kostot për fermerët spanjollë.
Fúster pranoi se këto qëndrime mund të shkaktojnë përplasje me Komisionin Europian, por tha se partia mbështetet te bashkëpunimi me forca të tjera europiane që ndajnë të njëjtat prioritete.
Nga ana tjetër, drejtuesi i Partisë Popullore, Alberto Núñez Feijóo, ka kritikuar gjithashtu disa kufizime për fermerët, por ka mbajtur një qasje më bashkëpunuese ndaj institucioneve europiane.
Një aleancë me marrëdhënie të vështira
Megjithëse PP dhe Vox bashkëqeverisin në disa rajone spanjolle, analistët paralajmërojnë se një koalicion në nivel kombëtar mund të përballet me mosmarrëveshje të rëndësishme.
Vox u themelua në vitin 2013 nga ish-anëtarë të Partisë Popullore, të pakënaqur me qëndrimet e saj ndaj separatizmit katalanas.
Sipas politologut Guillermo Fernández Vázquez, nga Universiteti Carlos III i Madridit, emigracioni është kthyer në çështjen qendrore të diskursit politik të Vox, duke ndikuar edhe në qëndrimet e partisë për ekonominë dhe shërbimet sociale.
Ai vlerëson se dallimet mes dy forcave mund të vështirësojnë bashkëpunimin, veçanërisht në politikat e emigracionit dhe marrëdhëniet me Bashkimin Europian.
Edhe zëdhënësi i Vox pranoi se një marrëdhënie qeverisëse me PP-në mund të jetë e vështirë, duke theksuar se partia e tij nuk synon të heqë dorë nga kërkesat kryesore programore.
Rezultati i zgjedhjeve të 29 nëntorit do të përcaktojë përbërjen e parlamentit të ri dhe mundësitë për formimin e një qeverie, ndërsa sondazhet aktuale mbeten vetëm një tregues i mbështetjes elektorale për partitë.
