BE përgatit plan të ri: Përfitime ekonomike për vendet kandidate para anëtarësimit

Komisioni Evropian po përgatit një plan të ri që do t’u japë vendeve kandidate për Bashkimin Evropian përfitime ekonomike përpara anëtarësimit të plotë, në një përpjekje për të përshpejtuar procesin e zgjerimit pa ulur standardet e pranimit.

Sipas Politico, propozimi bazohet në konceptin e “integrimit gradual”, duke u ofruar vendeve kandidate akses të pjesshëm në përfitimet e BE-së ndërsa ato vijojnë zbatimin e reformave të kërkuara.

Përfitimet që po diskutohen përfshijnë pjesëmarrjen në disa programe financimi të Bashkimit Evropian, marrëveshje tregtare preferenciale dhe akses të pjesshëm në tregun e përbashkët, në varësi të progresit të secilit shtet kandidat.

Qëllimi i Komisionit është të mbajë vendet kandidate të angazhuara në procesin e integrimit, duke u ofruar stimuj konkretë ekonomikë edhe pse anëtarësimi i plotë mund të jetë ende vite larg.

Ndryshe nga propozimet e mëparshme për të ashtuquajturin “anëtarësim të lehtë”, të cilat parashikonin dhënien e disa të drejtave politike përpara përfundimit të procesit të anëtarësimit, plani i ri fokusohet vetëm te përfitimet ekonomike, pa u dhënë vendeve statusin e anëtarit të BE-së.

Sipas zyrtarëve evropianë, Franca dhe Gjermania mbështesin këtë qasje, duke e konsideruar atë më të pranueshme për shtetet anëtare sesa modelet e mëparshme.

Eurodeputeti lituanez Petras Auštrevičius, raportues për zgjerimin në Parlamentin Evropian, deklaroi se integrimi ekonomik duhet të ecë paralelisht me procesin e reformave.

“Parimi ‘më shumë për më shumë’ ka funksionuar mirë dhe duhet të mbështesë vendet që avancojnë më shpejt në reformat e kërkuara”, u shpreh ai.

Komisioni Evropian synon të marrë mbështetjen politike të vendeve anëtare për këtë iniciativë në mbledhjet e Këshillit Evropian gjatë muajve tetor ose dhjetor.

Sipas planit, çdo vend kandidat do të fitojë akses në përfitimet e BE-së në mënyrë graduale, bazuar në nivelin e përafrimit me legjislacionin evropian dhe zbatimin e reformave.

Propozimet vijnë në një kohë kur vendet e BE-së bien dakord se zgjerimi duhet të përshpejtohet, veçanërisht pas luftës së Rusisë kundër Ukrainës, por mbeten të kujdesshme për pranimin e vendeve që nuk kanë përmbushur ende të gjitha kriteret.

Modeli synon gjithashtu të mbajë të angazhuara vende si Ukraina dhe Moldavia, procesi i anëtarësimit të të cilave pritet të zgjasë për disa vite, pa krijuar pritshmëri për anëtarësim të menjëhershëm.

Moldavia tashmë ka përfituar nga disa forma të integrimit gradual, përfshirë aksesin në Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA), marrëveshjet për roaming-un celular dhe programe të ndryshme të BE-së.

Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, ka deklaruar se tani u takon qeverive të vendeve anëtare të vendosin se si do të ecet përpara me këtë nismë.

Aktualisht, Bashkimi Evropian ka nëntë vende kandidate. Mali i Zi konsiderohet më pranë anëtarësimit, ndërsa Ukraina dhe Moldavia kanë nisur negociatat. Nga ana tjetër, procesi i vendeve si Serbia, Turqia dhe Gjeorgjia vijon të mbetet i bllokuar.

Paralelisht, Komisioni Evropian po përgatit edhe mekanizma të rinj mbrojtës që do të lejojnë ndërhyrje në rast se vendet e reja anëtare devijojnë nga standardet e demokracisë dhe shtetit të së drejtës pas anëtarësimit, me synimin për të garantuar se zgjerimi nuk do të shoqërohet me ulje të standardeve të Bashkimit Evropian.