Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, nuk ka dhënë ende një deklarim personalisht përpara Prokurorisë Publike Evropiane (EPPO), në kuadër të hetimit për prokurimin e vaksinave kundër koronavirusit, sipas një personi të përfshirë në proces, të cituar nga POLITICO.
Komisioni Evropian ka mbrojtur bashkëpunimin e presidentes me prokurorët, ndërsa kryeprokurorja në largim, Laura Codruța Kövesi, ka paralajmëruar më gjerësisht për vështirësitë që institucioni has kur heton figura të fuqishme politike.
EPPO mori në vitin 2024 drejtimin e hetimit të nisur në Belgjikë për dyshime mbi shkelje penale gjatë negociatave mes von der Leyen dhe drejtuesit të Pfizer-it, Albert Bourla.
Sipas dokumenteve ligjore të cituara nga POLITICO, hetimi përfshin dyshime për ndërhyrje në funksione publike, shkatërrim mesazhesh SMS, korrupsion dhe konflikt interesi. Këto janë pretendime nën hetim dhe jo përfundime gjyqësore.
I pyetur për mungesën e një deklarimi personal të presidentes, zëdhënësi i Komisionit, Thomas Regnier, tha se institucioni ka bashkëpunuar gjerësisht me EPPO-n për sqarimin e fakteve.
“Presidentja ka qenë gjithmonë dhe vazhdon të jetë shumë bashkëpunuese për t’iu përgjigjur çdo pyetjeje të hapur, brenda kufijve të detyrave dhe disponueshmërisë së saj si presidente e Komisionit”, deklaroi ai.
Në një intervistë për POLITICO, Kövesi tha se në disa raste zyrtarë të BE-së kanë refuzuar t’u përgjigjen thirrjeve të prokurorisë.
“Disa politikanë mendojnë se janë mbi ligjin. Nëse thirresh për të dhënë një deklarim, duhet të paraqitesh”, u shpreh ajo.
Megjithatë, e pyetur nëse i referohej edhe von der Leyen, Kövesi refuzoi të komentonte hetime konkrete. Deklaratat e saj nuk konfirmojnë se presidentja e Komisionit ka refuzuar një thirrje të EPPO-s.
Kryeprokurorja, e cila përfundon të premten mandatin shtatëvjeçar, paralajmëroi se pavarësia dhe funksionimi i institucionit po cenohen nga mungesa e fondeve, vonesat në ndryshimin e kuadrit ligjor dhe procedurat e ndërlikuara burokratike.
“Jam e shqetësuar se EPPO do të shuhet gradualisht, sepse po bën punën e vet”, deklaroi Kövesi.
Sipas saj, sfida kryesore e pasardhësit, prokurorit gjerman Andrés Ritter, do të jetë ruajtja e pavarësisë dhe besueshmërisë së institucionit.
Kövesi e cilësoi Greqinë si vendin ku ishte shënuar përpjekja më e hapur për frikësimin e prokurorëve evropianë gjatë mandatit të saj. Ajo iu referua hetimeve për fondet bujqësore, që vitin e kaluar çuan në dorëheqje ministrash dhe zëvendësministrash.
Çështjet ndaj katër deputetëve të partisë qeverisëse Demokracia e Re po shqyrtohen në gjykatë. Të katër deklarohen të pafajshëm.
Në maj, EPPO i dërgoi Komisionit Evropian një ankesë zyrtare për veprime të qeverisë greke që, sipas prokurorisë, pengonin hetimin e ligjvënësve. Ankesa përfshinte edhe mosrinovimin e mandateve të prokurorëve të deleguar evropianë për periudhën pesëvjeçare të kërkuar.
Kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis ka ngritur dyshime për një axhendë politike të EPPO-s, duke kritikuar rrjedhjet selektive të informacionit.
“Disa politikanë flasin për drejtësi të pavarur dhe efikase derisa hetimet i prekin ata ose rrethin e tyre të ngushtë. Në atë moment, prokurorët quhen abuzivë dhe akuzohen se kanë axhendë politike”, tha Kövesi.
Ajo ngriti shqetësime edhe për financimin e veprimtarisë në Hungari, e cila iu bashkua EPPO-s në gusht 2026. Sipas saj, Komisioni ka propozuar vetëm gjysmën e buxhetit të kërkuar për punën atje.
Kövesi përmendi gjithashtu pritshmëritë e larta në Poloni, duke paralajmëruar se kufizimet financiare rrezikojnë besueshmërinë e prokurorisë.
EPPO po heton edhe keqpërdorimin e dyshuar të mbi katër milionë eurove nga ish-grupi Identitet dhe Demokraci në Parlamentin Evropian. Borxhet e tij mund t’i kërkohen grupit Patriotët për Evropën, ku bën pjesë edhe Tubimi Kombëtar i Marine Le Pen.
Duke iu referuar ndjeshmërisë politike të hetimeve përpara zgjedhjeve, Kövesi tha se kalendari elektoral nuk mund të përcaktojë punën e prokurorëve.
“Nëse i kërkoni EPPO-s të përmbahet dhe të mos bëjë asgjë sepse ka zgjedhje në Evropë, atëherë nuk do të punojmë fare”, deklaroi ajo.
