Trump përplas SHBA-në me Europën, rriten tensionet mes Uashingtonit dhe aleatëve të NATO-s
Marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve europianë po kalojnë një nga periudhat më të tensionuara të viteve të fundit, ndërsa presidenti amerikan Donald Trump dhe zyrtarë të lartë të administratës së tij kanë shtuar kritikat ndaj vendeve europiane për nivelin e kontributeve në mbrojtje dhe mbështetjen ndaj operacioneve amerikane.
Gjatë javëve të fundit, Trump ka intensifikuar sulmet verbale ndaj disa liderëve europianë, duke vënë në dyshim angazhimin e tyre ndaj aleancës transatlantike. Në të njëjtën kohë, presidenti amerikan ka shprehur vlerësime për liderë si presidenti kinez Xi Jinping, kryeministri indian Narendra Modi dhe presidenti rus Vladimir Putin, duke nxitur debat mbi orientimin e politikës së jashtme amerikane.
Një nga episodet që shkaktoi reagime të forta në Europë ishte deklarata e Trump se kryeministrja italiane Giorgia Meloni i ishte lutur për një fotografi gjatë samitit të G7. Pretendimi u hodh poshtë menjëherë nga Meloni, e cila e cilësoi atë si të pavërtetë dhe të papranueshëm.
Presidenti amerikan krijoi polemika edhe në Britaninë e Madhe pasi njoftoi publikisht largimin e kryeministrit Keir Starmer përpara se të kishte një komunikim zyrtar nga Londra, duke shkaktuar reagime në qarqet politike britanike.
Një tjetër burim tensioni është NATO. Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka nisur një proces gjashtëmujor rishikimi për të vlerësuar kontributet e vendeve europiane në Aleancë. Sipas tij, shtetet që nuk përmbushin pritshmëritë e Uashingtonit mund të përballen me reduktim të pranisë ushtarake amerikane në territorin e tyre.
Edhe Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, ka kritikuar disa vende europiane për kufizimet që, sipas tij, i janë vendosur përdorimit të bazave ushtarake nga Shtetet e Bashkuara. Ai ka kërkuar angazhim më të madh nga aleatët europianë në mbështetje të operacioneve amerikane dhe të NATO-s.
Mosmarrëveshjet janë thelluar edhe për shkak të qëndrimeve të ndryshme ndaj Iranit. Administrata amerikane ka shprehur pakënaqësi ndaj disa vendeve europiane, të cilat nuk kanë ofruar mbështetjen e kërkuar logjistike dhe ushtarake gjatë tensioneve të fundit në Lindjen e Mesme.
Trump ka lënë të kuptohet disa herë se mund të rishikojë angazhimin e SHBA-së ndaj NATO-s, duke argumentuar se aleanca nuk po i shërben në mënyrë të barabartë interesave amerikane. Deklaratat e tij kanë rritur shqetësimet në kryeqytetet europiane për të ardhmen e sigurisë kolektive dhe marrëdhënieve transatlantike.
Në këtë klimë të tensionuar, vëmendja ndërkombëtare është përqendruar te takimi i pritshëm në Shtëpinë e Bardhë mes Donald Trump dhe Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte. Takimi konsiderohet vendimtar për të ardhmen e bashkëpunimit mes SHBA-së dhe aleatëve europianë, si dhe për rolin që NATO do të luajë në arkitekturën e sigurisë globale në vitet e ardhshme.
Analistët vlerësojnë se rezultatet e këtij takimi mund të përcaktojnë jo vetëm marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Europës, por edhe drejtimin e politikës së sigurisë në një kohë kur sfidat gjeopolitike po bëhen gjithnjë e më komplekse.
