Sistemi i ri digjital i hyrje-daljeve në Bashkimin Europian (EES) po shkakton shqetësime për udhëtarët nga vendet jashtë BE-së, pasi disa prej tyre po rezultojnë gabimisht si persona që kanë tejkaluar afatin e lejuar të qëndrimit në zonën Shengen.
Sipas Euronews.it, problemi lidhet me rastet kur sistemi nuk regjistron daljen e udhëtarëve nga territori Shengen, duke vijuar të llogarisë ditët e qëndrimit edhe pasi ata janë larguar.
Paralajmërimi është ngritur nga organizata britanike për mbrojtjen e konsumatorëve “Which?”, e cila ka marrë dhjetëra ankesa nga qytetarë që pretendojnë se dalja e tyre nuk është regjistruar saktë.
Si funksionon sistemi i ri EES?
Sistemi Europian i Hyrje-Daljeve (Entry/Exit System – EES) nisi të zbatohej në tetor 2025 dhe u bë plotësisht i detyrueshëm në 29 vende europiane më 10 prill 2026.
Ai zëvendëson vulosjen tradicionale të pasaportave me regjistrimin elektronik të hyrjeve dhe daljeve të shtetasve të vendeve të treta.
Sistemi zbatohet në vendet e BE-së, me përjashtim të Irlandës dhe Qipros, si dhe në Islandë, Norvegji, Zvicër dhe Lihtenshtajn.
Qëllimi i tij është të përmirësojë kontrollin kufitar dhe të identifikojë automatikisht personat që tejkalojnë kohëzgjatjen e lejuar të qëndrimit.
Për udhëtarët që hyjnë për qëndrime afatshkurtra, kufiri i përgjithshëm është 90 ditë brenda çdo periudhe 180-ditore.
Megjithatë, mosregjistrimi i saktë i daljeve mund të krijojë probleme, pasi sistemi mund ta konsiderojë një udhëtar ende të pranishëm në zonën Shengen.
Rasti i shkrimtares Jojo Moyes
Një nga rastet e raportuara është ai i shkrimtares britanike Jojo Moyes, autore e romanit të njohur “Me Before You”.
Pas një udhëtimi në Portugali gjatë muajit maj, Moyes zbuloi në tetor, kur mbërriti në Marsejë të Francës, se dalja e saj e mëparshme nga zona Shengen nuk ishte regjistruar në sistem.
Për pasojë, autoritetet e paralajmëruan se mund të përballej me një gjobë deri në 10 mijë euro dhe ndalim hyrjeje për dy vjet, nëse pasaktësia nuk korrigjohej.
Sipas organizatës “Which?”, dhjetëra udhëtarë të tjerë kanë raportuar probleme të ngjashme.
Çështja është ngritur edhe pranë Komisionit Europian, nga i cili, sipas raportimit, pritet një reagim zyrtar.
Çfarë duhet të bëjnë udhëtarët nëse konstatojnë një gabim?
Udhëtarët që zbulojnë pasaktësi në të dhënat e regjistruara në EES, përfshirë llogaritjen e gabuar të ditëve të qëndrimit apo mungesën e regjistrimit të daljes, duhet të kërkojnë korrigjimin e informacionit.
Sipas udhëzimeve të përcjella në raportim, ata mund t’i drejtohen autoritetit kompetent në vendin ku dyshohet se ka ndodhur gabimi, përfshirë autoritetin përgjegjës për mbrojtjen e të dhënave.
Për të mbështetur kërkesën, rekomandohet të paraqiten dokumente që provojnë datat reale të udhëtimit, si:
- Kopje e pasaportës;
- Bileta avioni, autobusi ose treni;
- Karta e imbarkimit dhe konfirmime të tjera të udhëtimit;
- Dokumente që vërtetojnë largimin nga zona Shengen.
Ruajtja e këtyre dokumenteve mund të ndihmojë në sqarimin e situatës dhe korrigjimin e regjistrimeve të pasakta.
Çfarë duhet të dinë udhëtarët shqiptarë?
Sistemi EES zbatohet edhe për shtetasit shqiptarë që udhëtojnë për qëndrime afatshkurtra në vendet pjesëmarrëse, përfshirë ata që përfitojnë nga udhëtimi pa vizë.
Për këtë arsye, qytetarët shqiptarë duhet të tregojnë kujdes në ruajtjen e dokumenteve të udhëtimit, veçanërisht gjatë periudhës së funksionimit të sistemit të ri.
Një gabim në regjistrimin e hyrjes ose daljes nuk do të thotë automatikisht se udhëtari ka shkelur rregullat e qëndrimit. Megjithatë, pasaktësitë mund të kërkojnë verifikime shtesë nga autoritetet kufitare.
Ekspertët këshillojnë që udhëtarët të mbajnë dokumente që vërtetojnë lëvizjet e tyre dhe të kërkojnë korrigjimin e çdo pasaktësie, për të shmangur pengesa gjatë udhëtimeve të ardhshme në zonën Shengen.
