Nga Dan Friedman, Mother Jones
Gjatë “konventës së zgjedhjeve të mesmandatit” të Partisë Republikane muajin e kaluar, drejtuesit republikanë argumentuan se një fitore e demokratëve në nëntor do të sillte vendosjen e marksizmit në Amerikë.
“Do të bëhet një vend komunist nëse ata fitojnë”, deklaroi presidenti Donald Trump nga podiumi, në një prej më shumë se 60 rasteve të raportuara kur folësit në aktivitetin e zhvilluar në Dallas iu referuan kërcënimit komunist.
Por në prapaskenë, anëtarë të rëndësishëm të Partisë Republikane po nderonin një ish-komunist të vërtetë. Sali Berisha, udhëheqësi tetëdhjetëvjeçar i opozitës shqiptare, publikoi fotografi të tij me Prokurorin e Përgjithshëm Todd Blanche dhe zëvendësprokurorin e përgjithshëm Stanley Woodward; ish-zyrtarin e Departamentit të Drejtësisë për faljet presidenciale, Ed Martin; administratorin e programeve Medicare dhe Medicaid, Mehmet Oz; kryetarin e Komitetit Kombëtar Republikan, Joe Gruters; senatorin e Oklahomës, James Lankford; kandidatin për Senat nga Miçigani, Mike Rogers; si dhe komentatorin konservator Ben Shapiro, ndër të tjerë.
Berisha, i cili e nisi karrierën si anëtar i Partisë Komuniste të Shqipërisë, nën regjimin e diktatorit represiv stalinist Enver Hoxha, nuk ishte i vetëm. Ai pozoi me personalitetet republikane përkrah Fatmir Mediut, ish-ministër shqiptar i Mbrojtjes, i cili ka ndërtuar lidhje të ngushta me republikanët, përfshirë Prokurorin e Përgjithshëm të Teksasit, Ken Paxton, me të cilin Berisha gjithashtu pozoi në Dallas.
Këto takime ishin të rëndësishme pjesërisht për faktin se Departamenti amerikan i Shtetit, gjatë presidencës së Joe Biden, në vitin 2021, e kishte shpallur Berishën “persona non grata” për shkak të “përfshirjes së tij në korrupsion të rëndësishëm”. Berisha përballet me akuza penale në Shqipëri lidhur me këto pretendime. Në atë kohë, Departamenti i Shtetit i kishte ndaluar hyrjen në Shtetet e Bashkuara. Por disa muaj më parë, administrata Trump ndryshoi qëndrim, duke i dhënë një përjashtim nga kufizimi i vizës, që i mundësoi të udhëtonte drejt konventës.
Në postimet në platformën X, Berisha i paraqiti takimet e tij prapa skenës në Dallas si takime të rëndësishme, gjatë të cilave pretendoi se kundërshtari i tij kryesor politik, kryeministri shqiptar Edi Rama, është një përfitues i korruptuar i trafikut të drogës nga Shqipëria. Rama i mohon këto akuza.
“Ne u paraqitëm zyrtarëve të lartë të administratës së Presidentit Trump dhe Kongresit të vërtetën për narkoshtetin në Shqipëri”, shkroi Berisha në shqip. “Pasojat për ekonominë dhe goditja demografike nga regjimi i Ramës duhet të marrin fund.”
Berisha këmbënguli se takimi i tij me Blanche dhe Woodward nuk ishte thjesht një rast për të bërë fotografi, por “një takim i rëndësishëm për marrëdhëniet Shqipëri-SHBA”.
Mbetet e paqartë se çfarë po bënte saktësisht Berisha në Dallas. Departamenti i Drejtësisë nuk iu përgjigj pyetjeve lidhur me takimin e tij me Blanche. As zëdhënësit e Komitetit Kombëtar Republikan dhe të partisë së Berishës, Partisë Demokratike të Shqipërisë, nuk iu përgjigjën pyetjeve. Po ashtu, republikanët e përfshirë në organizimin e aktivitetit nuk iu përgjigjën pyetjeve se si ishte organizuar pjesëmarrja e Berishës.
Konventa e zgjedhjeve të mesmandatit ishte, në thelb, një aktivitet për mbledhjen e fondeve për republikanët, ku pjesëmarrësve u kërkohej të paguanin mijëra dollarë vetëm për të hyrë. Çmimet ndryshonin sipas shtetit, por një ftesë e dërguar nga Partia Republikane e Kalifornisë tregonte se vetëm një vend në ballkon kushtonte 5 mijë dollarë, ndërsa sistemi me disa nivele arrinte deri te kategoria më e lartë, “Golden VIP Access”, që kushtonte 250 mijë dollarë. Një person që mori pjesë në konventë i tha Mother Jones se Partia Republikane e Floridës fillimisht kishte kërkuar një kontribut minimal prej 20 mijë dollarësh për biletat e aktivitetit, përpara se ta ulte çmimin në rreth 2 mijë dollarë për shkak të mungesës së kërkesës. Republikanët e Kalifornisë dhe Floridës nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave për koment.
Berisha udhëtoi drejt Dallasit me ftesë të Unionit Ndërkombëtar Demokrat, një aleancë partish politike të krahut të djathtë. Në një letër, për të cilën raportuan mediat shqiptare, organizata e përshkruante Berishën si pjesë të një delegacioni. Por nuk është e qartë nëse, përveç zyrtarëve shqiptarë, kishte udhëtuar drejt SHBA-së edhe ndonjë person tjetër si pjesë e këtij delegacioni. Unioni Ndërkombëtar Demokrat nuk iu përgjigj kërkesave për informacion.
Sipas personit që mori pjesë në aktivitet, fotografitë e Berishës me zyrtarët republikanë sugjerojnë se ai kishte pasur akses të konsiderueshëm. Ligji amerikan ua ndalon shtetasve të huaj të dhurojnë para për fushatat politike në SHBA. Dhe kjo vizitë ka ngritur pikëpyetje mes kritikëve të Berishës, përfshirë shqiptaro-amerikanët, se kush e ndihmoi atë të siguronte akses te këta zyrtarë.
“Si arriti Berisha të hynte aty?”, pyeti Gary Kokalari, president i organizatës Albanians for a Democratic Albania, një grup amerikan që lufton kundër korrupsionit në Shqipëri, në një intervistë për Mother Jones.
Përpara zgjedhjeve parlamentare të majit të vitit të kaluar në Shqipëri, partia e Berishës punësoi Chris LaCivita, bashkëdrejtuesin e fushatës presidenciale të Trump në vitin 2024. Partia e Berishës angazhoi gjithashtu si këshilltarë elektoralë Tony Fabrizio, një ekspert sondazhesh që ka punuar për Trump, dhe Paul Manafort, i cili ndihmoi në drejtimin e fushatës së Trump në vitin 2016 dhe më vonë u dënua për shkelje të ligjeve mbi lobimin për interesa të huaja. Megjithatë, gjatë daljeve publike në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë, LaCivita punoi për ta lidhur Berishën me Trump.
“Ne duam të ndihmojmë në zgjedhjen e një kryeministri që është një mik i vërtetë i Shteteve të Bashkuara dhe që do të punojë me sukses me Presidentin Trump dhe Shtetet e Bashkuara”, deklaroi ai në një prej këtyre daljeve. Partia Demokratike e Shqipërisë raportoi se i kishte paguar kompanisë së LaCivita-s, Advancing Strategies, më shumë se 1.6 milionë dollarë për punën e tij në Shqipëri.
LaCivita, i cili ndihmoi në organizimin e aktivitetit në Dallas, ka deklaruar se puna e tij për Berishën ishte e kufizuar në këshillim elektoral për politikën e brendshme shqiptare dhe se ai nuk ka lobuar pranë qeverisë amerikane në emër të Berishës. LaCivita i tha Mother Jones këtë javë se nuk kishte pasur “asnjë përfshirje” në praninë e Berishës në konventën e zgjedhjeve të mesmandatit, duke shtuar se “nuk është më i përfshirë” me Partinë Demokratike të Shqipërisë. LaCivita refuzoi të tregonte nëse ishte takuar me Berishën gjatë aktivitetit.
LaCivita është tashmë nën vëzhgim për punën e tij me një tjetër politikan ballkanik. Në fillim të këtij muaji, LaCivita dhe James Blair, të dy të angazhuar në super PAC-un MAGA Inc., të kontrolluar nga Trump, udhëtuan drejt një entiteti serb gjysmautonom në Bosnjë-Hercegovinë për të këshilluar partinë e serbëve të Bosnjës të Milorad Dodikut përpara zgjedhjeve atje, raportoi New York Times.
Dodik është një nacionalist që ka mohuar përfundimet e hetimeve ndërkombëtare se serbët kryen gjenocid ndaj boshnjakëve gjatë luftës civile në atë vend. Ai është përballur gjithashtu me sanksione amerikane për përpjekjet e tij për shkëputjen e Republikës Srpska nga Bosnja, në kundërshtim me Marrëveshjen e Dejtonit të vitit 1995, të ndërmjetësuar nga SHBA-ja, e cila krijoi strukturën komplekse qeverisëse të Bosnjës. LaCivita dhe Blair u kritikuan nga republikanët, pasi puna e tyre për Dodikun dukej se kishte ndërprerë angazhimin e tyre për të mbështetur kandidatët republikanë përpara zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA. Javën e kaluar, Trump kërcënoi se do t’i “largonte” LaCivita-n dhe Blair-in nëse puna e tyre jashtë angazhimeve republikane krijonte një “konflikt”.
Qeveria e Dodikut ka punësuar një sërë lobistësh me lidhje me Trump, të cilët vitin e kaluar arritën të siguronin heqjen e sanksioneve ndaj udhëheqësit të serbëve të Bosnjës. Berisha ka ndjekur një plan të ngjashëm. Partia Demokratike e Shqipërisë ka angazhuar Continental Strategy LLP, një kompani ku bëjnë pjesë një ish-bashkëpunëtor i lartë i Sekretarit të Shtetit Marco Rubio dhe vajza e shefes së stafit të Shtëpisë së Bardhë, Susie Wiles, për të lobuar për heqjen e vendimit të Departamentit të Shtetit ndaj Berishës. Dokumentet e depozituara nga Continental pranë Departamentit të Drejtësisë kanë evidentuar kontakte të shumta me Departamentin e Shtetit, përfshirë Dan Holler, një bashkëpunëtor prej kohësh i Rubios, i cili punon si këshilltar në këtë departament.
Berisha i mohon akuzat për korrupsion, ndërsa Continental ka pretenduar se udhëheqësi shqiptar ishte viktimë e një procesi sanksionimi të politizuar, që përbënte të njëjtin lloj “përdorimi të institucioneve si armë politike”, për të cilin vetë Trump pretendon se ka qenë viktimë.
Continental ka deklaruar se është paguar 750 mijë dollarë për këtë punë. Pagesat janë kryer përmes një skeme të paqartë që përfshinte një organizatë të quajtur “Make Albania Great Again Foundation”, e cila u themelua vitin e kaluar nga një kontraktor nga Nju Xhersi, në një adresë banimi në periferi, afërsisht në kohën kur nisi kontrata e lobimit. Kjo organizatë mori përsipër pagesat.
Një zëdhënës i Continental nuk iu përgjigj këtë javë pyetjeve lidhur me origjinën e fondeve, por deklaroi se kompania kishte “depozituar të gjithë dokumentacionin e duhur dhe kishte respektuar të gjitha kërkesat sipas Ligjit për Regjistrimin e Agjentëve të Huaj”. Zëdhënësi tha se Continental nuk kishte luajtur “asnjë rol” në vizitën e Berishës në Dallas.
Përpjekjet lobuese të Continental duket se dhanë fryte këtë verë, kur Departamenti i Shtetit lëshoi përjashtimin që i mundësoi Berishës të udhëtonte drejt Shteteve të Bashkuara për konventën republikane. Ndërsa Berisha ka deklaruar se ky përjashtim e kishte zgjidhur çështjen e shpalljes së tij non grata nga SHBA-ja, Departamenti i Shtetit nuk e ka konfirmuar këtë.
Departamenti nuk e ka hequr nga faqja e tij zyrtare vendimin e vitit 2021 për Berishën, sipas të cilit ai ishte shpallur non grata për shkak të “akteve korruptive, si përvetësimi i fondeve publike dhe ndërhyrja në proceset publike, përfshirë përdorimin e pushtetit për përfitime personale dhe për pasurimin e aleatëve të tij politikë dhe anëtarëve të familjes, në dëm të besimit të publikut shqiptar te institucionet qeveritare dhe zyrtarët publikë”.
Departamenti i Shtetit nuk iu përgjigj pyetjeve lidhur me statusin e vendimit për shpalljen e Berishës persona non grata.
Këto akuza vazhdojnë t’i ndërlikojnë planet politike të Berishës. Ai ende përballet me akuza në Shqipëri, sipas të cilave ka ndihmuar në mënyrë korruptive dhëndrin e tij të privatizonte tokë publike për të ndërtuar komplekse apartamentesh në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë. Berisha, i cili i mohon këto akuza, ka gjithashtu një ndalim për të udhëtuar drejt Mbretërisë së Bashkuar. Ambasadori i ri amerikan në Shqipëri, Eric Wendt, së fundmi refuzoi të takohej me Berishën, një veprim që mediat shqiptare e kanë përshkruar si një shpërfillje të qëllimshme.
Berisha është një politikan që ka mbijetuar gjatë në skenën politike, duke arritur t’u rezistojë sfidave ndaj kontrollit të tij mbi opozitën shqiptare, dhe ende shpreson të zëvendësojë Ramën, i cili duket i dobësuar politikisht nga protestat e gjera në Tiranë. Këto demonstrata janë nxitur pjesërisht nga miratimi prej Ramës i një resorti luksoz që po zhvillohet nga dhëndri i Trump, Jared Kushner, në bregdetin shqiptar.
Ndërsa protestat në Tiranë kundër Ramës janë cilësuar si anti-Trump, Berisha vazhdon të mburret me lidhjet e tij me presidentin amerikan. Dhe është e qartë se ai e konsideron vizitën e tij në Dallas, si dhe fotografitë me zyrtarë të lartë të administratës Trump, si asete të vlefshme në këtë përpjekje.
